۱۲ روز جنگ؛ سنجش خسارات با متر «جنگ ۱۲روزه»

اقتصادآنلاین – رجا ابوطالبی: جنگ، دوازده روزه شد؛ دقیقا مثل حمله خردادماه به ایران؛ البته این‌بار احتمالا زمان بیشتری به طول بی‌انجامد. ۱۲ روزی که صدای بمب‌ها آرامشمان را، دود بمب‌ها و انبار‌های نفت نفس‌هایمان را، و ترکش‌های جنگ اقتصادمان را مخدوش کرده‌است. جنگی که ابعاد و تبعات آن همچنان نهفته است، اما مقایسه‌ی آن با جنگ ۱۲ روزه‌ی خرداد ماه می‌تواند براورد اولیه‌ای از خسارات وارده در جنگ دوم سال ۱۴۰۴ را ارائه دهد.

قطعی اینترنت

در شرایط جنگی، برخی دولت‌ها برای مدیریت بهتر وضعیت امنیتی و اطلاعاتی، دست به محدودسازی یا قطع اینترنت می‌زنند. ایران هم از همین قانون پیروی کرد و دسترسی به اینترنت با محدودیت‌های جدی رو‌به‌رو شده است.

در همین راستا ستار هاشمی، وزیر ارتباطات بعد از اعتراضات دیماه و قطعی اینترنت، اعلام کرد که این قطعی به اقتصاد کلان کشور، روزانه خسارت ۵ همتی وارد می‌کند. اگر همین عدد را مبنای محاسبه قرار دهیم، در دوازده روز گذشته از شروع جنگ یعنی ۹ اسفند تاکنون، ۶۰ هزار میلیارد تومان از چرخه‌ی اقتصاد خارج شده است.

از سوی دیگر، نامه‌ی ۱۱ تیر انجمن صنفی کسب‌وکار‌های اینترنتی تایید می‌کند که ۴۰۰ هزار کسب‌وکار که بستر ارتزاق ۱۰ میلیون ایرانی را فراهم کرده‌اند، در معرض تعطیلی کامل قرار دارند.

۹۰ درصد شرکت‌ها افت تولید داشتند

بعد از جنگ دوازده روزه خردادماه، اتاق بازرگانی تهران در گزارشی به «تاثیر جنگ دوازده روزه بر کسب‌وکارها» ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﭘﺎﺳﺦ ۷۳۵ ﻣﺪﯾﺮ و ﻣﺎﻟﮏ ﮐﺴﺐ وﮐﺎر، پرداخت.

ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه از اﯾﻦ ﻧﻈﺮﺳﻨﺠﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﻋﻤﻮم ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﮐﺸﻮر در دروه ﺟﻨﮓ ﻣﺨﺘﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ؛ ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﯿﺰان و ﺷﺪت آن ﺑﺮای ﻫﻤﻪ ﺑﺨﺶﻫﺎ وﮔﺮوهﻫﺎ ﯾﮑﺴﺎن ﻧﺒﻮده اﺳﺖ، به طوری که ۸۰ درﺻﺪ ﮐﺴﺐوﮐﺎرﻫﺎ در دوره ﺟﻨﮓ خردادماه دﭼﺎر اﻓﺖ ۲۰ تا بیش از ۷۰ درصدی تولید شدند.

در کنار افت تولید بنگاه‌ها که درآمد آنها را نیز مخدوش می‌کند، امکان حذف برخی هزینه‌های ثابت شرکت‌ها وجود نداشته که در صورت تداوم جنگ‌ها، تعدیل‌های گسترده‌تر از آن‌چه رقم خورد و حتی تعظیلی بنگاه‌ها، از دیگر عوارض جنگ تحمیلی خواهد بود.

زیان‌های مستقیم ناشی از توقف فعالیت‌ها در طول تنها ۱۲ روز جنگ، ابعادی قابل‌توجه و نگران‌کننده داشته است. بخش قابل‌توجهی از بنگاه‌های اقتصادی با خسارت‌های سنگین مالی روبه‌رو شده‌اند. به‌طور مشخص، حدود ۴۱ درصد از کسب‌وکار‌های کوچک اعلام کرده‌اند که زیانی بیش از یک میلیارد تومان متحمل شده‌اند.

این رقم در میان کسب‌وکار‌های متوسط حتی چشمگیرتر است؛ به‌گونه‌ای که ۳۱ درصد از این بنگاه‌ها از خسارت‌هایی فراتر از ۱۰ میلیارد تومان خبر داده‌اند. در سطح بنگاه‌های بزرگ نیز وضعیت چندان متفاوت نیست و حدود ۲۹ درصد از آنها زیانی بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان را تجربه کرده‌اند.

برای نشان دادن بزرگی این اعداد، مرور شرکت‌های فعال در بازار سرمایه می‌تواند دید وسیع‌تری از خسارت‌های وارده را بازتاب کند. به این صورت که تقریبا ۶۱۹ شرکت فعال در بورس، ارزش بازار بالای ۱ همتی دارند.

فقط بورسی‌ها ۳۳ همت ضرر کردند

اگرچه طبقه‌بندی شرکت‌ها معمولا فقط بر اساس سرمایه ثبت‌شده انجام نمی‌شود و معیار‌های دیگری مثل تعداد کارکنان، میزان فروش سالانه و دارایی‌ها هم در نظر گرفته می‌شود، اما با این حال می‌توان این ۶۱۹ شرکت را در دسته‌ی شرکت‌های بزرگ مقیاس قرار داد.

منطبق بر نمودار بالا، می‌توان به صورت تخمینی برآورد کرد که فقط این ۶۱۹ شرکت بزرگ در ۱۲ روز جنگ اسرائیل علیه ایران، ۳۰ همت زیان را متحمل شدند. شرکت‌های بزرگ، ۲۹ درصد آنها زیر فشار زیان ۱۰۰ میلیاردی و ۳۵ درصد آنها زیر فشار زیان ۱۰ تا ۱۰۰ میلیاردی به تولیدات خود ادامه دادند. میزان زیان شرکت‌های کوچک و متوسط نیز در نمودار بالا قابل مشاهده است.

با همین شیوه‌ی محاسبه‌ی، می‌توان برای شرکت‌های متوسط و کوچک نیز به ترتیب زیان ۲.۲ همتی و ۵۰۰ میلیارد تومانی را متصور بود. حال که دامنه‌ی جنگ فعلی، گسترده‌تر و طولانی‌تر از جنگ ۱۲ روزه است، زیان‌های تحمیلی بسیار بیشتر از اعداد تخمینی خواهد بود.

اگرچه این برآورد‌ها کامل نبوده و فقط مختص به شرکت‌های پذیرفته شده در بازار سرمایه است، اما تصویر اولیه نشان می‌دهد اقتصاد کشور با یکی از سنگین‌ترین شوک‌های خود در سال‌های اخیر روبه‌رو شده است.

۶۰ همت به واسطه‌ی قطعی اینترنت، ۳۳ همت زیان شرکت‌های بورسی و از دست رفتن درآمد ۱۰ میلیون ایرانی، تنها بخشی از خسارات جنگ دوازده روزه ابتدای سال بوده است. این محاسبات بدون در نظر گرفتن هزینه‌های عمرانی و بازسازی و سایر موارد است.