بنزین ۱۰ هزار تومانی هم هزینه تولید را پوشش نمی‌دهد | تولید هر لیتر بنزین چندهزار تومان هزینه دارد؟ | نجفی: اصلاح قیمت باید هر ۶ ماه انجام شود

مسیحا حیدریان؛ تغییر قیمت بنزین، اگرچه بخشی از هزینه‌های تولید و مصرف انرژی را به واقعیت اقتصادی کشور نزدیک می‌کند، اما همچنان این پرسش را مطرح می‌کند که اصلاح قیمت سوخت باید با چه سرعتی انجام شود و دولت چگونه می‌تواند مانع انتقال هیجانی این تغییر به سایر قیمت‌ها شود. همچنین، فاصله میان هزینه واقعی تولید بنزین و قیمت پرداختی مصرف‌کننده، بحث درباره ادامه مسیر اصلاح قیمت‌ها را جدی‌تر کرده است.

در این باره آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در گفت‌وگو با اقتصادآنلاین اصلاح قیمت بنزین را اقدامی اجتناب‌ناپذیر دانست و تاکید کرد که ادامه سیاست تثبیت قیمت سوخت نمی‌تواند ناترازی انرژی را حل کند.

در ادامه حتما بخوانید:

محدودیت جدید برای کارت‌های سوخت/ هر کارت چند بار قابل استفاده است؟

ماجرای برچسب‌های صفر در پمپ‌بنزین‌ها / چرا قیمت بنزین کمتر نمایش داده می‌شود؟

افزایش قیمت بنزین اجتناب‌ناپذیر بود

نجفی در پاسخ به پرسشی درباره ارزیابی خود از قیمت ۱۰ هزار تومانی بنزین گفت: افزایش قیمت بنزین یک فرآیند غیرقابل اجتناب بود و تاخیر در اصلاح قیمت آن، جز ضرر و زیان برای کشور نتیجه دیگری نداشت.

رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران در توضیح هزینه واقعی تولید بنزین بیان کرد: فارغ از قیمت اولیه نفت خام، برای تولید بنزین هزینه‌های قابل توجهی صرف می‌شود. شاید نزدیک به ۲۱ تا ۲۲ هزار تومان هزینه لازم باشد تا بنزین تولید شود و محصولی در اختیار مصرف‌کننده قرار گیرد.

وی با اشاره به هزینه‌های تولید بنزین افزود: هزینه تولید بنزین فقط به نفت خام محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از هزینه‌های نیروی کار، مواد اولیه و سایر عوامل تولید نیز در قیمت تمام‌شده اثر دارد.

این عضو اتاق ایران با اشاره به ضرورت توجه به منافع نسل‌های آینده خاطرنشان کرد: نباید تصور کنیم می‌توانیم چاه‌های نفت را بی‌محابا استخراج کنیم، نفت را بسوزانیم یا صادر کنیم و درآمد آن را صرف هزینه‌های روزمره کنیم، بدون اینکه سهم نسل‌های آینده را در نظر بگیریم.

نفت فقط برای مصرف امروز نیست

رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران در ادامه با اشاره به نحوه استفاده از منابع نفتی کشور گفت: سال‌هاست نفت خام را استخراج می‌کنیم، بخشی را صادر می‌کنیم و بخشی را نیز به بنزین و سایر فرآورده‌های سوختی تبدیل و مصرف می‌کنیم؛ آن هم با حداقل قیمت.

نجفی با اشاره به برداشت و مصرف گسترده منابع نفتی کشور اضافه کرد: باید سهم بین‌نسلی منابع نفتی مشخص و بخشی از درآمد این منابع برای آیندگان کنار گذاشته شود و در صندوق توسعه ملی قرار گیرد.

وی درباره موضوع رشد هزینه‌های تولید در اقتصاد ایران توضیح داد: تولید بنزین نیز مانند سایر فعالیت‌های اقتصادی از تورم تاثیر می‌گیرد. هزینه نیروی کار، مواد اولیه و سایر هزینه‌های تولید افزایش پیدا می‌کند و نمی‌توان انتظار داشت قیمت محصول نهایی برای همیشه ثابت بماند.

تثبیت طولانی‌مدت قیمت سوخت، سیاست درستی نیست

نجفی در پاسخ به پرسش اقتصادآنلاین درباره ضرورت ثابت نگه داشتن قیمت بنزین گفت: این تصور، ذهنیت درستی نیست. چنین رویکردی بیشتر از دولت آقای احمدی‌نژاد شکل گرفت.

وی با اشاره به تجربه دولت‌های پیش از دولت احمدی‌نژاد در زمینه قیمت بنزین، یادآور شد: در دولت‌های قبل، اصلاح قیمت بنزین به‌صورت سالانه و تدریجی انجام می‌شد و جامعه نیز این روند را پذیرفته بود. افزایش قیمت‌ها به شکل پلکانی انجام می‌شد و معمولا با تنش جدی همراه نبود.

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، افزود: متاسفانه با برخی رفتارهای عوام‌فریبانه، خسارت‌های جبران‌ناپذیری به کشور وارد شد؛ از توزیع یارانه‌های بدون هدف گرفته تا سیاست‌هایی که در نهایت به جای هدفمندی یارانه‌ها، وابستگی بیشتری به پرداخت‌های یارانه‌ای ایجاد کرد.

