از کجا به کجا رسیده ایم؟

همین دوسه روز پیش بود که در دیدار اعضای هیئت دولت محمود احمدی‌نژاد با رهبر انقلاب بهمنی رییس بانک مرکزی گفت: «از اواخر سال گذشته توانستیم رشد تورم را در 30.5 درصد و نقدینگی را در 30.8 درصد مهار کنیم و از ابتدای سال جاری نیز تمهیداتی برای مهار رشد نقدینگی مد نظر قرار داده‌ایم.» به همین ترتیب بر اساس گزارش بانک مرکزی ایران، نرخ تورم در ۱۲ ماه منتهی به خرداد ۱۳۹۲ در مقایسه با مدت مشابه در سال گذشته به میزان 32.9 درصد رسیده است که نسبت به ماه گذشته رشدی در حدود دو درصد را نشان می‌دهد.پیش‌تر مرکز آمار ایران میزان تورم خرداد ماه امسال را 32.6 درصد اعلام کرده بود که با آمار بانک مرکزی اختلاف قابل توجهی داشت،روندی که در چند ماه در آمار این دو نهاد دولتی می‌توان دید. چنین است که بر اساس آمار هر دو نهاد دولتی، نرخ تورم از ابتدای سال جاری خورشیدی روند صعودی به خود گرفته و رشدی در حدود ۴ درصد را تجربه کرده است.امااین درحالی است که این آمار بانک مرکزی و مرکز آمارایران نه تنها مورد مورد پذیرش منتقدان دولت قرار نگرفته که حتی حسن روحانی رییس جمهور منتخب هم می گوید تورم چیزی فراتر از 36 درصد است و طبق گزارش هایی که کارشناسان به وی دادند تورم حدود 42 درصد است . محمود احمدی نژاد چه تورمی را تحویل گرفت؟ اما در سالی که محمود احمدی‌نژاد دولت را از سید محمد خاتمی تحویل گرفت نرخ تورم 10.4 بود . دولت سیدمحمد خاتمی در چهار سال اول با کاهش قیمت نفت همراه شد. متوسط قیمت تک محموله‌ای نفت‌خام سبک و سنگین ایران در سال 1998میلادی(77-76 شمسی) 11.71 دلار بوده که در سال 2000 میلادی (79-78 هجری شمسی ) به 26.38 دلار رسید . با این وجود اما تشکیل حساب ذخیره‌ارزی، اصلاح سامانه مالیاتی، تثبیت نرخ ارز و تصویب و اجرای قانون سرمایه‌گذاری خارجی از مهم‌ترین اقدامات دولت خاتمی در طول آن ها سالها به حساب می آید. گفتنی است خاتمی در سال اول ریاست جمهوری اش که مصادف بود با سقوط قیمت هر بشکه نفت تا 9 دلار، نرخ تورم را حدود 6 درصد کاهش داد. دولت او بیشترین نرخ تورم را در سال 78 تجربه کرد که 20 درصد بود. اما دو سال بعد نرخ تورم به حدود 11 درصد رسید ولی دولت اصلاحات نتوانست رکورد تورم تک رقمی را ثبت کند. درهمین حال براساس گزارش های اعلام شده ، متوسط نرخ تورم در دولت دوم سید محمد خاتمی یعنی طی سالهای 1379 تا 1383 معادل 14.1 درصد بوده به نحوی که نرخ تورم در سال 79 معادل 12.6 درصد، در سال 80 معادل 11.4 درصد، در سال 81 معادل 15.8 درصد، در سال 82 معادل 15.6 درصد و در سال 83 معادل 15.2 درصد بوده است.به همین ترتیب در سال 84 هم که آخرین سال حضور سید محمد خاتمی بود و تنها 5 ماه از آن را در اختیار داشت نرخ متوسط تورم اعلام شده به 10.4 درصد رسیده بود. احمدی نژاد چه کرد؟ محمود احمدی نژاد با شعار آوردن پول نفت برسر سفره در انتخابات دور نهم ریاست جمهوری پیروز شد. او دولت را با تورم 10.4 درصدی از خاتمی تحویل گرفت. دولت اصولگرا برای تحقق شعار انتخاباتی اش توزیع گسترده دلارهای نفتی در میان مردم را آغاز کرد و حتی برداشت های مکرر از حساب ذخیره ارزی هم توان پاسخگویی به عطش دلارهای نفتی که ایجاد شده بود، نداشت. بدین ترتیب حجم نقدینگی در سه سال اول ریاست جمهوری احمدی ن‍ژاد در مقایسه با حجم پول ایجاد شده در تاریخ اقتصاد ایران 100 درصد رشد کرد. هر چند او و اعضای کابینه اش اعتقادی به رابطه نرخ تورم و حجم نقدینگی نداشته و ندارند ولی نرخ تورم در 4 سال ریاست جمهوری او از حدود 12 درصد در سال 84 تا 25.9 درصد در سال 87 صعود کرد. نرخ تورم هر چند در سال 84 تا 21.1 درصد کاهش یافت اما، در دو سال بعد به ترتیب تا 13.6 و 18.4 درصد صعود کرد. دولت او در فاصله چهار سال میانگین نرخ تورم 17.5 درصدی را ثبت کرد. تا پس از دولت خاتمی پایین ترین میانگین نرخ تورم را در میان دولت های پس از انقلاب دستاوری کند. اما در برهمین پاشنه نماند و دومین دولت احمدی نژاد ضربه نهایی را بر اقتصاد وارد کرد. به گزارش اقتصاد آنلاین ، برهمین اساس هم بود که در سال 88 نرخ تورم به 25.4 رسید در سال 89 رقم 10.8 درصدی را تجربه کرد و در سال بعد یعنی سال 90 با دو درصد رشد به 12.4 درصد رسید. طبق آماری که اعلام شد اما نرخ تورم در پایان سال گذشته به 32 درصد رسید و اخیرا بانک مرکزی نرخ 34 درصدی را برای این شاخص در اردیبهشت ماه اعلام کرد و این درحالی است که حسن روحانی در گزارشی که به مجلس داد اعلام کرد که نرخ تورم در آمار غیر رسمی به بیش از این مقدار یعنی 42 درصد رسیده است.به هرحال چنین است که روحانی در حالی دولت را تحویل می گیرد که بوی خوشی از اوضاع به مشام نمی رسد و درحالی که هنوز اهالی دولت نهم و دهم به جد بر عملکرد مطلوبشان دفاع می کنند نارضایتی در جامعه از افزایش بی سابقه تورم به شدت افزایش یافته است و کارشناسان معتقدند که به دلیل ماهیت تورم میانگین که آثار افزایش قیمت‌های قبلی را به تدریج تخلیه می‌کند، حتی در صورتی که افزایش قیمت‌های ماهانه در ماه‌های بعدی به شدت کنترل شود در چند ماه نرخ تورم میانگین رو به بالا حرکت می‌کند و پس از تخلیه شدن آثار تورمی پیشین، به تدریج روند کاهشی را در پیش می‌گیرد؛ بنابراین نرخ میانگین تورم با فرض روند کاهشی در ماه‌های آینده برای مدتی در این سطح خواهد ماند.