فرماندهان ارشد نظامی کشور تحریم شدند | بیانیه جدید اوفک علیه ایران

گروه اقتصادجهان؛ اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا در تازه‌ترین نشست خبری خود که شب گذشته برگزار شد، آغاز عملیات «طرد اقتصادی» علیه ایران را اعلام کرد؛ کارزاری چندمرحله‌ای که هدف آن قطع ارتباطات مالی و محدودکردن مسیر‌های درآمدی ایران در خارج از کشور عنوان شده است. بسنت هشدار داد هیچ نهاد خارجی فراتر از دسترس تحریم‌های آمریکا نیست و بانک‌ها، صرافی‌ها و شرکت‌هایی که به ادعای واشنگتن در دور زدن تحریم‌های ایران نقش داشته باشند، با خطر قطع دسترسی به نظام مالی و شبکه دلاری آمریکا مواجه خواهند شد.

هم‌زمان با اعلام این عملیات، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا بسته اجرایی آن را منتشر کرد. این بسته علاوه بر گسترش دامنه تحریم‌های ایران و اضافه‌شدن اسامی جدید به فهرست اوفک، تعلیق تعدادی از مجوز‌های عمومی و صدور دو مجوز محدود برای جمع‌بندی معاملات قبلی را دربر می‌گیرد.

در بخشی جداگانه از همین مجموعه تصمیم‌ها نیز آمریکا سوریه را از فهرست دولت‌های حامی تروریسم خارج و تغییراتی در تحریم‌های مرتبط با این کشور اعمال کرد.

در ادامه حتما بخوانید:

آمریکا به دنبال تعطیلی شعب خارجی یک بانک ایرانی | تهدید دلاری واشنگتن علیه شرکای اقتصادی تهران

۵ بخش اصلی زیرذره بین اوفک

مهم‌ترین بخش تصمیم تازه دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا، گسترش دامنه تحریم‌ها به پنج حوزه «دارایی‌های دیجیتال، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی» است. براساس تعیین‌نامه‌ای که از ۲۴ اوت اجرایی شده، اوفک می‌تواند هر شخص ایرانی یا خارجی را که به تشخیص این نهاد در یکی از این بخش‌های اقتصاد ایران فعالیت می‌کند یا به آن خدمات می‌دهد، تحت تحریم قرار دهد.

وزارت خزانه‌داری درباره انتخاب این حوزه‌ها مدعی شده است که ایران به‌طور فزاینده از دارایی‌های دیجیتال و رمزارز‌ها برای دورزدن تحریم‌ها، انتقال منابع مالی و انجام تراکنش‌های مرتبط با سپاه و افراد نزدیک به حکومت ایران استفاده می‌کند. در بخش فناوری نیز تمرکز آمریکا بر دسترسی ایران به فناوری‌های پیشرفته و استفاده از تجهیزات حساس و دومنظوره در برنامه‌های تسلیحاتی قرار گرفته است.

در حوزه طلا، خزانه‌داری آمریکا می‌گوید محدودیت دسترسی ایران به نظام مالی رسمی، استفاده از این فلز را برای حفظ ارزش ذخایر، مقابله با کاهش ارزش ریال و تسویه معاملات افزایش داده است. در بخش هوانوردی نیز واشنگتن مدعی است برخی شرکت‌های هواپیمایی تجاری تحت کنترل حکومت یا سپاه برای انتقال نیرو، سلاح، فناوری‌های حساس، طلا و پول نقد مورد استفاده قرار می‌گیرند.

پنجمین حوزه به کشتیرانی اختصاص دارد؛ بخشی که بیشترین ارتباط را با صادرات نفت و تجارت خارجی ایران دارد. به ادعای خزانه‌داری، خطوط کشتیرانی ایران در انتقال قطعات حساس و پیش‌ساز‌های موشکی نقش دارند و ناوگان نفتکش نیز برای جابه‌جایی نفت و تأمین درآمد حکومت و بخش نظامی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این تصمیم به معنای تحریم خودکار تمام صرافی‌ها، شرکت‌های فناوری، معامله‌گران طلا، خطوط هوایی یا شرکت‌های کشتیرانی مرتبط با ایران نیست؛ بلکه این پنج حوزه را «تحریم‌پذیر» می‌کند و ریسک همکاری شرکای دیگر را با این بخش‌ها افزایش می‌دهد.

