تهدید خط و زبان‌فارسی در دنیای مجازی!

در حال حاضر بسیاری از کاربران ترجیح می‌دهند با خلاصه و اختصار کردن کلمات فارسی یا نوشتن به صورت فینگلیش در وقت و هزینه خود صرفه‌جویی کنند مساله‌یی که با بی‌توجهی به آن و ارائه نکردن راهکارهایی برای نجات و حفظ آن باید شاهد از بین رفتن واژه‌ها و کلمات غنی فارسی باشیم. اینکه هر از چند گاهی مسوولان و صاحب‌نظران به فکر حل این مشکل عزم خود را جزم می‌کنند و به یک‌باره دست از تلاش می‌کشند خود موید این موضوع است که این نوع نگاه و عملکرد نیز باعث آسیب دیدن خط و زبان فارسی می‌شود. به عنوان مثال برای حفظ زبان فارسی در دنیای مجازی اپراتور قانونی را مصوب کردند که طبق آن پیامک‌های فارسی که کاربران ارسال می‌کنند نسبت به پیامک‌های انگلیسی و فینگلیش از تعرفه پایین‌تری برخوردار است. از سوی دیگر برنامه‌هایی بری ترویج خط و زبان فارسی در دستور کار قرار گرفت که البته با گذشت زمان نیز این طرح‌ها و برنامه‌ها به باد فراموشی سپرده شد. بسیاری از کارشناسان معتقدند که استفاده از خط لاتین در تلفن همراه یا محیط‌های گپ در کامپیوتر باعث آسیب دیدن زبان و خط فارسی خواهد شد. اما چگونه می‌شود از زبان فارسی نگهبانی کرد؟ آیا فقط کاهش تعرفه برای ارسال پیامک کافی است ؟به‌طور قطع جواب این سوال منفی است چرا که با رشد روزافزون تکنولوژی و اینترنت فقط راهکار ارسال پیامک نمی‌تواند مفید و موثر باشد، در حال حاضر بسیاری از چت‌ها و گفت‌وگو‌ها در شبکه‌های اجتماعی به صورت آنلاین صورت می‌گیرد و در این فضاها کاربران ترجیح می‌دهند یا به صورت فینگلیش یا کلمه‌هایی استفاده کنند که چند صباحی است در دنیای مجازی ترویج پیدا کرده است و این یعنی آسیب دیدن زبان فارسی که با ادامه این روند لطمه‌های جبران‌ناپذیری به زبان و خط فارسی وارد می‌شود. کاظم بهرامی کارشناس ادبیات فارسی در این خصوص معتقد است: عدم علاقه برخی از کاربران به استفاده از خط و زبان فارسی، عدم راحتی در درج متون با خط فارسی، نبود مجموعه حروف فارسی برای گوشی‌های همراه، نبود خط استاندارد و زیبا برای الفبای فارسی، عدم اطمینان از پذیرش متن ارسال شده با خط فارسی توسط گوشی مخاطب، محدودیت در تعداد حروف، محیط غیرفارسی و البته تاثیرگذاری‌ بهتر بعضی پیام‌ها با خط لاتین و... از جمله عواملی است که باعث شده است تا کاربران کمتر از خط و کلمات فارسی استفاده کنند. وی با اشاره به اینکه برخی از کاربران به‌دلیل تسلط به زبان انگلیسی و اشتیاق به یادگیری بیشتر از کلمات و پیامک‌های لاتین استفاده می‌کنند، افزود: راحت‌طلبی و نوشتن فینگلیش نیز عامل دیگری است تا به تدریج و به مرورزمان زبان و خط فارسی در دنیای مجازی به فراموشی سپرده شود. وی تصریح کرد: در بسیاری از گوشی‌های تلفن همراه، فبلت و تبلت‌ها به‌طور مشخص زبان فارسی وجود ندارد یا اینکه زبان فارسی را ساپورت نمی‌کند از این رو این