گلستان همچنان می‌سوزد!

آتش از عصر پنجشنبه گذشته شروع شد و تا دیروز، تلاش‌ها برای خاموش کردن آن به مهار ٨٠‌درصدی آتشی منجر شد که به گفته منابع مختلف از ٢٠ تا ٥٠ هکتار از اراضی مرتعی و جنگلی گلستان را سوزاند و سیاه کرد. به گفته مدیرکل محیط‌زیست گلستان، ٢٠‌درصد باقیمانده آن تا امروز (یکشنبه) قطعا مهار خواهد شد. می‌گویند، کنده‌های بزرگی که زیر سایه آتش رفته بودند، هنوز می‌سوزند و تهدیدی برای منطقه محسوب می‌شوند، چون می‌توانند بار دیگر آتش را شعله‌ور کنند. اسماعیل مهاجر، با بیان این‌که آتش‌سوزی در پارک ملی گلستان توسط شکارچیان به‌پا شده و عمدی بوده است، می‌خواهد تا «عاملان این آتش‌سوزی به اشد مجازات برسند.»

از پنجشنبه عصر تا دیروز بعدازظهر، گروه‌های فعال محیط‌زیست، مسئولان منابع طبیعی، جهاد کشاورزی و فرماندار مراغه و کلاله در محل مستقر هستند و به گفته مدیرکل حفاظت محیط‌زیست گلستان، این گروه‌ها با استفاده از تجهیزات معمول آتش‌سوزی را تا حد زیادی مهار کرده‌اند. «گروه‌های فعال با استفاده از کوله‌های آبپاش، تراکتورهای مهار حریق، ماشین‌های آبکش، شن‌کش‌ها، آتش‌کوب‌ها، بیل و تبر، آتش‌سوزی در پارک ملی گلستان را مهار کرده‌اند و به دلیل این‌که بخش عمده‌ای از آتش‌سوزی در همان ساعات اولیه مهار شده بود، نیازی به هلی‌کوپتر نبود.» بخش عمده‌ای از آتش در همان ساعات نخستین مهار شد، اما باقیمانده حریق پنجشنبه، میهمان ناخوانده گلستان نام گرفت تا اراضی مرتعی و جنگلی این منطقه را سه روز بسوزاند. مهاجر با بیان این‌که وزش باد شدید موجب گسترش آتش‌سوزی در پارک ملی گلستان شده بود، ادامه می‌دهد: «ممکن بود استفاده از هلی‌کوپتر به‌دلیل افزایش شدت باد موجب گسترش بیشتر آتش‌سوزی شود، بنابراین نیازی به استفاده از هلی‌کوپتر نبود، البته می‌توانستیم با هلی‌برد کردن نیروها با سرعت بیشتری آتش‌سوزی را مهار کنیم، اما با توجه به این‌که بخش عمده‌ای از آن مهار شده بود، نیازی به این همه هزینه نبود.»

او با بیان این‌که درحال حاضر حدود ۵۰ هکتار از جنگل‌ها و مراتع پارک ملی گلستان در این آتش سوخته‌اند، یادآوری می‌کند که «هنوز تعدادی از کنده‌ها و بوته‌های موجود در منطقه به‌طور کامل اطفا‌ نشده‌اند و احتمال این‌که با وزش باد شدید در اوایل شب شعله‌ور شوند، وجود دارد، بنابراین نیروهای محیط‌زیست و دیگر دستگاه‌ها تا امروز (یکشنبه) در منطقه به صورت آماده‌باش حضور دارند.» این بار هم آتش‌سوزی گلستان، سایه آتش‌بازی عمدی را بر سر خود می‌بیند. می‌گویند بار دیگر شکارچی‌ها برای سرگرم کردن جنگل‌بانان و محیط‌بانان منطقه، آتش به پا کرده‌اند تا در زمانی که همگان سرگرم مهار آتش هستند، آنها به شکار مشغول شوند. در این‌باره، مدیرکل محیط‌زیست گلستان با اشاره به این‌که درحال حاضر فصل گاو‌بانگی است، به مهر می‌گوید: «شکارچیان با ایجاد آتش‌سوزی‌های عمدی در منطقه برای شکار گوزن‌های پارک ملی گلستان دست به چنین اقداماتی می‌زنند که خوشبختانه از ۳ تن شکارچی که عامل این آتش‌سوزی عمدی هستند ۲ نفر آنها دستگیر و به مراجع قضائی معرفی شده‌اند.»

