نقش بورس کالا در گرانی

غضنفری ریشه‌های گرانی‌ها را افزایش قیمت ارز و رفتار نامناسب بورس کالا اعلام و تصریح‌کرد: متاسفانه بورس کالا به پدیده‌ای برای گرانی کالاهای "پایه تولید" (پتروشیمی وفولاد) تبدیل شده است. وی همچنین تاکید کرد: فراموش کردیم که بورس کالا باید در شرایط رقابتی تعیین قیمت کند نه در این شرایطی که دچار نوسان شدید هستیم و در همین بورس کالا که پتروشیمی و فولاد را قیمت گذاری می کند، قیمت های چند برابری تعداد بسیاری از صنایع پایین دستی استفاده کننده را تحت تاثیر قرار می دهد. اما وزیر امور اقتصادی و دارایی در واکنش به اظهارات غضنفری گفت: فعلا درباره تاثیر بورس کالا در گرانی‌ها قضاوت نمی‌کنم. سید شمس‌الدین حسینی گفت: درباره این مسئله بنا شده بررسی انجام بگیرد اما در مجموع برای تنظیم بازار باید کل چرخه را بررسی کنیم. وی افزود: وقتی در مورد بازار یک کالا صحبت می‌کنیم تولید، مصرف، صادرات، واردات و احتکار را باید در کنار هم ببینیم بنابراین فعلا درباره تاثیر بورس کالا در گرانی کالاها اظهارنظر نمی‌کنیم و اگر نقیصه‌ای در هر بخشی وجود داشته باشد برطرف می‌کنیم و اکنون قضاوت نمی‌کنم. در مقابل اما رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار تهران با بیان این‌که بورس کالا مانند آینه عمل کرده و نشان دهنده عوامل گرانی است نه عامل گرانی، گفت: در این راستا در هفته گذشته جلساتی با وزارت صنعت، معدن و تجارت برگزار شد و جلساتی نیز در هفته‌ی آینده برگزار می‌شود و معتقدم با همکاری که باید بین دستگاه ها اتفاق بیافتد، باید مشکلی که وجود دارد حل و فصل شود، زیرا آنچه که در بورس کالا و بورس اوراق بهادار اتفاق می افتد تقابل عرضه و تقاضا است. صالح‌آبادی افزود: به این ترتیب در بورس کالا برای این‌که به سمت تعادل حرکت کنیم یک بخش عرضه و یک بخش تقاضا را داریم که در بخش تقاضا سایت بهین‌یاب وجود دارد و خریدارانی که پروانه دارند از طریق این سایت به بورس معرفی شده و بورس کالا براساس آن اجازه معامله صادر می‌کند اما برخی افراد هستند که پروانه دارند و لزوما به اندازه توان خود تولید نمی‌کنند و یا کمتر از پروانه تولید می‌کنند که در این خصوص پالایش‌های مطلوبی انجام شده است، ولی هنوز به پالایش نیاز است تا یکسری از پروانه‌هایی را که فعال هستند ولی تولید نمی‌کنند، حذف شوند که این امر تقاضا را واقعی‌تر می‌کند. وی با بیان اینکه بخشی از افزایش قیمت ناشی از افزایش قیمت ارز بوده و طبیعی است، تاکید کرد:بورس کالا عامل گرانی نیست و نشان دهنده عامل گرانی است بدین معنا که بورس کالا عدم تعادلی که در جای دیگری وجود داشته باشد را نشان می‌دهد و مانند آینه عمل می‌کند لذا نمی‌توان گفت که این بورس عامل گرانی است زیرا نه عرضه‌کننده است و نه تقاضا‌کننده این درحالی است که عرضه و تقاضا قیمت را تعیین می‌کند. دبیر شورای عالی بورس همچنین تاکید کرد: به این ترتیب می‌توانیم عرضه و تقاضا را به سمت تعادلی سوق داده و تقاضای کاذب را کم کنیم و عرضه را زیاد کنیم که با این راهکارها عرضه و تقاضا متعادل می‌شود. اما مدیر عامل شرکت بورس کالای ایران معتقد است که راه‌حل و کلید معضل گرانی محصولات پتروشیمی و فولادی و مدیریت عرضه و تقاضا در بازار این محصولات، در اختیار وزارت