از زمانی که نخستین تصاویر ماهوارهای و عکسهای غیررسمی از یک شناور بینامونشان و با طراحی نامتعارف در کارخانههای کشتیسازی چین به بیرون درز کرد، موجی از گمانهزنیها در میان تحلیلگران نظامی و نهادهای اطلاعاتی غربی به راه افتاد. این شناور که با ساختار کاتاماران (دو بدنه) و عرشه نسبتاً بزرگ اما بدون تسلیحات سنگین مرسوم مانند سیلوهای پرتاب عمودی موشک یا توپهای سینه دیده میشد، هیچ شباهتی به ناوشکنها یا ناوچههای استاندارد ارتش چین نداشت.
در ابتدا، نظریههای مختلفی پیرامون کارکرد آن مطرح شد؛ از یک کشتی رصدگر اقیانوسشناسی تا یک پلتفرم آزمایش تسلیحات لیزری. اما اکنون، با بررسی دقیقتر الگوهای عملیاتی و تجهیزات روی عرشه، معمای این شناور عجیب حل شده است. تحلیلگران حوزه دفاعی به یک اجماع قطعی رسیدهاند: این شناور، پلتفرمی برای هدایت، کنترل و فرماندهی نسل آینده زیردریاییهای رباتیک در جنگهای نوین دریایی است.
با ورود به عصر نبردهای بدون سرنشین، مفهوم جنگ در زیر آب دستخوش یک تحول بنیادین شده است. نیروی دریایی چین در سالهای اخیر سرمایهگذاری عظیمی روی توسعه زیردریاییهای بدون سرنشین غولپیکر انجام داده است. این شناورهای زیرسطحی، که در عمل زیردریاییهای تهاجمی یا جاسوسی کوچک با هوش مصنوعی قدرتمند هستند، به دلیل حذف بخشهای مربوط به زیست انسان، بسیار ارزانتر، پنهانکارتر و مرگبارتر طراحی میشوند. با این حال، یک چالش تکنولوژیک بزرگ بر سر راه استفاده از این رباتهای زیرآبی وجود داشت: چگونه میتوان ناوگانی از رباتهای غوطهور را در اعماق اقیانوس، جایی که امواج رادیویی و ماهوارهای نفوذ نمیکنند، فرماندهی و پشتیبانی کرد؟ پاسخ چین به این چالش مهندسی، ساخت کشتیهای مادر شناورهای زیرسطحی است.
طراحی عجیب و دو بدنه این شناور که در نگاه اول غیرمتعارف به نظر میرسید، در واقع یک مهندسی پیچیده برای رفع نیازهای فیزیکی شهپادهای غولپیکر است. ساختار کاتاماران علاوه بر ایجاد یک سطح مقطع وسیع و پایداری هیدرودینامیکی بینظیر در میان امواج خروشان، فضای خالی گستردهای را بین دو بدنه کشتی فراهم میکند. این فضا که در اصطلاح فنی Moon Pool یا استخر میانی نامیده میشود، به کشتی اجازه میدهد تا پهپادهای زیرسطحی چند ده تنی را به دور از دید ماهوارههای جاسوسی دشمن و در ایمنی کامل، از طریق جرثقیلهای دروازهای و سیستمهای بالابر پیشرفته به آب انداخته یا از آب بیرون بکشد. این مکانیزم، آسیبپذیری پهپادها را در لحظات حساس استقرار و بازیابی به شدت کاهش میدهد.
از منظر فناوری ارتباطات و فرماندهی، این کشتی مادر به عنوان یک عنصر استراتژیک عمل میکند. از آنجا که زیردریاییهای بدون سرنشین نمیتوانند برای دریافت دستورات به طور مداوم به سطح آب بیایند (زیرا پنهانکاری آنها از بین میرود)، این شناور با استفاده از سیستمهای پیشرفته ارتباط آکوستیک (صوتی) زیرآبی، شبکهای از دادهها را در اعماق آب منتشر میکند. کشتی مادر از طریق دکلهای رله داده و ارتباطات ماهوارهای امن، فرامین کلان را از ستاد فرماندهی در سرزمین اصلی چین دریافت کرده و آنها را از طریق آرایههای سونار قدرتمند خود به پالسهای صوتی رمزنگاریشده تبدیل میکند تا شهپادهای غوطهور آنها را دریافت کنند. در واقع، این کشتی نقش مغز متفکر و سرور مرکزی یک شبکه نابودی یکپارچه در زیر آب را ایفا میکند.
علاوه بر نقش فرماندهی، جنبه لجستیکی و بازیابی این شناور نیز یک جهش تکنولوژیک محسوب میشود. شهپادهای زیرسطحی، حتی با وجود پیشرفتهترین باتریهای لیتیوم-یون یا سیستمهای پیشرانه مستقل از هوا ، پس از مدتی نیاز به شارژ مجدد و تخلیه حجم عظیمی از دادههای جمعآوریشده (مانند نقشههای توپوگرافی کف دریا یا الگوهای صوتی زیردریاییهای دشمن) دارند.کشتی مادر به عنوان یک پمپ بنزین و سرور متحرک در وسط اقیانوس عمل میکند. شهپادها میتوانند به کشتی نزدیک شده، به صورت خودکار یا نیمهخودکار به آن متصل شوند، باتریهای خود را توسط ژنراتورهای قدرتمند کشتی شارژ کنند، دادههای خود را از طریق کابلهای فیبر نوری با سرعت بالا تخلیه کنند و در صورت نیاز، تعمیرات اولیه نرمافزاری و سختافزاری روی آنها انجام شود.
حضور این پلتفرمهای تخصصی در ناوگان دریایی چین پیامدهای استراتژیک عمیقی برای توازن قوا در اقیانوس آرام و دریای چین جنوبی دارد. با استفاده از این کشتیهای مادر، چین میتواند ناوگان پهپادی خود را هزاران کیلومتر دورتر از پایگاههای ساحلی خود مستقر کند.
و به صورت بالقوه از زنجیره جزایر اول و دوم عبور کند. این ناوگان خودمختار میتواند ماموریتهای خطرناکی نظیر مینگذاری هوشمند در تنگههای استراتژیک تایوان، رهگیری و تعقیب زیردریاییهای اتمی آمریکا و ایجاد دیوارهای نظارتی زیرآبی را به صورت شبانهروزی و بدون خستگی انجام دهد. آنچه در روزهای نخست به عنوان یک کشتی عجیب و ناشناخته سوژه پژوهشی و تعجب ناظران شده بود، اکنون به عنوان حلقه مفقوده چین برای تسلط بر نبردهای زیرسطحی بدون سرنشین و یکی از پیشرفته ترین شناورهای قرن بیست و یکم شناخته میشود و نشاندهنده تغییر رویکرد از جنگافزارهای سرنشیندار سنتی به سوی نبردهای الگوریتمی و رباتیک در اعماق دریاست.
منبع: فارس