فشار کنگره بر پنتاگون برای توقف تأمین مالی جنگ ترامپ

گروه سیاسی؛ پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌تواند معادلات هزینه‌های نظامی دولت دونالد ترامپ را تغییر دهد. اکثریت جدید کنگره قصد دارد با استفاده از اختیارات بودجه‌ای، هزینه‌های سنگین پنتاگون، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و پروژه‌های تسلیحاتی بلندپروازانه کاخ سفید را زیر ذره‌بین ببرد. در مرکز این تقابل، بودجه دفاعی پیشنهادی ۱.۵ تریلیون دلاری ترامپ، هزینه دست‌کم ۴۷ میلیارد دلاری جنگ ایران و طرح ۱.۲ تریلیون دلاری گنبد طلایی قرار دارند؛ موضوعاتی که می‌توانند به نخستین میدان رویارویی جدی دموکرات‌ها با دولت ترامپ تبدیل شوند.

گنبد طلایی؛ نخستین هدف احتمالی دموکرات‌ها

یکی از مهم‌ترین پروژه‌هایی که ممکن است با تغییر ترکیب کنگره با محدودیت مالی مواجه شود، طرح دفاع موشکی «گنبد طلایی» است؛ پروژه‌ای که دونالد ترامپ آن را به‌عنوان یکی از نمادهای اصلی دوره دوم ریاست‌جمهوری خود معرفی کرده است. این سامانه دفاعی قرار است با ایجاد یک سپر چندلایه موشکی، از سراسر خاک آمریکا در برابر حملات موشکی محافظت کند. یکی از ویژگی‌های اصلی این طرح، استفاده از رهگیرهای مستقر در فضا برای شناسایی و انهدام موشک‌های مهاجم است.

با این حال، برآورد هزینه اجرای این پروژه به حدود ۱.۲ تریلیون دلار می‌رسد؛ رقمی که آن را به یکی از پرهزینه‌ترین طرح‌های نظامی آمریکا تبدیل می‌کند.

دموکرات‌ها معتقدند چنین هزینه‌هایی در شرایطی که خانوارهای آمریکایی با فشار هزینه‌های زندگی مواجه هستند، قابل دفاع نیست. به همین دلیل، اکثریت جدید کنگره می‌تواند با کاهش اعتبارات این پروژه، منابع مالی بیشتری برای اجرای وعده‌های اقتصادی و اجتماعی خود آزاد کند.

این رویکرد بخشی از برنامه گسترده‌تر دموکرات‌ها برای بازنگری در اولویت‌های هزینه‌ای دولت ترامپ است؛ برنامه‌ای که علاوه بر گنبد طلایی، پروژه‌های نظامی دیگر کاخ سفید را نیز در بر می‌گیرد.

بودجه ۱.۵ تریلیون دلاری؛ جاه‌طلبی نظامی ترامپ زیر سؤال رفت

تقابل اصلی دموکرات‌ها و کاخ سفید بر سر بودجه دفاعی سال ۲۰۲۷ شکل گرفته است. ترامپ خواهان افزایش بودجه دفاعی آمریکا به ۱.۵ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۷ شده است؛ در حالی که این رقم برای سال ۲۰۲۶ حدود ۹۰۰ میلیارد دلار در نظر گرفته شده بود. به این ترتیب، پیشنهاد رئیس‌جمهور آمریکا به معنای افزایش ۶۰۰ میلیارد دلاری بودجه نظامی در یک سال است.

برای درک ابعاد این رقم، کافی است آن را با بودجه دفاعی فرانسه مقایسه کنیم که انتظار می‌رود به ۶۳.۴ میلیارد یورو برسد.

کاخ سفید برای تأمین این منابع، دو مسیر قانونی را در نظر گرفته بود:

- ۱.۱۵ تریلیون دلار از مسیر بودجه سالانه دفاعی: این بخش از طریق روند معمول تصویب اعتبارات نظامی در کنگره دنبال می‌شود.

- ۳۵۰ میلیارد دلار از طریق لایحه آشتی بودجه‌ای: این سازوکار امکان تصویب سریع‌تر برخی هزینه‌ها را فراهم می‌کند و در شرایط مشخص می‌تواند محدودیت‌های معمول تصویب قوانین در سنا را دور بزند.

