صورت‌حساب دو روز باران در تهران | شهروندان چقدر ضرر کردند؟

مسکن و شهرسازی - بهشاد بهرامی؛ اگر افزایش کرایه تاکسی‌های اینترنتی، ساعت‌های ازدست‌رفته در ترافیک و هزینه‌های احتمالی آب‌گرفتگی معابر و آسیب به خودرو‌ها را کنار هم بگذاریم، صورت‌حساب باران تهران چه عددی را نشان می‌دهد؟

اقتصادآنلاین برای پاسخ به این پرسش، هزینه و زمان بیش از ۳۰ سفر شهری را در دو روز بارندگی بررسی کرده است؛ بررسی‌ای که می‌خواهد نشان دهد پشت تصاویر ترافیک و خیابان‌های آب‌گرفته، چه هزینه‌ای از جیب و وقت شهروندان پرداخت شده است.

یک مسیر، ۳۵۰ هزار تومان گران‌تر

یک مسیر مشخص، در ساعت مشخص و در روز مشابه هفته. مسافری که معمولا برای این مسیر ۴۰۰ هزار تومان کرایه تاکسی اینترنتی پرداخت می‌کرد، در روز بارانی ۷۵۰ هزار تومان پرداخته است. یعنی ۳۵۰ هزار تومان بیشتر برای همان مسیر؛ افزایشی معادل ۸۷.۵ درصد.

برای مسافر دیگری، کرایه معمول بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان بوده، اما در روز بارندگی هزینه سفر به ۷۰۰ هزار تومان رسیده است. در این مورد، کرایه بسته به مبلغ مبنای مقایسه، بین ۷۵ تا ۱۳۳ درصد افزایش یافته است.

اینها قیمت‌های پیشنهادی اپلیکیشن‌ها نیستند که مسافران پس از دیدنشان از سفر منصرف شده باشند. مبالغی هستند که واقعا پرداخت شده‌اند. در دیگر مشاهدات میدانی دارای اطلاعات کرایه نیز افزایش هزینه سفر در محدوده ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان گزارش شده است.

قیمت‌گذاری تاکسی‌های اینترنتی به عواملی مانند مسافت، زمان پیش‌بینی‌شده سفر و وضعیت عرضه و تقاضا وابسته است. در روز بارانی، وقتی سرعت حرکت خودرو‌ها کاهش می‌یابد و تقاضا برای سفر تغییر می‌کند، قیمت هم ممکن است بالا برود. اما برای مسافری که باید در ساعت مشخصی به محل کار یا خانه برسد، توضیح سازوکار قیمت‌گذاری چیزی از هزینه پرداخت‌شده کم نمی‌کند. او برای پیمودن مسیر همیشگی، چندصد هزار تومان بیشتر از روز عادی هزینه کرده است.

کرایه بیشتر شد، زمان سفر هم بالا رفت

افزایش کرایه تنها اتفاق این دو روز نبود. در یکی از مسیر‌های بررسی‌شده، سفری که در شرایط عادی ۴۵ تا ۵۰ دقیقه طول می‌کشید، در روز بارانی حدود یک ساعت و ۲۵ دقیقه زمان برده است.

یعنی مسافر برای رسیدن به همان مقصد، ۳۵ تا ۴۰ دقیقه بیشتر در راه مانده؛ معادل افزایش ۷۰ تا ۸۹ درصدی زمان سفر.

این وضعیت در هر دو روز بارندگی تقریبا تکرار شده است. برای کسی که روزانه یک بار این مسیر را طی کرده، مجموع تاخیر در دو روز به ۷۰ تا ۸۰ دقیقه رسیده است؛ زمانی بیشتر از یک ساعت که صرفا به دلیل طولانی‌تر شدن رفت‌وآمد از دست رفته است.

اهمیت این افزایش زمان فقط در دیر رسیدن به مقصد نیست. برای کارمندی که باید در ساعت مشخصی در محل کار حاضر باشد، تاخیر می‌تواند برنامه روزانه را مختل کند. برای راننده یا پیکی که درآمدش به تعداد سفر‌ها وابسته است، طولانی‌تر شدن مسیر ممکن است فرصت انجام سفارش یا سفر بعدی را از بین ببرد.

مساله اینجاست که مسافر هم هزینه بیشتری پرداخته و هم دیرتر به مقصد رسیده است. به بیان دیگر، بارندگی در این نمونه‌ها با افزایش قیمت سفر و کاهش سرعت رفت‌وآمد همراه بوده است.

صورت‌حساب دو روز؛ تا ۸۰۰ هزار تومان کرایه اضافه

برای محاسبه هزینه بارندگی، می‌توان وضعیت شهروندی را در نظر گرفت که در هر یک از دو روز، یک سفر با افزایش کرایه ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومانی داشته است. چنین فردی در پایان دو روز، ۶۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان بیشتر از شرایط عادی برای رفت‌وآمد پرداخت کرده است.

اگر همین افزایش کرایه در رفت‌وبرگشت هر دو روز تکرار شده باشد، هزینه اضافه چهار سفر به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تا یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان می‌رسد.

اما هزینه رفت‌وآمد فقط پولی نیست که از حساب مسافر کم می‌شود. زمان اضافی سفر نیز ارزش اقتصادی دارد.

برای روشن شدن ابعاد این هزینه، اگر ارزش هر ساعت زمان را به‌صورت فرضی ۱۰۰ هزار تومان در نظر بگیریم، ۷۰ تا ۸۰ دقیقه تاخیر در دو روز معادل حدود ۱۱۷ تا ۱۳۳ هزار تومان خواهد بود.

