ترکیه در تلاش برق‌رسانی به جهان | طرح موسوم به «۳۵ در ۳۵» چیست؟

گروه نفت و انرژی _ آناهیتا محب‌علی؛ ترکیه قصد دارد در جریان برگزاری COP۳۱ در ماه نوامبر، موضوع برقی‌سازی را به یکی از محور‌های اصلی مذاکرات اقلیمی تبدیل کند. «مورات کوروم»، وزیر محیط‌زیست ترکیه و رئیس منتخب COP۳۱، روز دوشنبه ۲۱ سپتامبر اعلام کرد که وادار کردن شرکت‌های فناوری به استفاده از انرژی پاک برای تأمین برق مراکز داده، یکی از اولویت‌های اصلی این نشست خواهد بود.

طرح موسوم به «۳۵ در ۳۵» با هدف افزایش سهم برق از کل تقاضای انرژی جهان از حدود ۲۰ درصد فعلی به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ مطرح شده است.

کوروم می‌گوید برقی‌کردن بخش‌هایی مانند حمل‌ونقل، ساختمان‌ها و صنایع می‌تواند خانواده‌ها و کسب‌وکار‌ها را در برابر نوسانات بازار انرژی محافظت کند.

آیا برقی‌سازی واقعاً به معنای کربن‌زدایی است؟

برقی‌سازی به‌خودی‌خود به معنای حذف سوخت‌های فسیلی نیست. برای مثال، جایگزین‌کردن خودروی بنزینی با خودروی برقی زمانی به کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای کمک می‌کند که برق مورد استفاده آن از منابع کم‌کربن تولید شده باشد.

مؤسسه منابع جهانی (WRI) نیز برقی‌سازی را ابزاری برای رسیدن به هدف، نه هدف نهایی می‌داند. این مؤسسه هشدار داده است که خودروی برقی متکی بر شبکه‌ای که بخش عمده برق آن از زغال‌سنگ تولید می‌شود، ممکن است از نظر اقلیمی مزیت چندانی نسبت به خودروی بنزینی نداشته باشد.

به همین دلیل، برخی کارشناسان نگران‌اند دولت‌ها بتوانند افزایش تولید برق از نیروگاه‌های گازسوز را نیز در قالب پیشرفت در مسیر برقی‌سازی محاسبه کنند.

«کلر اسمیت» از ائتلاف Beyond Fossil Fuels می‌گوید برقی‌سازی نباید به ابزاری برای پنهان‌کردن افزایش مصرف سوخت‌های فسیلی تبدیل شود. به گفته او، این طرح تنها در صورتی می‌تواند به بحران انرژی و اقلیم پاسخ دهد که توسعه برق با گسترش انرژی خورشیدی و بادی و همچنین افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی شبکه همراه باشد.

ترکیه هنوز به زغال‌سنگ و گاز وابسته است

داده‌های اندیشکده انرژی Ember نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۵، حدود ۴۳ درصد برق ترکیه از منابع کم‌کربن تولید شده است.

نیروگاه‌های برق‌آبی با سهم ۱۶ درصدی بزرگ‌ترین منبع برق پاک ترکیه بودند. انرژی بادی نیز ۱۱.۱ درصد از تولید برق این کشور را به خود اختصاص داد و سهم انرژی خورشیدی به ۱۰.۵ درصد رسید.

با این حال، زغال‌سنگ همچنان با سهم ۳۴.۳ درصدی بزرگ‌ترین منبع تولید برق ترکیه است. گاز طبیعی نیز ۲۲.۱ درصد از تولید برق این کشور را تأمین کرده است.

تقریباً دو سوم برق تولیدشده از زغال‌سنگ در ترکیه به زغال‌سنگ وارداتی وابسته است؛ موضوعی که از نگاه تحلیلگران می‌تواند برای امنیت انرژی این کشور چالش‌برانگیز باشد.

هدف ترکیه برای افزایش انرژی‌های تجدیدپذیر

ترکیه اعلام کرده است که قصد دارد تا سال ۲۰۳۰، ۴۷ درصد از برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کند؛ هدفی که اندکی بالاتر از هدف الزام‌آور اتحادیه اروپا برای دستیابی به سهم حداقل ۴۲.۵ درصدی انرژی‌های تجدیدپذیر است.

در همین حال، انتشار گاز‌های گلخانه‌ای بخش برق ترکیه طی دو دهه گذشته تقریباً دو برابر شده است؛ روندی که عمدتاً به افزایش تولید برق از سوخت‌های فسیلی برای پاسخ به رشد تقاضا نسبت داده می‌شود.

با وجود این، رشد سریع انرژی خورشیدی و بادی در سال‌های اخیر به محدودشدن این روند کمک کرده است.

«اوفوک آلپارسلان» از Ember معتقد است بحران جهانی سوخت‌های فسیلی در سال‌های اخیر اهمیت گذار به انرژی پاک را بیش از گذشته نشان داده و ترکیه اکنون فرصت دارد در گذار انرژی منطقه نقش مهمی ایفا کند.