حذف سوخت یارانهای هواپیما؛ دولت حق مداخله در قیمتگذاری بلیت را از دست می دهد
فشار هزینهها بر روی ایرلاینها باعث شده تا آنها در پی این باشند که دولت در ازای حذف سوخت یارانهای هواپیما از شرکتهای هواپیمایی حمایتهای مالی ویژهای کند تا هم به سمت کاهش و بهینه سازی مصرف سوخت حرکت کنند و هم اینکه به نوسازی ناوگان هوایی کمک کنند. اما نکته این است که با حذف سوخت یارانهای دولت حق مداخله در قیمت گذاری بلیت را از دست میدهد؟
به گزارش اقتصاد آنلاین؛ تعیین نرخ سوخت برای صنعت حملونقل هوایی و نرخ سوخت جت معادل ۶۰ درصد از قیمت خرید پالایشگاه در سال جدید نشان داد که دولت قصد دارد تا جای ممکن از هزینهها در بودجه بکاهد. این اقدام اگر چه میتواند به نفع دولت و کاهش هزینهها تلقی شود، اما قطعا ابتدا به ضرر مسافران و متقاضیان و در ادامه به زیان ایرلاینها و شرکتهای هواپیمایی باشد.
بر اساس لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، حداقل نسبت نرخ سوخت برای صنعت حملونقل هوایی و نرخ سوخت جت معادل ۶۰ درصد از قیمت خرید پالایشگاه تعیین شده است. بر این اساس بخش قابل توجهی از یارانه سوخت هواپیما که صرفا به ۵ درصد از مردم جامعه میرسید، حذف خواهد شد.
نرخ سوخت یارانهای هواپیما در سال ۱۴۰۲ برای هر لیتر معادل ۱۸۹ تومان بود. در سال ۱۴۰۳ بهای هر لیتر سوخت یارانهای هواپیما به ۶۰۰ تومان رسید. اما به یکباره و از سال ۱۴۰۴ که سوخت یارناهای هواپیما قطع شد نرخ هر لیتر سوخت به ۱۱ هزار تومان و امسال سوخت هواپیما به ۳۴ هزار تومان در هر لیتر رسید.
نرخ سوخت هواپیما از ۱۱ هزار تومان به ۳۴ هزار تومان افزایش یافت
این تصمیم در حالی صورت گرفت که در سال ۱۴۰۴ نیز در بودجه قیمت بنزین هواپیما از ۶۰۰ تومان به بیش از ۱۱ هزار تومان رسید؛ و حالا با این تصمیمی که در سال ۱۴۰۵ اتخاذ شد نرخ سوخت هواپیما از ۱۱ هزار تومان به ۳۴ هزار تومان افزایش یافته است.
اگر چه سال گذشته مقاومتهایی با این توجیه که، چون ایرلاینها یارانه سوخت دریافت میکنند نباید نرخ بلیت افزایش یابد صورت گرفت، اما در ادامه و با رشد نرخ دلار بارها نرخ بلیت هواپیما افزایش یافت.
حال سازمان هدفمندی یارانهها با ورود به این بحث که اگر نرخ سوخت یارانهای هواپیماها حذف شود آیا در سال جاری باز هم شاهد رشد شدید بهای بلیط هواپیما خواهیم بود؟
این روزها گزارشها از بررسی مشکلات شرکتهای هواپیمایی در حوزه سوخت و مطالبات مرتبط با آن در ساختار هدفمندی یارانهها حکایت دارد. به طوریکه سازمان هدفمندسازی یارانهها، نشست مشترکی با حضور مدیران شرکتهای هواپیمایی و انجمن شرکتهای هواپیمایی برگزار کرد.
در این جلسه، مشکلات شرکتهای هواپیمایی در تأمین منابع مالی و چالشهای موجود در مسیر پرداخت بدهیهای انباشته مورد بررسی و تبادل نظر قرار گرفت. نکتهای که بارها و بارها ایرلاینها زیان انباشته خود را تکذیب و آنرا رد کردند.
مقصود اسعدی سامانی دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی در این خصوص که تعیین نرخ سوخت جت معادل ۶۰ درصد از قیمت خرید پالایشگاه میتواند بهای بلیت هواپیما را به شدت افزایش دهد معتقد است که با توجه به اینکه نرخ ارز ایرلاینها به تالار دوم برده شده است قیمت بلیت هواپیما افزایش خواهد داشت؛ بنابراین طبق این تصمیم دولت برای نرخ سوخت هواپیما، میتوان گفت که در مسیرهای پر تردد مانند مشهد بهای بلیط به یکباره به رشد قابل توجهی پیدا کرده است.