تعلیق معافیت‌های تحریمی

اوفک پنج معافیت تحریمی را که انجام برخی حواله‌های شخصی، فعالیت‌های آموزشی، تبادلات دانشگاهی، کنفرانس‌ها و همکاری‌های ورزشی میان ایران و آمریکا را ممکن می‌کرد، به‌طور نامحدود تعلیق کرد. با این تصمیم، ادامه این فعالیت‌ها به دریافت مجوز جداگانه از اوفک نیاز خواهد داشت. البته مجوز موقتی «BB» صادر شده است تا قرارداد‌ها و مبادلاتی که پیش‌تر آغاز شده‌اند، تا ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ تسویه و متوقف شوند.

مجوز «AA» نیز به شرکت‌های مرتبط با یک پالایشگاه فرانسوی تا ۲۳ اکتبر فرصت داده است فعالیت‌های قبلی خود را خاتمه دهند؛ بنابراین این دو مجوز، معافیت تازه‌ای برای تجارت با ایران نیستند و فقط برای پایان‌دادن کنترل‌شده به معاملات موجود صادر شده‌اند.

شبکه تأمین فناوری‌های موشکی و هسته‌ای

اوفک مدعی است شبکه‌ای متشکل از بیش از ۲۰ شخص و شرکت در ایران، چین، هنگ‌کنگ و مالزی، وظیفه تأمین مالی، خرید و انتقال تجهیزات حساس برای دانشگاه صنعتی مالک اشتر و دیگر مجموعه‌های زیرمجموعه وزارت دفاع ایران را برعهده داشته است. به ادعای وزارت خزانه‌داری آمریکا، این شبکه با استفاده از شرکت‌های پوششی، کانال‌های مالی غیرشفاف و واسطه‌های لجستیکی، هویت مصرف‌کنندگان نهایی تجهیزات را پنهان می‌کرد.

شرکت هنگ‌کنگی Sweet Ocean Industrial در مرکز یکی از شاخه‌های این شبکه قرار دارد. خزانه‌داری آمریکا مدعی است این شرکت تجهیزات اپتیک لیزری، شتاب‌سنج، محرک‌ها و تجهیزات آزمایشگاهی حساس را برای مشتریان ایرانی تهیه می‌کرد. اشخاص و شرکت‌های دیگری در چین و هنگ‌کنگ نیز در صدور صورتحساب، دریافت وجه، خرید تجهیزات و انتقال محموله‌ها با این شرکت همکاری داشته‌اند.

شاخه دوم این شبکه بر شرکت ایرانی نوآوران اکسیس، مشهور به BRE Line، متمرکز است. اوفک مدعی است این شرکت محموله‌هایی را برای سازمان پژوهش‌های نوین دفاعی منتقل کرده و برای انجام این فعالیت‌ها از مجموعه‌ای از شرکت‌های حمل‌ونقل و واسطه‌های مستقر در چین و هنگ‌کنگ استفاده کرده است.

اقدام تازه اوفک تنها فروشندگان تجهیزات را هدف قرار نداده، بلکه حلقه‌های مختلف این زنجیره از شرکت‌های پوششی و پرداخت‌کنندگان گرفته تا واسطه‌های خرید و شرکت‌های حمل‌ونقل را دربر گرفته است. چنین رویکردی می‌تواند هزینه و زمان تأمین فناوری‌های حساس را افزایش دهد و جایگزین‌کردن سریع شرکت‌های تحریم‌شده با واسطه‌های جدید را برای ایران دشوارتر کند.

