۰ نفر

بیم‌ها و امیدها در یک‌سالگی توافق پکن

۲ اسفند ۱۴۰۲، ۱۵:۲۸
کد خبر: 826156
بیم‌ها و امیدها در یک‌سالگی توافق پکن

مارس سال گذشته ایران و عربستان سعودی پس از هفت سال قطع رابطه و رقابت بی‌امان ژئوپلیتیکی با میانجی گری چین توافق پکن را امضا نمودند. طی یازده ماه اخیر با آنکه دو طرف به پیشرفت‌های قابل توجهی در زمینه از سرگیری روابط دوجانبه و کاهش تنش‌های منطقه‌ای رسیدند، اما هنوز دست آورد ملموسی در حوزه اقتصادی به افکار عمومی ارائه نکردند. فراز و نشیب در روابط تهران- ریاض سبب شده است تا برخی کارشناسان نسبت به خوشبینی‌های اولیه در خصوص آغاز فصل جدید در روابط ایران و عربستان سعودی ابراز تردید کنند و با عینک واقع گرایی به این روابط نگاه کنند.

اقتصاد آنلاین - محمد بیات؛ پس از توافق ژوئن 2023 میان نمایندگان  امنیتی عالی رتبه ایران و عربستان سعودی در پکن نوعی خوشبینی کوتاه مدت در میان برخی تحلیلگران مسائل منطقه پیرامون حل‌وفصل تمام پرونده‌های میان تهران- ریاض و آغاز فصل جدید در خاورمیانه شکل گرفت. البته گروهی دیگر با اشاره به نیازهای امنیتی ایران و سعودی (پس از نارآرامی‌های پاییز 1401 ایران و تشدید حملات مقاومت یمن علیه تاسیسات نفتی سعودی) و تغییر رویکرد سیاست خارجی کشورهای منطقه، صلح پکن را صرفا نقطه آتش‌بس نه تعامل راهبردی دانستند. حال در آستانه یک‌سالگی این توافق تاریخی، بار دیگر منطقه خاورمیانه درگیری بحران خطرناک و پیچیده شده است. عملیات طوفان الاقصی و به دنبال آن حمله گسترده اسرائیل به باریکه غزه سبب فعال شدن گسل‌های تنش در سراسر منطقه منا شده است. در چنین شرایطی سوال کلیدی بسیاری از کارشناسان آن است که صلح میان تهران- ریاض تا چه اندازه به بهبود صلح و ثبات در خاورمیانه کمک کرده و اساسا دست آوردهای توافق پکن برای این دو قدرت بزرگ چه بوده است؟

بیم‌ها و امیدها در یک‌سالگی توافق پکن

توافق پکن سبب شکسته شدن طلسم هفت ساله قطع روابط دیپلماتیک ایران و عربستان سعودی شد

اگر ما به نوعی «عقل گرایی سودمحور» در حوزه سیاست خارجی معتقد باشیم آنگاه توافق پکن در برخی حوزه‌ها منافع تهران را تامین کرده اما در برخی بخش‌ها هنوز آورده‌ای برای کشور نداشته است. بیش از یک دهه جنگ نیابتی و درگیری میان محور مقاومت و بلوک محافظه کار سنی، ضمن وارد شدن آسیب جدی به منافع هر یک از طرفین منازعه، سبب ایجاد چرخه غیرضروری رقابت ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس و حوزه شامات شد. به عبارت دیگر بازی «حاصل جمع صفر» میان تهران- ریاض در منطقه این نکته را به دو کشور یادآوری کرد که برای تامین منافع‌شان باید سیاست‌های قدیمی را کنار گذاشته و طرحی نو دراندازند. پس از قریب به دوساله مذاکره امنیتی میان ایران- سعودی در دوران نخست مصطفی الکاظمی در بغداد، نهایتا دو کشور با میانجی گری بازیگر جدید منطقه غرب آسیا یعنی چین به نقطه صلح رسیدند.