هوش مصنوعی جای دانش‌آموزان را می‌گیرد؟

اقتصاد‌آنلاین: رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی تأکید کرد که این فناوری نباید جایگزین یادگیری و تفکر انسانی شود. فاطمی‌زاده همچنین از آغاز مسیر «ایران دیجیتال ۲» پس از آموزش حدود ۲ میلیون دانش‌آموز در طرح نخست خبر داد.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی گفت: هوش مصنوعی در حوزه آموزش باید فراتر از یک ابزار پاسخگو یا تولیدکننده محتوا باشد و ارزش واقعی آن زمانی آشکار می‌شود که با شناخت درست از نیازهای یادگیرنده، تحلیل مسائل آموزشی و طراحی راهکارهای مناسب، به بهبود فرایند یادگیری کمک کند.وی در مراسم اختتامیه طرح «ایران دیجیتال» و مسابقه هوش مصنوعی دانش‌آموزان اظهار کرد: امروز در زندگی روزمره، از صنعت و کسب‌وکار گرفته تا سلامت و حوزه‌های متنوع دیگر، شاهد ورود و تا حدودی غلبه هوش مصنوعی هستیم و آموزش نیز از این امر مستثنا نیست.فاطمی‌زاده افزود: هوش مصنوعی به‌عنوان یک فناوری، شیوه‌های تدریس و یادگیری را تحت تأثیر قرار داده و حتی شیوه‌های جدید ارزیابی را نیز به ما تحمیل خواهد کرد. درباره مزایا و چالش‌هایی که این فناوری با خود به همراه دارد، پژوهش‌های زیادی انجام شده و پرسش‌های بی‌پاسخ زیادی، از جمله درباره شیوه ارزیابی، وجود دارد که در اینجا قصد پرداختن به آنها را نداریم.

 

هوش مصنوعی در آموزش؛ فراتر از ابزار

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی ادامه داد: تصور عمومی از فناوری آموزشی ممکن است ابتدا به سخت‌افزار و ابزار بودن آن محدود شود و در مرحله بعد جنبه نرم‌افزاری آن مورد توجه قرار گیرد، اما نکته‌ای که باید به آن توجه کنیم، «بعد حل مسئله» است.وی گفت: بعد حل مسئله، نکته‌ای است که با ترکیب سخت‌افزار، نرم‌افزار و یک دید راهبردی، به تجزیه و تحلیل برنامه‌های آموزشی می‌پردازد و پس از یافتن مشکلات و معضلات، علل و موانع را شناسایی و در نهایت راه‌حل‌هایی ارائه می‌کند.فاطمی‌زاده افزود: تصور عمومی از هوش مصنوعی در آموزش و بسیاری از حوزه‌های دیگر، اغلب به استفاده از ابزارهایی محدود می‌شود که می‌توانند در کوتاه‌ترین زمان به یک پرسش پاسخ دهند، محتوا تولید کنند یا فرایند تدریس و یادگیری را کوتاه و ساده کنند؛ اما هوش مصنوعی در حوزه آموزش باید فراتر از یک ابزار پاسخگو یا تولیدکننده محتوا باشد.وی ادامه داد: ارزش واقعی هوش مصنوعی زمانی آشکار می‌شود که ما با شناخت درست از نیازهای یادگیرنده، نمونه آن در طرح ایران دیجیتال دانش‌آموزان عزیز، تحلیل مسائل آموزشی و طراحی راهکارهای مناسب، به بهبود فرایند یادگیری کمک کنیم.رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی تصریح کرد: مسئله این نیست که هوش مصنوعی چه کاری می‌تواند انجام دهد، بلکه مسئله مهم این است که ما به چه منظور و با چه هدفی از آن استفاده می‌کنیم.وی افزود: به جای اینکه به پاسخ‌های آماده مبتنی بر داده‌های آموزشی موجود در مدل‌های زبانی تکیه داشته باشیم، باید زمینه‌سازی کنیم برای یادگیری عمیق‌تر، تفکر انتقادی و توانمندسازی یادگیرنده.

 

فاطمی‌زاده گفت: در حوزه هوش مصنوعی، فقط مسئله استفاده از یک ابزار جدید مطرح نیست؛ بلکه هر فرد در فرایند آموزش، با توجه به سطح و جایگاه خود، اعم از معلم، دانش‌آموز، مدیر، کارشناس یا کارمند، باید بداند با چه هدف و دلیلی می‌تواند از هوش مصنوعی استفاده کند و توانایی خود را در جایگاهی که دارد، تقویت کند.وی تأکید کرد: طبیعی است که نباید هوش مصنوعی را جایگزین یادگیری و تفکر انسانی کنیم، بلکه باید از آن به‌عنوان تسهیلگر یادگیری استفاده کنیم.رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی ادامه داد: ممکن است هوش مصنوعی بتواند در مدت کوتاهی پاسخی برای ما فراهم کند، ویدیویی را تحلیل کند، متنی را به ویدیو یا ویدیو را به متن تبدیل کند؛ اما چیزی که هنوز بیش از هر فناوری دیگری به انسان وابسته است، خلاقیت، پرسشگری، تفکر انتقادی، مسئولیت‌پذیری، شفافیت و توانایی حل مسئله است.