نجفی با تشریح سیاست قیمت‌گذاری سوخت در سال‌های گذشته، خاطرنشان کرد: ابتدا قیمت سوخت را برای مدت طولانی ثابت نگه داشتیم و بعد، افزایش‌های غیرمتعارف اعمال کردیم. نتیجه چنین روندی، حساس شدن جامعه نسبت به هرگونه افزایش قیمت بنزین بود.

قیمت ۱۰ هزار تومانی هنوز با هزینه تولید فاصله دارد

رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران درباره موافقت یا مخالفت خود با نرخ ۱۰ هزار تومانی بنزین گفت: به نظرم این میزان افزایش، با توجه به شرایط موجود، شیب بسیار ملایمی دارد.

وی با اشاره به تداوم سهمیه‌های بنزین با نرخ‌های پایین‌تر، توضیح داد: همچنان سهمیه ۶۰ لیتر بنزین با قیمت حدود هزار و ۵۰۰ تا هزار و ۶۰۰ تومان و ۵۰ لیتر بنزین سه هزار تومانی وجود دارد. بنابراین، بخش عمده جامعه شاید اصلا نیازی به استفاده از بنزین ۱۰ هزار تومانی نداشته باشد.

نجفی درباره توانایی خانوارهای دارای درآمد متوسط و پایین برای تامین بنزین موردنیازشان افزود: افرادی از جامعه که شغلشان وابسته به حمل‌ونقل عمومی یا مسافرکشی نیست، می‌توانند بخش قابل توجهی از نیاز خود را با همان سهمیه‌های موجود تامین کنند.

این فعال اقتصادی در تشریح وضعیت فعالان حوزه حمل‌ونقل و مسافرکشی بیان کرد: برای افرادی که به شکل ساختاری در بخش حمل‌ونقل فعالیت می‌کنند، مثلا در ساختارهایی مانند تاکسی‌های اینترنتی یا سیستم‌های مشابه، دولت باید تمهیدات لازم را در نظر گرفته باشد و سهمیه‌های مربوط به این گروه‌ها را اختصاص دهد.

وی با اشاره به رابطه میان میزان مصرف سوخت و درآمد افراد خاطرنشان کرد: افرادی که مصرف بنزین بیشتری دارند، معمولا درآمد بالاتری نیز دارند و برای چنین افرادی، قیمت ۱۰ هزار تومان سهم بزرگی از هزینه‌ها را تشکیل نمی‌دهد.

نجفی همچنین تاکید کرد: حتی با قیمت ۱۰ هزار تومان نیز هزینه واقعی تولید بنزین به‌طور کامل تامین نمی‌شود. بنابراین ما با اصل این فرآیند موافق هستیم.

دولت جلوی موج‌سازی قیمتی را بگیرد

این فعال اقتصادی در واکنش به نگرانی درباره آثار افزایش قیمت بنزین بر سایر کالاها و خدمات تاکید کرد: دولت باید به‌طور جدی نهادهای نظارتی خود را متعهد کند تا جلوی بهانه‌جویی فعالانی را بگیرند که می‌خواهند از افزایش قیمت بنزین سوءاستفاده کنند و هزینه‌های خود را بالا ببرند.

وی با اشاره به محدود بودن اثر مستقیم افزایش قیمت بنزین بر هزینه بسیاری از فعالیت‌ها، افزود: نباید اجازه داد افزایش ۱۰ هزار تومانی قیمت سوخت بهانه‌ای برای افزایش قیمت کالاها و خدمات شود. این افزایش، به‌تنهایی اثر جدی و واقعی بر بسیاری از هزینه‌ها ندارد.

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران خاطرنشان کرد: باید جلوی مسئله گرانی کالاها گرفته شود تا افزایش قیمت بنزین بهانه‌ای برای ایجاد موج تورمی و نارضایتی در جامعه نشود.

نسخه نجفی برای ادامه اصلاح قیمت بنزین

رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران در پاسخ به پرسشی درباره میزان مناسب افزایش تدریجی قیمت بنزین گفت: در گذشته اصلاح قیمت به شکل سالانه انجام می‌شد و هر سال عدد مشخصی به قیمت بنزین اضافه می‌شد. به نظرم در شرایط فعلی نیز می‌توانیم با یک عدد مناسب، هر ۶ ماه یک‌بار اصلاح قیمت داشته باشیم.

وی درباره افق زمانی سیاست اصلاح تدریجی نرخ بنزین توضیح داد: اگر در فاصله ۲ تا سه سال آینده بتوانیم قیمت بنزین را به یک سطح نزدیک به قیمت واقعی برسانیم، بعد از آن می‌توان اصلاح قیمت را سالانه انجام داد.

نجفی در توضیح سازوکار مناسب برای افزایش نرخ سوخت در سال‌های آینده افزود: پس از رسیدن به یک سطح منطقی، می‌توان قیمت بنزین را با شاخص‌هایی مانند نرخ تورم یا نوسانات نرخ ارز متناسب کرد. راه دیگر نیز تعیین قیمت مشخص در ابتدای هر سال و تطبیق آن با شرایط اقتصادی همان سال است.

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران تاکید کرد: اصل موضوع، حرکت به سمت اصلاح تدریجی قیمت بنزین است؛ زیرا تثبیت طولانی‌مدت و سپس اعمال افزایش‌های ناگهانی، هم برای اقتصاد و هم برای جامعه تبعات نامطلوبی دارد.