شهریورِ تورمی / روغن از گوشت و خودرو عبور کرد

 تورم شهریور ۱۴۰۵ دیگر تنها داستان گران‌شدن مواد غذایی نیست. هرچند قیمت خوراکی‌ها هنوز در مقایسه با سال گذشته در سطحی کم‌سابقه قرار دارد، اما داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد موج افزایش قیمت در پایان تابستان به بخش‌های وسیع‌تری از مخارج خانوار رسیده است. تورم ماهانه کل در شهریور به ۴.۲ درصد رسید اما کالاهای غیرخوراکی و خدمات در همین ماه به‌طور متوسط ۵.۷ درصد گران شدند؛ بیش از دو برابر رشد ۲.۳ درصدی خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات. جزئیات تصویر تندتری دارد. ارتباطات تنها در یک ماه ۱۴.۷ درصد، خرید وسایل نقلیه ۱۱.۴ درصد، تفریح و فرهنگ ۹.۶ درصد و حمل‌ونقل ۷.۹ درصد افزایش قیمت داشته‌اند. در دسته کالاهای بادوام نیز تورم ماهانه به ۱۳.۳ درصد رسیده است. در مقیاس یک‌ساله، فشار همچنان بیشتر بر سفره دیده می‌شود؛ تورم نقطه‌ای روغن‌ها و چربی‌ها ۲۵۷.۵ درصد، شیر، پنیر و تخم‌مرغ ۱۶۰.۶ درصد و گوشت قرمز و ماکیان ۱۲۸.۵ درصد بوده است.

در ادامه حتما بخوانید:

استان‌های مرزی غربی رکورددار تورم | سبقت تورم ۱۶ استان از میانگین کشور

به این ترتیب، خانوار ایرانی در شهریور نه فقط برای خوراک، بلکه برای رفت‌وآمد، خرید خودرو، تجهیز خانه، درمان و ارتباطات نیز با صورت‌حساب سنگین‌تری روبه‌رو شده است.

روغن ۳.۶ برابر شد؛ لبنیات به ۲.۶ برابر رسید

سفره خانوار همچنان یکی از اصلی‌ترین کانون‌های تورم است. تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در شهریور به ۱۲۱.۱ درصد رسیده است؛ یعنی متوسط قیمت این گروه نسبت به شهریور سال گذشته بیش از دو برابر شده است. تورم سالانه خوراکی‌ها نیز ۱۰۸.۵ درصد ثبت شده و نشان می‌دهد میانگین قیمت این گروه در یک دوره ۱۲ماهه نیز بیش از دو برابر دوره مشابه قبلی است.

شدیدترین افزایش در میان زیرگروه‌های غذایی همچنان متعلق به روغن‌ها و چربی‌هاست. تورم نقطه‌ای این گروه ۲۵۷.۵ درصد است؛ به بیان ساده، کالایی که شهریور سال قبل ۱۰۰ تومان قیمت داشت، به‌طور متوسط اکنون حدود ۳۵۸ تومان قیمت دارد. تورم سالانه روغن نیز به ۱۹۶.۶ درصد رسیده است.

پس از روغن، شیر، پنیر و تخم‌مرغ با تورم نقطه‌ای ۱۶۰.۶ درصد قرار دارد؛ یعنی متوسط قیمت این گروه تقریباً ۲.۶ برابر سال قبل شده است. گوشت قرمز و ماکیان نیز ۱۲۸.۵ درصد، نان و غلات ۱۰۳.۲ درصد و میوه و خشکبار ۱۰۰.۱ درصد تورم نقطه‌ای داشته‌اند.

با این حال، رشد ماهانه خوراکی‌ها در شهریور به ۲.۳ درصد محدود شده است. این کاهش شتاب به معنای ارزان‌شدن نیست؛ فقط سرعت افزایش قیمت کمتر شده و سطح قیمت‌ها همچنان بسیار بالاتر از سال گذشته باقی مانده است.

موتور تورم شهریور به سمت غیرخوراکی‌ها چرخید

مهم‌ترین تغییر شهریور را باید بیرون از سفره جست‌وجو کرد. تورم ماهانه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۲.۳ درصد بوده، اما کالاهای غیرخوراکی و خدمات در یک ماه ۵.۷ درصد افزایش قیمت داشته‌اند. با توجه به وزن ۷۰.۵۶ درصدی این بخش در سبد خانوار، همین تفاوت باعث شده بخش عمده تورم ماهانه از مخارج غیرخوراکی سرچشمه بگیرد.

محاسبات مرکز آمار نشان می‌دهد از تورم ماهانه ۴.۲۴ درصدی شهریور پیش از گرد کردن، ۳.۲۵ واحد درصد مربوط به کالاهای غیرخوراکی و خدمات و تنها ۰.۹۹ واحد درصد مربوط به خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات بوده است. یعنی حدود ۷۷ درصد افزایش ماهانه شاخص از بخش غیرخوراکی و خدمات آمده است.

