هزینه واقعی اعتبار بانکی در کدام پلتفرم اعتباری ارزانتر تمام میشود؟
بررسی چهار پلتفرم خرید اعتباری نشان میدهد در بازاری که نرخ سود بانکی میان بازیگران تفاوت معناداری ندارد، هزینههای جانبی، مدت بازپرداخت و دامنه مصرف اعتبار به معیار اصلی انتخاب کاربران تبدیل شده است.
به گزارش اقتصادآنلاین، بازار خرید اعتباری در ایران طی سالهای اخیر از مدلهای سنتی فروش اقساطی فاصله گرفته و وارد مرحله تازه ای شده است؛ مرحله ای که در آن، پلتفرمهای BNPL اعتبار بانکی را به بخشی از تجربه خرید آنلاین تبدیل کردهاند. در این مدل، کاربر دیگر فقط با عدد وام یا مبلغ قسط روبهرو نیست، بلکه مجموعه ای از هزینههای جانبی، شرایط بازپرداخت، نوع ضمانت، شبکه پذیرندگان و خدمات همراه، در تصمیم نهایی او اثر میگذارد.
به همین دلیل، مقایسه پلتفرمهای خرید اعتباری تنها بر اساس نرخ سود، تصویر دقیقی از هزینه واقعی به کاربر نمیدهد. در شرایطی که نرخ سود بانکی در این مدلها برابر اعلام میشود و مصوب بانک مرکزی است، تفاوت اصلی را باید در کیفیت سرویسها، تعداد اقساط و هزینههای جانبی هرکدام از پلتفرمها یافت.
در این بررسی، چهار پلتفرم اسنپپی، دیجیپی، ازکیوام و مانیسا بر اساس اعتبار ۱۰۰ میلیون تومانی با بازپرداخت ۱۲ ماهه، مقایسه شدهاند.
هزینه جانبی؛ نقطه تفاوت پلتفرمهای اعتباری
در مدل «الان بخر، بعدا پرداخت کن»، هزینه نهایی اعتبار بانکی برای کاربر فقط به اصل اعتبار و سود بانکی محدود نمیشود. هر پلتفرم بسته به مدل تجاری خود، مبلغی جداگانه برای فعالسازی یا ارائه خدمات دریافت میکند. همین عدد، در عمل میتواند هزینه نهایی استفاده از اعتبار را میان پلتفرمها متفاوت کند.
بر اساس دادههای این بررسی، دیجیپی برای این سطح از اعتبار، حق اشتراک ۱۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی دریافت میکند؛ رقمی که آن را در میان گزینههای بررسیشده به یکی از گرانترین مدلها از منظر هزینه جانبی تبدیل میکند.
در ازکیوام، این هزینه با عنوان حق اشتراک نمایش داده نمیشود، اما اختلاف میان قیمت نقدی و قیمت اقساطی کالا، در عمل هزینه ای نزدیک به ۱۵ میلیون تومان به خرید کاربر اضافه میکند. به بیان دیگر، اگرچه عنوان هزینه متفاوت است، اما اثر نهایی آن برای کاربر مشابه یک هزینه اضافه بر اعتبار دریافتی است.
مانیسا نیز این مبلغ را با عنوان هزینه عملیات دریافت میکند که رقم آن ۱۳ میلیون تومان اعلام شده است.
اسنپپی نیز در حالت عادی برای همین سطح از اعتبار، حق اشتراک ۱۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی دارد؛ اما در حال حاضر با اعمال تخفیف ۲۰ درصدی، این عدد به ۱۰ میلیون و ۵۶۰ هزار تومان کاهش پیدا میکند. به این ترتیب، در مقایسه هزینه جانبی، به نظر میرسد اسنپپی فاصله قابل توجهی با سایر پلتفرمها ایجاد میکند و کمترین هزینه را در میان گزینههای بررسیشده دارد.