 

ایران دیجیتال ۲ در راه است

فاطمی‌زاده گفت: از امروز طرح «ایران دیجیتال یک» را که حدود ۲ میلیون دانش‌آموز در آن آموزش دیده‌اند، پشت سر می‌گذاریم و با همت دانش‌آموزان، شرکت جونیورا و پروژه‌های جذابی که ارائه شد، در معاونت علمی و ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، «ایران دیجیتال دو» را خواهیم داشت.وی افزود: ایران دیجیتال ۲ دو ویژگی خواهد داشت؛ نخست اینکه طرح قبلی برای ورود افراد جدید به این دوره، با توجه به بازخوردهایی که از دانش‌آموزان و آموزش و پرورش دریافت کرده‌ایم، باید بازنگری شود و برای ادامه مسیر نیز برای افرادی که موفق شده‌اند طرح قبلی را طی کنند، برنامه جدیدی داشته باشیم که آن را به‌عنوان ایران دیجیتال ۲ خواهیم شناخت.

 

آموزش فناوری باید با حل مسائل واقعی همراه شود

 

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی اظهار کرد: امروز در مراسم اختتامیه ایران دیجیتال و مسابقه هوش مصنوعی دانش‌آموزان، فقط پایان یک جشن یا پایان یک مسابقه را جشن نمی‌گیریم، بلکه بخشی از آینده فناوری کشور را رقم می‌زنیم.وی گفت: دانش‌آموزان، والدین، وزارت آموزش و پرورش و نهادهای خصوصی و دولتی که مجری یا حمایت‌کننده هستند، در شکل‌گیری این آینده نقش دارند.

 

فاطمی‌زاده ادامه داد: برای شکل‌دهی آینده، نباید فقط به دانش‌آموزان کار با ابزارها را آموزش داد، بلکه باید آنها را با تکالیف جدی و اصیل که در اطراف خود و محل زندگی‌شان مشاهده می‌کنند، مواجه کرد؛ مشکلات جدی محل زندگی و کشور را ببینند و یاد بگیرند چگونه یک مسئله واقعی را، نه لزوماً با دیتابیس‌های آماده، حل کنند، درست سؤال بپرسند و از هوش مصنوعی برای حل مشکلات جدی جامعه استفاده کنند.تبدیل ایده به پروژه و محصولوی با اشاره به دانش‌آموزان شرکت‌کننده در مسابقه هوش مصنوعی گفت: دانش‌آموزانی که امروز در این مسابقه شرکت کردند، صرفاً برنده یک جایزه نیستند؛ مهم‌تر از جایزه، تجربه ارزشمندی است که به دست آورده‌اند.فاطمی‌زاده افزود: اینکه می‌توانند ایده خود را به یک پروژه تبدیل کنند، پروژه‌شان را در ادامه به محصول تبدیل کنند، یک مسئله واقعی را به راه‌حل تبدیل کنند و راه‌حل را به محصول برسانند، خلاقیت خود را پرورش دهند، چندین بار شکست بخورند و دوباره تلاش کنند تا در نهایت محصول مفیدی خلق کنند، تجربه ارزشمندی است.وی خطاب به دانش‌آموزان گفت: آینده را فقط کسانی نمی‌سازند که فناوری را می‌شناسند؛ آینده را کسانی می‌سازند که بتوانند با فناوری‌های موجود، مسائل واقعی زندگی را حل کنند.رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی تأکید کرد: ما نباید خودمان را کاربر صرف یک فناوری ببینیم که در شکاف دیجیتال، سمت دره آن شکاف باشیم؛ بلکه باید خودمان را حل‌کننده مسائل جاری کشور با کمک این فناوری بدانیم.

 

فاطمی‌زاده در پایان از برگزارکنندگان این رویداد، معلمان، مربیان و مدیرانی که در مسیر آموزش و پرورش این استعدادها تلاش می‌کنند و همچنین خانواده‌ها تقدیر کرد و به برگزیدگان تبریک گفت و ابراز امیدواری کرد: این جایزه برای دانش‌آموزان خط پایان نباشد، بلکه شروع یک مسیر طولانی و با امید باشد.وی خاطرنشان کرد: آینده متعلق به کسانی نیست که صرفاً ابزارهای بیشتری دارند؛ کسانی آینده را در دست خواهند داشت که از ابزارها آگاهانه، خلاقانه، مسئولانه و شفاف برای بهتر کردن زندگی نوع بشر استفاده کنند.

منبع: فارس