خود گروه‌های اصلی نیز این جابه‌جایی را تایید می‌کنند. ارتباطات با تورم ماهانه ۱۴.۷ درصد رکورددار بوده، تفریح و فرهنگ ۹.۶ درصد، کالاها و خدمات متفرقه ۸.۵ درصد، حمل‌ونقل ۷.۹ درصد و پوشاک و کفش ۶.۳ درصد افزایش قیمت داشته‌اند. بهداشت و درمان نیز تنها در یک ماه ۵.۲ درصد گران شده است.

بنابراین، کاهش شتاب تورم خوراکی‌ها نتوانسته نرخ کل را پایین بیاورد؛ زیرا فشار قیمت به سایر اجزای بودجه خانوار منتقل شده است.

خودرو و کالاهای بادوام در خط مقدم گرانی

یکی از تندترین حرکت‌های شهریور در بازار کالاهای بادوام ثبت شده است. تورم ماهانه این دسته به ۱۳.۳ درصد رسیده است؛ یعنی سطح قیمت متوسط کالاهای بادوام فقط طی یک ماه بیش از ۱۳ درصد افزایش یافته است. تورم نقطه‌ای این گروه نیز ۱۴۸.۱ درصد بوده؛ رقمی که از رشد نزدیک به ۲.۵ برابری قیمت‌ها نسبت به شهریور سال گذشته خبر می‌دهد.

بخش مهمی از این فشار در حمل‌ونقل دیده می‌شود. قیمت خرید وسایل نقلیه در شهریور ۱۱.۴ درصد نسبت به مرداد افزایش یافته و تورم نقطه‌ای آن به ۱۳۵.۷ درصد رسیده است. هزینه استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی نیز در یک ماه ۷.۲ درصد و نسبت به سال قبل ۱۱۵.۹ درصد بالا رفته است. حتی خدمات حمل‌ونقل عمومی تورم نقطه‌ای ۸۷.۵ درصدی داشته‌اند.

لوازم خانگی نیز از همین روند دور نمانده است. گروه مبلمان، لوازم خانگی و نگهداری معمول آنها در شهریور ۶ درصد تورم ماهانه و ۱۲۴.۶ درصد تورم نقطه‌ای داشته است.

این اعداد نشان می‌دهد فشار تورمی دیگر تنها خریدهای روزمره را دربرنمی‌گیرد. جایگزینی خودرو، خرید لوازم خانه یا سایر کالاهای بادوام نیز برای خانواری که درآمد یا پس‌اندازش همپای قیمت‌ها رشد نکرده، با فاصله مالی بزرگ‌تری روبه‌رو شده است.

۸ گروه اصلی بیش از ۲ برابر گران شدند

دامنه افزایش قیمت‌ها در شهریور گسترده است. از ۱۲ گروه اصلی هزینه‌ای، هشت گروه تورم نقطه‌ای بیش از ۱۰۰ درصد ثبت کرده‌اند؛ یعنی متوسط قیمت آنها دست‌کم دو برابر شهریور سال گذشته شده است.

در میان گروه‌های اصلی، دخانیات با تورم نقطه‌ای ۱۶۲.۷ درصد در صدر قرار دارد. پس از آن مبلمان و لوازم خانگی با ۱۲۴.۶ درصد، ارتباطات با ۱۲۲.۷ درصد، خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها با ۱۲۱.۱ درصد، حمل‌ونقل با ۱۱۵.۲ درصد، هتل و رستوران با ۱۱۲.۶ درصد، تفریح و فرهنگ با ۱۰۷.۸ درصد و کالاها و خدمات متفرقه با ۱۰۴.۹ درصد قرار گرفته‌اند.

اما بالاترین نرخ‌ها الزاماً بیشترین اثر را بر تورم کل ندارند. مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت‌ها با وجود تورم ماهانه ۳.۶ درصدی، به دلیل وزن بسیار بالای ۳۶.۱۱ درصدی خود، حدود ۰.۸۵ واحد درصد از تورم ماهانه شهریور را ساخته‌اند. حمل‌ونقل نیز ۰.۶۶ واحد درصد و خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها ۰.۹۶ واحد درصد سهم داشته‌اند.

جمع همین سه حوزه، یعنی خوراک، مسکن و رفت‌وآمد، حدود ۵۸ درصد کل افزایش ماهانه قیمت‌ها را توضیح می‌دهد؛ سه هزینه‌ای که خانوار امکان چندانی برای حذف کامل آنها از بودجه خود ندارد.

تورم شهریور از این منظر فقط بالا بودن یک عدد نیست. سفره هنوز گران است، اما فشار قیمت در همان‌جا متوقف نمانده؛ خودرو، لوازم خانه، درمان، ارتباطات و رفت‌وآمد نیز با سرعت بیشتری گران شده‌اند. گرانی در پایان تابستان از سفره عبور کرده و بخش بزرگ‌تری از زندگی روزمره خانوار را دربر گرفته است.

منبع: تجارت نیوز