مهاجر با اشاره به خساراتی که به پارک ملی گلستان وارد و زحمات و هزینه‌ای که برای نیروهای همه دستگاه‌ها و محیط‌بانان محیط‌زیست تحمیل شده است و همچنین با توجه به ارزش پارک ملی گلستان، خواستار اشد مجازات برای عاملان این آتش‌سوزی شد. میزان خسارت آتش‌سوزی هنوز به‌طور دقیق مشخص و اعلام نشده است. مهاجر در گفت‌وگو با مهر از خاکستر شدن ٥٠ هکتار از اراضی مرتعی و جنگلی گلستان خبر داده اما در گفت‌وگو با ایرنا اعلام کرده است که ۲۰ هکتار از مراتع پارک ملی گلستان در آتش سوخت. در این میان، فرماندار شهرستان گالیکش هم اعلام کرده است که «وسعت آتش‌سوزی در جنگل گلستان که از عصر پنجشنبه هفته گذشته آغاز شده بود، به بیش از ٢٠ هکتار رسیده است.» به این ترتیب هنوز مشخص نیست آتش‌سوزی در این منطقه چند هکتار از اراضی مرتعی و جنگلی گلستان را سوزانده است اما با توجه به این‌که آتش، از عصر پنجشنبه آغاز شده و تا عصر دیروز ادامه داشته و قرار است امروز به‌طور کامل مهار شود، به نظر می‌رسد، خاکستر شدن ٥٠ هکتاری که اسماعیل مهاجر از آن خبر داده، بیشتر به واقعیت نزدیک باشد.

سالانه ١٥هزار هکتار از اراضی جنگلی و مراتع در آتش می‌سوزد گلستان همچنان می‌سوزد و قرار است امروز ٢٠‌درصد باقیمانده آتش‌سوزی هم مهار شود تا آرامش به منطقه بازگردد اما قطعا این آتش‌سوزی آخرین حریق نخواهد بود که این جنگل و گونه‌های جانوری را که در این منطقه جنگلی زندگی می‌کنند، تهدید می‌کند. به گفته رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری «سالانه بین ١٥ تا ١٦هزار هکتار از اراضی جنگلی و مرتعی کشور در آتش می‌سوزد.» خداکرم جلالی، به ایرنا می‌گوید: «٩٥‌درصد علل آتش‌سوزی‌ها مربوط به عوامل انسانی و ٥‌درصد نیز به دلیل حوادث طبیعی، نظیر رعد و برق و خشکیدگی درختان است. روشن کردن آتش در جنگل‌ها و مراتع، انداختن ته سیگار روشن در عرصه‌ها و عوامل انسانی دیگر، بالاترین‌درصد آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع را به خود اختصاص می‌دهد.» او درخصوص قاچاق چوب جنگلی و زغال هم می گوید: «در ٦ ماهه نخست امسال ٢‌هزار و ٧٠٠مترمکعب چوب و زغال قاچاق در کشور کشف و ضبط شد. با مشارکت بخشی جوامع محلی جنگل‌نشین و مراقبت از جنگل‌ها، میزان برداشت از جنگل‌ها روند کاهشی دارد.» رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور درباره آفت جنگل‌ها و خشکیدگی بلوط‌ها هم می‌گوید: «خشکیدگی جنگل‌های حوزه زاگرس به‌دلیل دو بیماری زغالی و سوسک چوب‌خوار از ‌سال ٨٨ شروع و تا سال٩٢ تداوم داشت. بیماری زغالی و سوسک چوب‌خوار در یک‌میلیون و ١٣٠هزار هکتار از جنگل‌های زاگرس مشاهده شد که با اقدامات کارشناسانه و پیگیری‌های مداوم، این بیماری‌ها کنترل شد. در ادامه به منظور جایگزینی مناطق آلوده، طرح‌های نهال‌کاری و آبخیزداری انجام شد و این طرح باید تا ٥‌سال تداوم داشته باشد.»