بحران در صنعت سیمان / تحریم جدید صادرات سیمان را متوقف کرد

به گزارش اقتصادآنلاین، در حالی که طی ماه‌های اخیر، صادرات سیمان از بستر بورس کالا و با ترتیباتی شفاف مدیریت می‌شد، صدور یک بخشنامه جدید توسط بورس کالا، فرآیند صادرات این محصول را به طور کامل مختل کرده است. فعالان صنعت سیمان ایران این سیاست را مصداق واقعی “تحریم داخلی” و تهدیدی جدی برای حفظ بازارهای صادراتی کشور می‌دانند.

الزام روادید تجاری مانعی برای بازرگانان خارجی

در نیمه نخست امسال و مطابق با مصوبه دولت در شهریور ماه و با مشارکت انجمن صنفی صنعت سیمان، مقرر شده بود تا صادرات سیمان و کلینکر فقط با دریافت گواهی صادراتی بورس کالا امکان‌پذیر باشد.

با همین منطــق، تمامی صادرات‌‌ها می‌بایست از مسیر بورس کالا انجام شود. اما در چند هفته اخیر، این روند با مشکلات جدی روبرو شده و اکنون، صادرات صنایع سیمانی کشور تقریباً به طور کامل متوقف شده و آینده این جریان ارزی را با تردید مواجه کرده است.

علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان صنایع سیمان کشور، ضمن تأیید این وضعیت توضیح داد: متاسفانه در شرایطی که در ماه‌های گذشته امکان صادرات سیمان از طریق بورس کالا فراهم شده بود و صنعت سیمان نهایت همکاری را با سیاست‌های دولت داشت، اخیراً بنا بر دستور جدید بورس کالا، خرید سیمان صادراتی ایران صرفاً به شرط دارا بودن روادید تجاری برای فعالان خارجی مجاز است.

الوندیان ادامه داد: بیش از دو هفته است که با استناد به موضوعاتی همچون مبارزه با پولشویی، از تجار خارجی دارای تعامل با ایران، الزام دریافت روادید تجاری مطالبه شده و همین عامل، صادرات سیمان را به حاشیه کشانده و اکنون صادرات این بخش کلیدی تقریباً به نقطه تعطیلی رسیده است.

سردرگمی صنعت و بی‌پاسخی نهادهای سیاستگذار

الوندیان تصریح کرد: پیش‌تر، افراد حقیقی خارجی می‌توانستند در رینگ صادراتی فعالیت داشته باشند اما طبق بخشنامه اخیر، اخذ روادید تجاری برای آنان الزامی شد؛ موضوعی که با توجه به شرایط تحریمی ایران، بازرگانان خارجی را در معرض تهدید و مجازات قرار می‌دهد و بسیاری دلسرد از ادامه همکاری شده‌اند. طبیعی است که هیچ بازرگان خارجی حاضر نیست آشکارا با کشوری که در فهرست تحریم‌ها قرار دارد، تجارت کند؛ بنابراین اکثر خریدهای صادراتی به حالت تعلیق درآمده و فروش شرکت‌های سیمانی قفل شده است.

در همین راستا، الوندیان اضافه کرد: علی‌رغم پیگیری‌های صورت‌گرفته از بانک مرکزی، سازمان بورس و سایر دستگاه‌ها، راهکاری برای حل این معضل ارائه نشده و آیین‌نامه اجرا شده، بن‌بستی جدی برای شرکت‌های سیمانی ایجاد نموده و باعث نارضایتی گسترده بین فعالان این حوزه شده است. فشارها به قدری شدید شده که برخی شرکت‌ها حتی پیشنهاد خروج از بورس کالا را مطرح می‌کنند؛ این در حالی است که رسیدن به مدل فعلی شفافیت، حاصل دو سال تلاش مستمر بوده است.

از شفافیت تا انسداد کامل صادرات

دبیر انجمن صنفی سیمان خاطرنشان کرد: با اجرای این بخشنامه، تمام تلاش‌هایی که در سال‌های گذشته برای شفافیت بورس کالا و صادرات رسمی صورت گرفته بود، بی‌اثر شده است؛ چرا که مسیر جایگزینی تعریف نشده و هم‌اکنون با محدودیت کدهای بورسی برای فعالان خارجی، صادرات عملاً متوقف شده و دسترسی شرکت‌ها به بازارهای جهانی بسته شده است.

از دید سیاستگذاران، این تصمیم شاید با اهدافی مانند مقابله با پولشویی و افزایش شفافیت اتخاذ شده باشد، اما در واقعیت، مسدود شدن مسیرهای تبادل پول از کانال‌های رسمی، امکان معامله را برای خریداران خارجی از بین برده است.

باوجود آنکه در مقایسه با گذشته، معاملات صادراتی شفاف‌تر انجام می‌شد و کالا پس از فروش به گمرک منتقل شده و وجوه در سامانه بازمی‌گشت، اما اکنون با یک تغییر آئین‌نامه‌ای، عملاً راه‌های دور زدن تحریم‌ها مسدود شده و صادرات سیمان به حالتی مشابه تحریم داخلی درآمده است.

هشدار نسبت به نابودی بازارهای صادراتی ایران

به گفته الوندیان، هیچ اقدام موثری از سوی وزارتخانه‌ها و سازمان بورس برای رفع این معضل صورت نگرفته و نتیجه تداوم این روند، از دست رفتن بازارهای صادراتی، توقف همکاری بازرگانان خارجی با ایران و بروز آسیب‌های جدی در درآمدهای صنعت سیمان خواهد بود. بسیاری از تاجران خارجی که تا پیش از این با ایران همکاری داشتند، اکنون فعالیت خود را متوقف کرده‌اند.

در نتیجه، بسیاری از تولیدکنندگان سیمان ناچار به مکاتبه با مراجع عالی کشوری شده‌اند و خواهان خروج از بورس کالا شده‌اند، چرا که واقعاً تمام تلاش‌های صورت‌گرفته طی دو سال اخیر به واسطه یک تصمیم ناگهانی، بی‌نتیجه مانده است. این تغییر، نه تنها به شفافیت مالی صنعت کمکی نکرده بلکه صادرات این بخش درآمدزای ایران را فلج کرده و شرکت‌ها را با بحران نقدینگی مواجه نموده است.

الوندیان در پایان هشدار داد: هم‌اکنون بیش از دو هفته است که صادرات سیمان آرام آرام به نقطه توقف کامل نزدیک می‌شود و بسیاری از شرکت‌های فعال در نواحی مرزی غرب و جنوب کشور آسیب جدی دیده‌اند. اگر این شرایط اصلاح نشود، خسارت‌های بلندمدت جبران‌ناپذیری به صادرات ایران در این حوزه وارد خواهد شد.