نقشه کاربرد ۵ هوش مصنوعی معروف | از تولید محتوا تا تحلیل و جست‌و‌جو

گروه فناوری؛ آناهیتا محب‌علی؛ امروزه چت‌بات‌های هوش مصنوعی برای مجموعه فعالیت‌هایی از جمله حل تمارین دانشگاهی و خلاصه‌کردن یک کتاب تا تحلیل فایل اکسل، بررسی صورت‌های مالی و نوشتن یک گزارش کاری استفاده می‌شوند. بااین‌حال، همه این ابزار‌ها امکانات یکسانی ندارند و انتخاب گزینه مناسب می‌تواند به نوع کار، نرم‌افزار‌های مورد استفاده، هزینه اشتراک و میزان حساسیت اطلاعات بستگی داشته باشد.

در این گزارش، قابلیت‌های ChatGPT، Gemini، Claude، Microsoft Copilot و Perplexity را در کنار داده‌های مربوط به استفاده دانشجویان، کارکنان و مدیران مالی بررسی می‌کنیم تا مشخص شود هرکدام برای چه کار‌هایی ارزش بیشتری دارند و در چه مواردی نباید بدون بررسی به خروجی آنها اعتماد کرد.

ChatGPT؛ ساخت دستیار هوش مصنوعی اختصاصی

چت‌جی‌پی‌تی محصول شرکت آمریکایی اوپن‌ای‌آی (OpenAI) است و برای طیف گسترده‌ای از فعالیت‌ها، از یادگیری و تولید محتوا تا تحلیل داده و برنامه‌نویسی، استفاده می‌شود. بر اساس گزارشی از رویترز در ژوئن ۲۰۲۶، اپلیکیشن ChatGPT با استناد به برآورد شرکت تحلیل بازار Sensor Tower از یک میلیارد کاربر فعال ماهانه در سراسر جهان عبور کرده بود. ظبق گزارش این وب‌سایت رقم ذکر‌شده مربوط به اپلیکیشن است و لزوماً تمام روش‌های دسترسی به ChatGPT را پوشش نمی‌دهد.

ChatGPT برای توضیح مفاهیم درسی، حل تمرین، نوشتن و ویرایش متن، ایده‌پردازی، خلاصه‌کردن اسناد، تحلیل فایل‌های Excel و تفسیر نمودار‌ها کاربرد دارد. قابلیت Deep Research برای انجام تحقیقات چندمرحله‌ای و تهیه گزارش بر اساس منابع آنلاین طراحی شده است. قابلیت‌های تحلیل فایل و داده نیز به کاربران اجازه می‌دهند اطلاعات را بررسی کنند، الگو‌های احتمالی را بیابند و نتایج را در قالب توضیح یا نمودار دریافت کنند.

این ابزار در حوزه‌هایی مانند آموزش، بازاریابی، تولید محتوا، پژوهش، برنامه‌نویسی و تحلیل کسب‌وکار قابل استفاده است.

ChatGPT با قابلیت پروژه‌ها Projects به کاربر اجازه می‌دهد گفت‌وگوها، فایل‌ها و منابع مرتبط را در یک فضای مشترک نگه دارد و در طول یک پروژه بار‌ها به آنها رجوع کند. برای مثال، دانشجویی که روی پایان‌نامه کار می‌کند، می‌تواند منابع و یادداشت‌های خود را در یک پروژه جمع کند؛ یا کارمندی که گزارش ماهانه می‌نویسد، اطلاعات و دستورالعمل‌های مرتبط را در همان فضا نگه دارد.

محبوبیت ChatGPT در میان نوجوانان نیز در یک نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو (Pew Research Center) در سال ۲۰۲۵ دیده می‌شود. در این مطالعه، ۵۹ درصد نوجوانان ۱۳ تا ۱۷ ساله آمریکایی گفته بودند از ChatGPT استفاده کرده‌اند؛ درحالی که این رقم برای Gemini برابر ۲۳ درصد بود.

Claude؛ تبدیل ایده به ابزار تعاملی

کلود محصول شرکت آمریکایی آنتروپیک (Anthropic) است. این هوش‌مصنوعی برای بررسی متن‌های طولانی، خلاصه‌سازی گزارش‌ها، مقایسه چند سند، نگارش حرفه‌ای، تحلیل استدلال‌ها و برنامه‌نویسی کاربرد دارد. یکی از قابلیت‌های آن آرتیفکتس Artifacts است که به کاربران اجازه می‌دهد خروجی‌هایی مانند اسناد، طرح‌ها و ابزار‌های تعاملی را در فضایی جدا از گفت‌وگوی اصلی بسازند و ویرایش کنند. ابزار‌های مرتبط با برنامه‌نویسی مانند Claude Code و قابلیت‌های کاری Claude Cowork نیز به انجام وظایف پیچیده‌تر کمک می‌کنند.

این ابزار در میان برنامه‌نویسان، پژوهشگران، نویسندگان، تحلیلگران و کارکنانی که با حجم زیادی از اطلاعات سروکار دارند، کاربرد دارد. برای مثال، یک برنامه‌نویس می‌تواند از آن برای بررسی کد و رفع خطا کمک بگیرد؛ یک تحلیلگر می‌تواند چند گزارش را با هم مقایسه کند.

گزارش آنتروپیک درباره استفاده از Claude Cowork در مه ۲۰۲۶، براساس بررسی ۱.۲ میلیون جلسه نمونه‌گیری‌شده، نشان داد که ۳۳.۴ درصد نشست‌های بررسی‌شده به فرایند‌های کسب‌وکار و عملیات اختصاص داشتند؛ از جمله گردآوری اطلاعات پراکنده، تنظیم چک‌لیست‌ها و تطبیق صفحات گسترده.