مساله هم دلیل دیگری برای نوشتن فینگلیش یا انگلیسی است. بهرامی بااشاره به اینکه در برهه‌یی از زمان برخی از مسوولان خبر از مذاکره با برندهای بزرگ دنیا دادند تا زبان فارسی را به محصولات خود از جمله تلفن همراه و تبلت اضافه کنند، افزود: اما در ادامه هیچ خبر و نتیجه‌یی از نتیجه این مذاکرات منتشر نشد. وی تصریح کرد: نوشتن به زبان فارسی مزایای زیادی هم دارد که شاید عنوان کردن آن خالی از لطف نباشد که مهم‌ترین آن سرعت بالای انتقال مطلب است به‌طوری که مخاطب پیام را بسیار سریع‌تر می‌خواند، متن پیام در ذهن مخاطب باقی می‌ماند. از سویی دیگر برخی کارشناسان ارتباطی نیز معتقدند که با برخی راهکارها می‌توان از صدمه زدن و آسیب دیدن بیشتر زبان فارسی در دنیای مجازی جلوگیری کرد. تدوین استانداردهای زبان فارسی در محیط‌های الکترونیک اعم از رایانه یا گوشی تلفن همراه شامل تدوین مجموعه حروف فارسی استاندارد، ایجاد استانداردهایی برای واردات یا تولید ابزارهای الکترونیکی از جمله گوشی‌های همراه برای پشتیبانی از زبان فارسی در سطوح مختلف شامل دستورات، شمایل‌ها، تعریف حداقل‌هایی برای کیفیت استفاده از زبان فارسی به نحوی که شرکت‌ها برای مشتریان و بازاری که در ایران دارند، ارزش قائل شوند. به عنوان مثال از فونت‌های زیبایی برای زبان فارسی استفاده کنند را می‌توان از جمله این راهکارها عنوان کرد. اما بد نیست، بدانید که در جلسه هم‌اندیشی که 25آذرماه سال 93 برگزار شد و جمع زیادی از مسوولان و صاحب‌نظران در آن حضور داشتند بر اهمیت خط و زبان فارسی در دنیای مجازی و جایگاه خط فارسی تاکید شد، اما تمام مطالبی که در این هم‌اندیشی مطرح و راهکارهایی که ارائه شد نیز تنها در حد حرف باقی مانده است و تاکنون هیچ گونه تلاش محسوسی برای حفظ خط و زبان فارسی در دنیای مجازی صورت نگرفته است. بسیاری از کارشناسان معتقدند عملکرد فرهنگستان زبان و ادب فارسی به عنوان اصلی‌ترین نهاد در این عرصه تاکنون نتوانسته نقش پررنگ و مهمی در این زمینه ایفا کند و تنها به معادل‌سازی برخی واژه‌ها پرداخته است، واژه‌هایی که برخی از آنان به دلیل مانوس نبودن برای کاربران نه تنها استفاده نمی‌شود بلکه خود دردنیای مجازی مساله‌ساز شده است. این کارشناسان معتقدند شورای عالی فضای مجازی نیز باید هرچه سریع‌تر در این خصوص چاره‌یی بیندیشد و گرنه ظرف چند سال آینده باید با بسیاری از کلمات اصیل فارسی خداحافظی کنیم. در هر صورت به‌نظر می‌رسد این مساله باید به صورت ریشه‌یی در کشور حل شود اینکه زبان فارسی با وجود قدمت و فرهنگ غنی در دنیای مجازی دستخوش تغییرات زیادی شده است و در این بین کاربران نیز بی‌محابا و بدون کوچک‌ترین تعصبی به زبان فارسی اقدام به ورود واژه‌ها و کلماتی می‌کنند که در صورت ادامه این روند باید نگران خط و زبان و حتی فرهنگ فارسی باشیم. از این رو بهتر است مسوولان تا دیر نشده چاره‌یی بیندیشند.