تحریم شبکه سایبری وزارت اطلاعات و فرماندهان ارشد نظامی

در بخشی دیگر، اوفک نام مجتبی قلعه‌کوهی، کیوان فیاض قره‌بلاغ، صابر شهبازی بالوجه، محمدرضا کدخدایی و آرمان کهزادیان را برای نخستین‌بار به فهرست تحریم‌ها افزود. آمریکا مدعی است این افراد در قالب شبکه‌ای منتسب به وزارت اطلاعات، در نفوذ به شرکت‌های انرژی، مؤسسات مالی، پیمانکاران دفاعی و مراکز دولتی آمریکا و همچنین سرقت اطلاعات و دارایی‌های دیجیتال نقش داشته‌اند. بهزاد مصری، دیگر عضو معرفی‌شده این شبکه، از قبل تحریم شده بود و در اقدام جدید تنها اطلاعات و نشانی‌های رمزارزی پرونده او به‌روزرسانی شد.

در بخش نظامی نیز امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش؛ رضا طلایی‌نیک، سخنگوی وزارت دفاع؛ و محمدباقر ذوالقدر، مشاور سیاسی رهبر، برای نخستین‌بار تحریم شدند. احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه؛ علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح؛ سیدحسین مجید موسوی افتخاری، فرمانده نیروی هوافضای سپاه؛ و سیدمهدی فرحی، معاون امور صنعتی و تحقیقاتی وزارت دفاع، پیش‌تر تحریم شده بودند، اما این‌بار مبنای مرتبط با فعالیت‌های تسلیحات متعارف نیز به پرونده آنها افزوده شد. واشنگتن نقش ادعایی این افراد در فرماندهی عملیات نظامی، تأمین تسلیحات و توسعه برنامه‌های موشکی و پهپادی را علت این اقدامات اعلام کرده است.

محاصره ناوگان سایه و شبکه حمل‌ونقل نفت

اوفک یک شبکه کشتیرانی، شرکت‌های مدیریت و سوخت‌رسانی و واسطه‌های مستقر در امارات، سنگاپور، هنگ‌کنگ و چین را به اتهام حمل پنهانی نفت ایران هدف قرار داد. محمد احمد سهیل فتوح، معروف به «کاپیتان حمزه»، ایوان اوبوخوف و شرکت‌های وابسته به آنها از افراد اصلی این شبکه معرفی شده‌اند. پنج نفتکش «سیفرا»، «جی سیلور»، «کوانتوم هوپ»، «وویج الیت» و «تلا» نیز به فهرست دارایی‌های مسدودشده اضافه شدند. خزانه‌داری آمریکا مدعی است این شبکه با انتقال کشتی‌به‌کشتی، سوخت‌رسانی، تغییر پرچم و استفاده از پرداخت‌های رمزارزی، صادرات نفت و انتقال درآمد آن به شرکت ملی نفت و نیروی قدس سپاه را تسهیل کرده است.

خروج سوریه از فهرست حامیان تروریسم

هم‌زمان با تشدید فشار بر ایران، وزارت خارجه آمریکا نام سوریه را از فهرست کشور‌های حامی تروریسم حذف کرد و عنوان «تروریستی» هیئت تحریرالشام و جبهه‌النصره را نیز لغو کرد؛ در اقدامی دیگر نیز هیئت تحریرالشام را از فهرست اشخاص و نهاد‌های مسدودشده کنار گذاشت. با حذف هیئت تحریرالشام از فهرست تحریم‌های آمریکا، مجوز عمومی شماره ۲۵ نیز دیگر کاربردی نداشت و لغو شد؛ زیرا معاملاتی که پیش‌تر تنها با استفاده از این مجوز امکان‌پذیر بود، دیگر تحت آن ممنوعیت مشخص قرار ندارند.

با این حال، این اقدام به معنای حذف خودکار تمام تحریم‌های مرتبط با اشخاص و نهاد‌های سوریه نیست و محدودیت‌هایی که بر مبانی حقوقی دیگری وضع شده‌اند، همچنان باقی می‌مانند.