در مجموع، این دو لایحه قرار است بودجه دفاعی پیشنهادی ۱.۵ تریلیون دلاری ترامپ را تأمین کنند.

اما زمان برای جمهوری‌خواهان محدود است. آنها باید پیش از سوم ژانویه، زمانی که دموکرات‌ها رسماً کنترل کنگره جدید را به دست می‌گیرند، برای تصویب این لوایح اقدام کنند.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز از جمهوری‌خواهان خواسته است از این فرصت برای تصویب بودجه استفاده کنند. او تأکید کرده که وزارت دفاع برای مقابله با تهدیدهای فعلی به منابع مالی بیشتری نیاز دارد. با این حال، حتی در داخل حزب جمهوری‌خواه نیز درباره بخشی از این برنامه اختلاف وجود دارد. برخی جمهوری‌خواهان با لایحه ۳۵۰ میلیارد دلاری مخالف هستند و معتقدند ترامپ در قبال ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، بیش از اندازه انعطاف نشان داده است. بنابراین، دولت برای تصویب بسته مالی خود فقط با مخالفت دموکرات‌ها روبه‌رو نیست.

جنگ ایران؛ نقطه اصلی اختلاف دموکرات‌ها با ترامپ

یکی از مهم‌ترین دلایل مخالفت دموکرات‌ها با افزایش بودجه نظامی، هزینه‌های جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران است؛ درگیری‌ای که طبق گزارش ل‌موند، از ۲۸ فوریه آغاز شده است. دموکرات‌ها معتقدند دولت ترامپ بدون دریافت مجوز لازم از کنگره وارد این جنگ شده و عملاً نظارت قانونگذاران بر تصمیمات نظامی و سیاست خارجی آمریکا را نادیده گرفته است.

بر اساس ارقام مطرح‌شده در گزارش پنتاگون، هزینه این درگیری تاکنون به ۴۷ میلیارد دلار رسیده است. با این حال، دولت آمریکا برای تأمین هزینه‌های ادامه جنگ، درخواست ۶۷ میلیارد دلار اعتبار اضافی کرده است.

نکته مهم این است که رقم ۴۷ میلیارد دلار لزوماً تمام هزینه‌های جنگ را در بر نمی‌گیرد. بازسازی پایگاه‌های نظامی آمریکا که در جریان درگیری‌ها در خاورمیانه آسیب دیده‌اند، می‌تواند هزینه‌های بیشتری به دولت تحمیل کند.

به همین دلیل، دموکرات‌ها قصد دارند هزینه‌های جنگ را به یکی از محورهای اصلی بررسی عملکرد پنتاگون تبدیل کنند.

این اختلاف حتی می‌تواند به بحران بودجه‌ای تازه‌ای در واشنگتن منجر شود. به نوشته ل‌موند، احتمال دارد اختلاف بر سر تأمین اعتبار جنگ و بودجه دفاعی، تصویب لوایح مالی را به بن‌بست بکشاند و تعطیلی دولت فدرال از ۱۱ دسامبر را در پی داشته باشد.

استفاده از بودجه برای مهار سیاست خارجی ترامپ

دموکرات‌ها برای محدود کردن سیاست‌های دولت ترامپ فقط به مخالفت سیاسی اکتفا نکرده‌اند؛ آنها قصد دارند از اختیارات کنگره در تصویب و تخصیص بودجه استفاده کنند. در ساختار سیاسی آمریکا، کنگره اختیار مهمی در تصویب هزینه‌های دولت دارد. بنابراین، حتی اگر رئیس‌جمهور فرمانده کل نیروهای مسلح باشد، برای تأمین مالی بسیاری از برنامه‌های نظامی به موافقت قانونگذاران نیاز دارد. به همین دلیل، دموکرات‌ها می‌توانند با محدود کردن یا مشروط کردن اعتبارات نظامی، فشار مستقیمی بر تصمیمات کاخ سفید وارد کنند.