اسعدی سامانی در پاسخ به این پرسش که در سالهایی که دولت یارانه سوخت به ایرلاینها میداد نیز شاهد رشد نرخ بلیت هواپیما بودیم تاکید کرد: یارانه سوخت معنی ندارد. سال ۱۴۰۳ که نرخ سوخت هواپیما ۶۰۰ تومان بود و سال ۱۴۰۴ به ۱۱ هزار تومان تومان رسید بهای بلیت هواپیما افزایش قابل ملاحظهای پیدا کرد. حالا که بر اساس لایحه بودجه ۱۴۰۵ قرار است نرخ سوخت هواپیما با ۶۰ درصد افزایش به هر لیتر ۳۴ هزار تومان برسد بدون شک نرخ بلیت هواپیما رشد چشمگیرتری خواهد داشت.
کاهش ۱۹ درصدی مسافران در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳
آنطور که رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی اعلام میکند با این نرخها، حتی افرادی که تمکن مالی مناسبی دارند نیز از سفرهای هوایی خودداری خواهند کرد. حتی گزارش انجمن شرکتهای هواپیمایی نشان میدهد که شرایط اقتصادی در شش ماه اول سال ۱۴۰۴ منجر به کاهش ۱۹ درصدی مسافران نسبت به سال ۱۴۰۳ شده است.
اگر چه شرکتهای هواپیمایی با دستور مستقیم سازمان حمایت از مصرف کنندگان از هرگونه افزایش قیمت بلیت منع شدهاند و هر گونه تغییر و تحول قیمتی منوط به اخذ مجوز است، اما شرکتهای هواپیمایی میگویند براساس حکمی که دیوان عدالت اداری در سال ۱۴۰۳ صادر کرد، ایرلاینها میتوانند قیمت بلیت را تعیین و دولت حق مداخله در قیمتگذاری را نخواهد داشت.
ایرلاینها و شرکتهای هواپیمایی معتقد هستند که هزینه تمامشده برای یک ساعت پرواز در ایران شامل خدمات پروازی، بنزین، کترینگ، رفتوآمد در فضا، فرودگاه و سایر هزینههای جاری بهطور متوسط ۳ میلیون تومان تا ۴ میلیون تومان است بنابراین، چون هزینههای بخش فنی هواپیما به ارز وابسته است با رشد نرخ دلار، هزینهها نیز دستخوش تغییر و صعودی میشود.
هزینه تمامشده برای یک ساعت پرواز تا ۴ میلیون تومان
اما ذکر این نکته نیز از زبان برخی کارشناسان ضروری است که حذف سوخت یارانهای جت و هواپیما بهترین راهکار برای رشد صنعت هوایی است چرا که این امر باعث میشود ایرلاینها انگیزهای برای کاهش مصرف سوخت و افزایش بهره وری آن نداشته باشند. همچنین، یارانه سوخت میتواند موجبات مداخله دولت در بازار و نرخ گذاری دستوری قیمت بلیت هواپیما از سوی دولت را فراهم کند.
در حالیکه حذف یارانه سوخت به همراه آزادسازی نرخ بلیت هواپیما باعث میشود که بهای بلیت هواپیما به قیمت واقعی خود حتی به قیمت ریزش سفرهای هوایی شود. این امر ممکن است باعث کاهش تقاضا برای سفر با هواپیما شود، اما در نهایت باعث میشود که صنعت هوایی به طور پایدار رشد کند؛ بنابراین به نظر میرسد حذف یارانه سوخت، بهترین راهکار برای رشد صنعت هوایی از دید برخی کارشنایان صنعت حمل و نقل هوایی باشد.
هر چند حذف یارانه سوخت میبایست به صورت تدریجی انجام شود تا تأثیر زیادی بر صنعت هوایی نداشته باشد، اما باید راهکارهای جایگزینی برای حمایت از شرکتهای هواپیمایی از سوی دولت در نظر گرفته شود. به عنوان مثال، دولت میتواند با به خط کردن بانکها به شرکتهای هواپیمایی تسهیلاتی ارائه کند تا هواپیماهای جدید وارد ناوگان هوایی کشور شود.
این امر نه تنها باعث میشود که مصرف سوخت شرکتها و در نتیجه، هزینه آنها کاهش یابد بلکه میتواند موجبات ارائه خدمات بهتر به مسافران را در نهایت فراهم سازد.