صنعت، معدن و تجارت و در دستان مسؤول محترم این وزارتخانه است. پناهیان اظهار کرد: طبیعتا عدم تعادل در عرضه و تقاضا مشکلات متعددی را برای بورس کالا ایجاد کرده است علاوه بر اینکه از تیرماه سال جاری روند نزولی عرضه توسط شرکت‌های پتروشیمی شدت بیشتری پیدا کرده است و این افزایش عدم تعادل موجب مسائل و مشکلاتی در فرآیند کشف قیمت در بورس کالا گردیده است. وی تأکید کرد: در این خصوص بورس کالا مکاتبات متعددی را با مراجعه ذیربط در خصوص ضرورت افزایش عرضه با سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان داشته است که در این شرایط انتظار می‌رود وزارت صنعت، معدن و تجارت از طریق دولت پیگیری‌های لازم را به عمل آورند تا شرکت‌های پتروشیمی که تاکنون محصولات خود را در بورس کالا عرضه ننموده‌اند یا آن را کاهش داده‌اند، ملزم به عرضه بیشتر محصولات خود در بورس کالا شوند ضمن اینکه سازمان حمایت نیز نظارت‌های بیشتر و کنترل‌های دقیق‌تری را برای مراحل بعد از آن می‌بایست به عمل آورد. پناهیان گفت: بنابر مصوبه ستاد هدفمندی یارانه‌ها، شرکت ملی صنایع پتروشیمی موظف به واردات کالاهایی که در کشور برای آنها کمبود وجود دارد بوده است تا بتواند محدودیت‌های بخش عرضه را برای ایجاد تعادل در بازار و کنترل قیمت‌ها برطرف نماید اما این موضوع اتفاق نیفتاده و خود مزید بر علت شده است. پناهیان تأکید کرد: اگر ساختار و مکانیزم بورس کالا نبود به نظر می‌رسد اتفاق‌های شدیدتر و وخیم‌تری در این بازارها رخ می‌داد زیرا کلیه معاملات در بورس به صورت شفاف توسط نهادهای ذیربط قابل نظارت و ردیابی است و در همین راستا کلیه اطلاعات مربوط به معاملات واحدهای فولادسازی و خریداران این محصولات در بورس کالا به طور مستقیم در اختیار سازمان حمایت قرار گرفته است. وی اظهار کرد: البته آقای دکتر غضنفری، وزیر محترم صنعت، معدن و تجارت هم در اظهارات خود اشاره کرده‌اند که مشکل اصلی بازار محصولات پتروشیمی و فولادی ناشی از مسائلی از جمله نرخ ارز و نوسانات آن، مشکلات گشایش LC و پرداخت‌های آن که به قول ایشان به جای 10 درصد تا 120 و حتی 130 درصد است، بر قیمت تمام شده محصولات اثر مستقیم گذاشته است، ضمن آنکه علاوه بر محدودیت واردات و کاهش آن طی 6 ماهه اخیر، شرکت‌های تولید‌کننده محصولات پتروشیمی و فولادی صادرات قابل توجهی نیز در ماه‌های اخیر داشتند که این کاهش واردات و افزایش صادرات کمبود کالا در بازار داخل را تشدید کرده است. پناهیان تأکید کرد: با توجه به توضیحات یاد شده در واقع بورس کالای ایران هیچ نقشی در نوسانات عرضه و تقاضا در بازار و به تبع آن افزایش قیمت و گرانی نداشته و ندارد و تنها یک بازار قانونمند، شفاف، قابل نظارت و ردیابی برای کمک به کلیه دستگاه‌های نظارتی از جمله سازمان حمایت به منظور مدیریت عرضه و تقاضا در بازار و به تبع آن کنترل قیمت محصولات می‌باشد. طبیعتا در چنین شرایطی رفتار مناسب سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولید‌کنندگان می‌تواند موجب تعادل در بازار و اصلاح قیمت‌ها شود. مدیرعامل بورس کالای ایران تأکید کرد: این بورس آمادگی خود را جهت هرگونه همکاری مناسب در چارچوب قوانین و مقررات به منظور کمک به ایجاد تعادل در بازار محصولات پتروشیمی و فولادی اعلام می‌کند.