آدام اسمیت، نماینده دموکرات ایالت واشنگتن و نامزد ریاست کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان، چهارم نوامبر نقشه راهی برای نظارت بر عملکرد پنتاگون ارائه کرد.

او وعده داده است کمیته‌ای برای بررسی سیاست‌های دولت ترامپ تشکیل دهد؛ کمیته‌ای که قرار است موضوعاتی از جنگ با ایران و حملات نظامی آمریکا علیه مظنونان به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب تا استقرار گارد ملی در شهرهای بزرگ آمریکا را بررسی کند.

اسمیت همچنین خواستار بازنگری کامل در راهبرد دفاع ملی آمریکا شده و تأکید کرده است که این کشور نباید برای تأمین امنیت خود به بودجه‌ای بیش از یک تریلیون دلار متکی باشد؛ به‌خصوص اگر تأمین چنین بودجه‌ای مستلزم کاهش برنامه‌های ضروری داخلی باشد.

از نگاه دموکرات‌ها، کنترل هزینه‌های نظامی فقط یک تصمیم اقتصادی نیست؛ بلکه ابزاری برای بازگرداندن نقش کنگره در تصمیم‌گیری‌های سیاست خارجی آمریکاست.

مخالفت با جنگ؛ پیام انتخاباتی دموکرات‌ها

دموکرات‌ها معتقدند نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای، علاوه بر تغییر موازنه قدرت در کنگره، حامل پیامی درباره اولویت‌های رأی‌دهندگان آمریکایی است. آسلی آیدینتاشباس، پژوهشگر مؤسسه بروکینگز در واشنگتن، معتقد است مخالفت با جنگ ایران یکی از پیام‌های اصلی این انتخابات بوده است.

او تأکید می‌کند که دموکرات‌ها با انتقاد از هزینه‌های نظامی و جنگ، تلاش کرده‌اند توجه رأی‌دهندگان را به مسائل ملموس زندگی روزمره جلب کنند؛ مسائلی مانند قدرت خرید، هزینه مسکن و فشارهای اقتصادی.

از این منظر، اختلاف بر سر بودجه پنتاگون تنها به هزینه‌های جنگ محدود نمی‌شود. دموکرات‌ها می‌خواهند منابعی را که دولت ترامپ برای پروژه‌های نظامی اختصاص داده است، به سمت برنامه‌های داخلی و اقتصادی هدایت کنند.

در همین راستا، پروژه دیگری از کاخ سفید نیز در معرض بازنگری قرار گرفته است: «ناوچه‌های ترامپ».

این طرح شامل ساخت نسل جدیدی از کشتی‌های جنگی است که برای حمل موشک‌های هسته‌ای طراحی شده‌اند. با تغییر ترکیب کنگره، احتمال کاهش یا بازنگری در اعتبارات این پروژه نیز مطرح شده است.

نشانه‌ای از نگرانی بازار نسبت به تغییر سیاست‌های نظامی آمریکا نیز در معاملات چهارشنبه دیده شد؛ زمانی که سهام چند شرکت فعال در صنایع دفاعی، یک روز پس از پیروزی دموکرات‌ها کاهش یافت. با این حال، همه تحلیلگران با کاهش هزینه‌های نظامی موافق نیستند. روئل مارک گرشت، پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها و از چهره‌های نزدیک به نومحافظه‌کاران آمریکایی، هشدار داده است که کاهش بودجه ارتش در شرایطی که نیروهای آمریکایی در معرض خطر قرار دارند، می‌تواند پیامدهای نامطلوبی برای امنیت ملی داشته باشد.

پیت هگست؛ هدف سیاسی بعدی دموکرات‌ها

تقابل دموکرات‌ها با دولت ترامپ احتمالاً به بررسی بودجه و هزینه‌های نظامی محدود نخواهد شد. یکی از اهداف اصلی آنها پیت هگزت، وزیر دفاع آمریکاست که به یکی از چهره‌های جنجالی دولت ترامپ تبدیل شده است.

حکیم جفریز، نماینده نیویورک و رهبر دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان، پیش از انتخابات اعلام کرده بود که برکناری هگست یکی از نخستین اقدامات حزب اش پس از به دست گرفتن کنترل مجلس خواهد بود.