صورت‌حساب دو روز باران برای یک شهروند

برای شهروندی که در هر یک از دو روز بارندگی یک سفر با شرایط مشابه داشته، افزایش کرایه تاکسی اینترنتی در مجموع بین ۶۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان بوده است. این فرد همچنین طی دو روز حدود ۷۰ تا ۸۰ دقیقه بیشتر در مسیر مانده است. اگر برای محاسبه ارزش زمان ازدست‌رفته، هر ساعت را به‌طور فرضی ۱۰۰ هزار تومان در نظر بگیریم، هزینه این تاخیر به حدود ۱۱۷ تا ۱۳۳ هزار تومان می‌رسد. به این ترتیب، مجموع کرایه اضافی و ارزش زمان ازدست‌رفته برای چنین شهروندی در دو روز بارندگی بین ۷۱۷ تا ۹۳۳ هزار تومان برآورد می‌شود؛ رقمی که هنوز هزینه‌های احتمالی ناشی از آب‌گرفتگی معابر و آسیب به خودرو‌ها را شامل نمی‌شود.

به این ترتیب، صورت‌حساب یک شهروند با روزانه یک سفر مشابه، در دو روز بارندگی به حدود ۷۱۷ تا ۹۳۳ هزار تومان هزینه اضافی می‌رسد. بخش اصلی این رقم، کرایه‌ای است که بیشتر پرداخت شده و بخش دیگر، ارزش محاسباتی زمانی است که در ترافیک گذشته است.

آب‌گرفتگی؛ هزینه‌ای که ممکن است در تعمیرگاه ظاهر شود

در دو روز بارندگی، صاحبان خودرو‌های شخصی نیز با هزینه‌هایی روبه‌رو بودند که الزاما همان لحظه مشخص نمی‌شود. آب‌گرفتگی معابر، علاوه بر دشوار کردن تردد، می‌تواند به خودرو‌هایی که از مسیر‌های پرآب عبور می‌کنند آسیب بزند.

ورود آب به بخش‌های حساس خودرو ممکن است به تجهیزات برقی و الکترونیکی صدمه بزند و در موارد شدیدتر، به خرابی موتور منجر شود. هزینه این آسیب‌ها به نوع خودرو، ارتفاع آب و میزان نفوذ آن بستگی دارد. گاهی خسارت بلافاصله مشخص می‌شود و گاهی راننده چند روز بعد برای تعمیر ناچار به پرداخت هزینه خواهد شد.

لغزندگی خیابان‌ها نیز خطر تصادف را افزایش می‌دهد. تصادف، حتی اگر خسارت سنگینی نداشته باشد، می‌تواند هزینه تعمیر، توقف خودرو و زمان بیشتری به راننده تحمیل کند.

هزینه باران برای کسانی که تاکسی نگرفتند

هزینه ترافیک تنها به مسافران تاکسی اینترنتی محدود نیست. رانندگان خودرو‌های شخصی در مسیر‌های پرترافیک ممکن است سوخت بیشتری مصرف کنند. طولانی‌تر شدن رفت‌وآمد، هزینه استفاده از خودرو را بالا می‌برد و بخشی از زمان روزانه افراد را می‌گیرد.

برای رانندگان حمل بار، پیک‌ها و فعالان خدمات شهری، طولانی شدن مسیر می‌تواند به معنای انجام سفر‌های کمتر باشد. تأخیر در تحویل سفارش یا رسیدن به مشتری نیز بسته به نوع فعالیت، ممکن است به کاهش درآمد یا افزایش هزینه کسب‌وکار منجر شود.

این بخش از هزینه‌ها معمولا در خبر‌های مربوط به بارندگی دیده نمی‌شود. گزارش‌های روزانه از ترافیک و آب‌گرفتگی می‌گویند، اما کمتر به این موضوع می‌پردازند که توقف‌های طولانی خودرو‌ها چه اثری بر هزینه فعالیت‌های اقتصادی و زمان شهروندان دارد.

باران از چند روز قبل خبر داده بود

بارندگی روز‌های شنبه و یکشنبه، ۱۶ و ۱۷ آبان ۱۴۰۵ (۷ و ۸ نوامبر ۲۰۲۶)، اتفاقی کاملا پیش‌بینی‌نشده نبود. اداره کل هواشناسی استان تهران از روز سه‌شنبه ۱۲ آبان درباره فعالیت سامانه بارشی هشدار داده بود.

در هشدار هواشناسی، احتمال لغزندگی معابر، ترافیک، اختلال در تردد و آب‌گرفتگی برخی مسیر‌ها مطرح شده بود. پاکسازی آب‌رو‌ها و کانال‌ها و آماده‌باش دستگاه‌های اجرایی و خدماتی نیز از جمله توصیه‌های اعلام‌شده بود.

در روز‌های بعد، هشدار‌های شدیدتری برای دامنه‌ها و ارتفاعات شمالی استان صادر شد که از احتمال روان‌آب، سیلاب و اختلال در برخی مسیر‌ها حکایت داشت.

بنابراین، مدیریت شهری و دستگاه‌های مسئول فرصت داشتند پیش از شروع بارندگی برای کاهش پیامد‌های آن آماده شوند.

البته بارندگی شدید حتی در شهر‌هایی با زیرساخت مناسب نیز می‌تواند سرعت تردد را کاهش دهد. پرسش درباره تهران این است که چه مقدار از اختلال مشاهده‌شده با اقدامات پیشگیرانه قابل کاهش بود.

آیا آب‌رو‌های نقاط مستعد آب‌گرفتگی پیش از باران پاکسازی شده بودند؟ برای کنترل ترافیک مسیر‌های پرتردد چه تمهیداتی در نظر گرفته شد؟ چند نقطه شهر دچار آب‌گرفتگی شد و رفع مشکل در هر نقطه چقدر زمان برد؟