بازتنظیم اقتصاد ایران با محوریت کارآفرینی

اقتصادآنلاین؛ امیرمحمد مهراد دبیرکل سازمان ملی کارآفرینی ایران در یادداشتی نوشت: اقتصاد ایران امروز در نقطه‌ای قرار گرفته که ادامه مسیر با الگوهای گذشته، نه‌تنها هزینه‌بر، بلکه محدودکننده ظرفیت‌های رشد است.

فشارهای بیرونی و تنگناهای درونی، عملاً ضرورت یک بازتنظیم در سازوکارهای تولید، اشتغال و سرمایه‌گذاری را به یک مطالبه جدی تبدیل کرده است. 

در این میان، کارآفرینی می‌تواند و باید به‌عنوان ستون اصلی این بازتنظیم در نظر گرفته شود.
تحولات چند سال اخیر نشان می‌دهد که حتی در شرایط محدودیت، بخش‌هایی از اقتصاد ایران توانسته‌اند با اتکا به نوآوری، انعطاف‌پذیری و مدل‌های کسب‌وکار جدید، مسیر خود را بازتعریف کنند.

رشد تدریجی اقتصاد دیجیتال، گسترش خدمات مبتنی بر فناوری و افزایش سهم فعالیت‌های دانش‌بنیان، نشانه‌هایی از این تغییر است. این روندها هرچند هنوز به بلوغ کامل نرسیده‌اند، اما نشان می‌دهند که ظرفیت تغییر در درون اقتصاد وجود دارد.
با این حال، چالش اصلی در سطح محیط فعالیت باقی مانده است.

کارآفرینان در ایران همچنان با عدم قطعیت در تصمیمات سیاستی، محدودیت در دسترسی به سرمایه، بعضا اینترنت و فرآیندهای پیچیده و زمان‌بر اداری مواجه‌اند. نتیجه این وضعیت، افزایش هزینه‌های شروع و توسعه کسب‌وکار و در مواردی، کاهش انگیزه برای ورود به فعالیت‌های مولد است. در چنین فضایی، حتی ایده‌های باکیفیت نیز ممکن است پیش از رسیدن به مرحله بهره‌برداری، متوقف شوند.

از منظر نهادی، مسئله کلیدی، فاصله میان «ظرفیت‌های بالفعل» و «سازوکارهای پشتیبان» است. ایران از نظر سرمایه انسانی، دسترسی به دانش فنی و توانمندی‌های پایه‌ای، در موقعیت قابل قبولی قرار دارد. اما این ظرفیت‌ها زمانی به مزیت اقتصادی تبدیل می‌شوند که محیطی قابل پیش‌بینی، شفاف و کم‌هزینه برای فعالیت کارآفرینانه فراهم باشد. بدون چنین محیطی، مزیت‌ها به‌جای آنکه به رشد منجر شوند، در سطح بالقوه باقی می‌مانند.

بر همین اساس، رویکرد باید تمرکز بر «کاهش اصطکاک‌های ساختاری» در مسیر فعالیت اقتصادی باشد. این به معنای ساده‌سازی و ثبات‌بخشی به مقررات، توسعه ابزارهای تأمین مالی متناسب با مراحل مختلف رشد کسب‌وکار، و ایجاد سازوکارهای مؤثر برای پیوند میان ایده، سرمایه و بازار است. همچنین، تقویت نظام مهارت‌آموزی و جهت‌دهی آن به نیازهای واقعی اقتصاد، از الزامات این مسیر به شمار می‌رود.

در کنار اصلاحات سیاستی، یک تغییر مهم دیگر نیز ضروری است: تغییر در روایت مسلط درباره کارآفرینی. در سال‌های اخیر، کارآفرینی در بسیاری از موارد به‌عنوان راهی برای عبور از بیکاری مطرح شده است. در حالی که در سطحی عمیق‌تر، کارآفرینی باید به‌عنوان ابزار خلق ثروت، افزایش بهره‌وری و ارتقای جایگاه اقتصاد ایران در زنجیره ارزش جهانی دیده شود. این تغییر روایت، نقش مهمی در جهت‌دهی به تصمیمات فردی و جمعی خواهد داشت.

روز ملی کارآفرینی، فرصتی است برای تأکید بر این واقعیت که آینده اقتصاد ایران، بیش از هر چیز، به کیفیت تصمیمات امروز وابسته است. اگر بتوانیم با نگاهی واقع‌بینانه و در عین حال آینده‌نگر، موانع پیش‌روی کارآفرینان را کاهش دهیم و بستر رقابت سالم را فراهم کنیم، ظرفیت‌های موجود می‌تواند به‌سرعت به نتایج ملموس اقتصادی تبدیل شود.

اقتصاد ایران برای عبور از وضعیت فعلی، نیازمند موتورهای جدید رشد است. کارآفرینی، در صورت حمایت هدفمند و اصلاحات پایدار، می‌تواند یکی از مهم‌ترین این موتورها باشد؛ موتوری که نه بر منابع محدود، بلکه بر خلاقیت و توان انسانی استوار است و از همین‌رو، افق‌های گسترده‌تری پیش‌روی اقتصاد کشور قرار می‌دهد.