هزینه نهایی تنها مولفه انتخاب نیست
هزینه نهایی تنها عامل تصمیمگیری نیست. مدت بازپرداخت نیز در انتخاب کاربر نقش مهمی دارد؛ بهویژه در شرایطی که قدرت خرید خانوار تحت فشار قرار دارد و بسیاری از کاربران به دنبال قسط ماهانه سبکتر هستند.
در این مقایسه، دیجیپی بازپرداخت ۱۲ ماهه را در اختیار کاربر قرار میدهد. ازکیوام و مانیسا در برخی شرایط امکان بازپرداخت ۱۲ و ۱۸ ماهه دارند. اسنپپی علاوه بر بازپرداخت ۱۲ و ۱۸ ماهه، امکان بازپرداخت تا ۲۴ ماه را نیز فراهم کرده است.
این تفاوت برای کاربرانی که میخواهند فشار ماهانه کمتری را تجربه کنند، اهمیت زیادی دارد. در واقع، بازپرداخت طولانیتر قدرت انتخاب بیشتری به کاربر میدهد و میتواند استفاده از اعتبار را برای گروه بزرگتری از مشتریان ممکن کند.
اعتبار کجا خرج میشود؟
معیار مهم دیگر در خرید اعتباری، دامنه استفاده از اعتبار است. کاربر زمانی از اعتبار بانکی بیشترین استفاده را میبرد که بتواند آن را در فروشگاهها و خدمات متنوعتری خرج کند. به همین دلیل، تعداد و تنوع پذیرندگان به یکی از شاخصهای مهم رقابت در بازار BNPL تبدیل شده است.
دیجیپی بیش از هر چیز بر اکوسیستم دیجیکالا و پذیرندگان محدودتر متمرکز است. ازکیوام با فروشگاههای طرف قرارداد محدودتری همکاری دارد و مانیسا عمدتا در فروشگاههای گروه صنعتی انتخاب و نمایندگیهای مرتبط کاربرد دارد.
بازیگر دیگر این عرصه، اسنپپی، به دلیل اتصال به شبکه گستردهتری از فروشگاهها و خدمات، امکان استفاده از اعتبار را در حوزههای متنوعتری برای کاربر فراهم میکند. این موضوع باعث میشود اعتبار برای کاربر فقط به یک مسیر خرید محدود نشود و امکان استفاده از آن در دستههای متنوعتری از کالا و خدمات وجود داشته باشد.
معیار مهم در انتخاب پلتفرم اعتباری
مقایسه پلتفرمهای خرید اعتباری نشان میدهد ارزیابی BNPL فقط با نگاه به سقف اعتبار یا نرخ سود، تصویر کاملی به کاربر نمیدهد. هزینههای جانبی، نحوه دریافت این هزینهها، مدت بازپرداخت و دامنه استفاده از اعتبار، همگی در هزینه نهایی و تجربه کاربر اثرگذارند. تفاوت اصلی میان پلتفرمها در همین بخشها دیده میشود.
در چنین بازاری، مزیت رقابتی زمانی شکل میگیرد که پلتفرم بتواند هزینه جانبی کمتری در فرآیندهای عملیاتی خود از کاربر دریافت کند و در عین حال، امکان بازپرداخت منعطفتر و مصرف اعتبار در حوزههای متنوعتری را فراهم کند. دادههای این بررسی نشان میدهد اسنپپی از نظر هزینه جانبی در جایگاه مقرون بهصرفهتری نسبت به سه گزینه دیگر قرار دارد. در کنار این موضوع، بازههای بازپرداخت متنوعتر و دامنه گستردهتر مصرف اعتبار، این پلتفرم را در موقعیتی قرار میدهد که برای بخشی از کاربران، انتخاب اقتصادیتری به نظر برسد. به نظر میرسد در مجموع سرویسهایی که هماکنون وام بانکی ارائه میکنند، اسنپپی گزینه راحتتر و ارزانتری به حساب بیاید.