همچنین در اکتبر ۲۰۲۶ شرکت Anthropic ابزار‌های تازه‌ای برای ساخت داشبورد‌های داده و انیمیشن در کلود را معرفی کرد؛ قابلیتی که استفاده از آن را برای نمایش بصری اطلاعات جذاب‌تر می‌کند.

Gemini؛ پیوند هوش مصنوعی با ابزار‌های گوگل

جمینای محصول شرکت گوگل (Google)، زیرمجموعه آلفابت (Alphabet) است و در زمینه‌هایی مانند پاسخ‌گویی به پرسش‌ها، تولید محتوا، تحلیل اسناد و تصاویر و انجام کار‌های مرتبط با سرویس‌های گوگل کاربرد دارد. گوگل در ۱۱ اوت ۲۰۲۶ اعلام کرد که اپلیکیشن Gemini از یک میلیارد کاربر ماهانه عبور کرده است.

جمینای می‌تواند برای خلاصه‌کردن متن‌ها، نگارش و بازنویسی، یادگیری زبان، توضیح مفاهیم علمی، تحلیل تصاویر و کمک به پژوهش استفاده شود. اتصال به سرویس‌هایی مانند Gmail، Google Docs و Google Drive نیز در صورت فعال‌بودن قابلیت مربوط و اعطای مجوز‌های لازم، امکان کار با اطلاعات این سرویس‌ها را فراهم می‌کند.

یکی از ابزار‌های مکمل آن NotebookLM است که برای کار با منابع مشخص، مانند مقاله‌ها، فایل‌های پی‌دی اف و اسناد پژوهشی طراحی شده است. کاربران می‌توانند منابع را وارد کنند و بر اساس آنها خلاصه، راهنمای مطالعه یا مرور صوتی بسازند.

در یک نظرسنجی از دانشجویان سال آخر دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) در سال ۲۰۲۵، ۵۷ درصد پاسخ‌دهندگان گفته بودند از هوش مصنوعی مولد برای مطالعه امتحان و ۶۰ درصد برای تحقیق درباره یک موضوع استفاده کرده‌اند.

Microsoft Copilot؛ دستیار هوشمند در محیط کار

کوپایلوت محصول مایکروسافت (Microsoft) است و برای کمک به کاربران در انجام وظایف روزمره، به‌ویژه در محیط‌های کاری، توسعه یافته است. این نام به مجموعه‌ای از محصولات و قابلیت‌ها اشاره دارد؛ از دستیار عمومی Copilot تا Microsoft ۳۶۵ Copilot و GitHub Copilot که کاربرد‌های متفاوتی دارند.

مایکروسافت در ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد که Microsoft ۳۶۵ Copilot بیش از ۳۰ میلیون اشتراک پولی داشته است.

کوپایلوت در Word برای نگارش و بازنویسی، در Excel برای تحلیل داده و کار با فرمول‌ها، در PowerPoint برای آماده‌سازی ارائه و در Outlook برای کمک به مدیریت ایمیل کاربرد دارد. در Teams نیز می‌تواند در خلاصه‌سازی جلسات و استخراج وظایف مطرح‌شده کمک کند. GitHub Copilot به‌طور مشخص برای برنامه‌نویسان طراحی شده و در نوشتن و تکمیل کد کاربرد دارد.

این ابزار در میان کارکنان اداری، مدیران، تحلیلگران مالی، حسابداران، تیم‌های فروش، منابع انسانی و برنامه‌نویسان قابل استفاده است. مزیت مهم این ابزار برای سازمان‌هایی است که کارهایشان از قبل در نرم‌افزار‌های مایکروسافت انجام می‌شود. با این حال، دسترسی به اطلاعات سازمانی و قابلیت‌های پیشرفته به اشتراک، مجوز‌ها و تنظیمات امنیتی شرکت بستگی دارد.

بر اساس گزارش Datarails در اکتبر ۲۰۲۶، از میان ۲۷۰ مدیر مالی و مدیر ارشد مالی شرکت‌های آمریکایی با بیش از هزار کارمند، ۹۳ درصد از Copilot، ۶۵ درصد از ChatGPT و ۶۴ درصد از Claude در امور مالی استفاده می‌کردند.

Perplexity؛ جست‌وجوی اینترنتی با ارجاع به منابع

پرپلکسیتی (Perplexity) محصول شرکت فناوری آمریکایی Perplexity AI است که تمرکز اصلی آن بر جست‌وجوی اطلاعات و ارائه پاسخ‌های ترکیبی بر اساس منابع آنلاین است. فایننشال تایمز در آوریل ۲۰۲۶، با استناد به اطلاعات ارائه‌شده از سوی مدیران شرکت، گزارش داد که این سرویس بیش از ۱۰۰ میلیون کاربر ماهانه داشته است.

تفاوت کاربردی پرپلکسیتی با یک چت‌بات عمومی در تأکید آن بر جست‌وجوی وب، ارائه پیوند به منابع و ترکیب اطلاعات از چند صفحه است. کاربران می‌توانند برای یافتن گزارش‌های اقتصادی، بررسی تحولات بازار، مقایسه دیدگاه‌های منابع خبری و گردآوری اطلاعات اولیه درباره یک موضوع از آن استفاده کنند.

این ابزار برای پژوهشگران، تحلیلگران بازار، دانشجویان و افرادی که به تحقیق اینترنتی نیاز دارند، کاربرد دارد.