مذاکرات ایران و آمریکا به کجا رسید؟

به گزارش اقتصادآنلاین، در حالی که طی دو هفته اخیر از نزدیک شدن ایران و آمریکا به یک تفاهم اولیه سخن گفته می‌شد، تحولات میدانی اخیر و تعویق در تصمیم‌گیری نهایی بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا دو طرف به سمت توافق حرکت می‌کنند یا خطر یک رویارویی گسترده‌تر در حال افزایش است؟

در روز‌های اخیر آمریکا چند حمله محدود علیه اهدافی در جنوب ایران انجام داده که آخرین مورد آن حمله به یک دکل مخابراتی در جزیره سیریک عنوان شده است. در مقابل، ایران نیز اعلام کرده یک پایگاه آمریکایی در کویت را که منشأ این حملات بوده، هدف قرار داده و هشدار داده است که در صورت تکرار اقدامات مشابه، پاسخ شدیدتری خواهد داد.

با این حال، نکته مهم آن است که باوجود این تبادل آتش، کانال‌های ارتباطی و مذاکرات میان دو طرف همچنان باز مانده و روند گفت‌و‌گو‌ها متوقف نشده است.

در مرکز این مذاکرات، تفاهم‌نامه‌ای قرار دارد که هدف آن تمدید بلندمدت آتش‌بس، بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به محاصره دریایی ایران است. با این حال، اختلافات اصلی همچنان پابرجاست و مانع از نهایی شدن توافق شده است.

بر اساس گزارش‌ها، دونالد ترامپ در آخرین اصلاحات اعمال‌شده بر متن تفاهم، خواستار تضمین‌ها و تعهدات بیشتری از سوی ایران، به‌ویژه در حوزه برنامه هسته‌ای و امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز شده است.

در همین نقطه، یکی از مهم‌ترین اختلافات میان دو طرف قرار دارد. ترامپ تأکید می‌کند که محور اصلی توافق باید مسائل هسته‌ای و امنیت تنگه هرمز باشد و در مرحله نخست نیز خبری از آزادسازی منابع مالی ایران نخواهد بود. در مقابل، مقامات ایرانی تصریح کرده‌اند که برنامه هسته‌ای اساساً موضوع مذاکرات فعلی نیست و هرگونه توافق باید با آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران همراه باشد.

موضوع لبنان نیز به یکی از گره‌های مهم مذاکرات تبدیل شده است. ایران بر این باور است که هرگونه توقف درگیری‌ها باید لبنان را نیز در بر بگیرد. این در حالی است که اسرائیل همچنان به عملیات نظامی خود در جنوب لبنان ادامه می‌دهد و حتی تهدید کرده دامنه حملات را به مناطق بیشتری از جمله بیروت گسترش خواهد داد.

اما در چنین شرایطی، احتمال توافق بیشتر است یا جنگ؟

واقعیت این است که هر دو طرف همچنان در حال افزایش فشار بر یکدیگر هستند، اما نشانه‌ها حاکی از آن است که نه آمریکا و نه متحدان منطقه‌ای آن تمایل جدی به آغاز یک جنگ تمام‌عیار جدید ندارند. بحران انرژی در بازار‌های جهانی، هزینه‌های اقتصادی و سیاسی درگیری، و ملاحظات بین‌المللی از جمله عواملی هستند که احتمال حرکت به سمت جنگ را کاهش می‌دهند.

به نظر می‌رسد واشنگتن ترجیح می‌دهد حتی در صورت شکست مذاکرات، از ابزار‌هایی مانند ادامه محاصره دریایی و فشار اقتصادی برای حفظ اهرم‌های خود علیه ایران استفاده کند، نه اینکه وارد یک درگیری گسترده نظامی شود.

در نتیجه، همچنان امکان دستیابی به یک تفاهم شکننده وجود دارد؛ تفاهمی که شاید اختلافات اساسی را حل نکند، اما بتواند آتش‌بس را برای مدتی طولانی‌تر حفظ کند. با این حال، اگر مذاکرات به بن‌بست کامل برسد، خطر تشدید تنش‌ها و حرکت به سمت یک درگیری بزرگ‌تر همچنان وجود خواهد داشت.

در حال حاضر، ترامپ تصمیم‌گیری نهایی درباره این تفاهم را برای یک هفته دیگر به تعویق انداخته است؛ هرچند برخی ناظران معتقدند حتی در پایان این مهلت نیز ممکن است توافق نهایی حاصل نشود و تعلیق فعلی ادامه پیدا کند.