روسیه، بازنده یا برنده نفت ارزان؟

روسیه جزو نخستین کشورهایی است که معمولا در رده بازنده‌های کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی جای می‌گیرد. اما در کمال تعجب باید گفت که اغلب شرکت‌های نفتی بزرگ روسیه در شمار برندگان بوده‌اند نه بازندگان. برنده و بازنده‌های نفت ارزان چه کسانی هستند؟ مطمئنا در یک سال گذشته که قیمت نفت در بازارهای جهانی نوسان زیادی داشته، بارها این پرسش را شنیده‌اید. روسیه جزو نخستین کشورهایی است که معمولا در رده بازنده‌های کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی جای می‌گیرد. اما در کمال تعجب باید گفت که اغلب شرکت‌های نفتی بزرگ روسیه در شمار برندگان بوده‌اند نه بازندگان. به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل نکونیوز، اویل پرایز گزارش می‌دهد، با توجه به جریان پولی، سودهای حاشیه‌ای و قیمت سهام نفت و گاز، شرکت‌های بزرگ روسیه‌ی چون روسنفت و لوک اویل و شرکت‌هایی کوچکتری مانند گازپروم نفت و باش‌نفت عملکردی به مراتب بهتر از غول‌های غیرروسی چون رویال داچ شل، بی‌پی و اکسون موبیل دارند. این موفقیت تاحدی زیادی مرهون روبل (واحد پول روسیه) ضعیف و رژیم مالیاتی مطلوب است که در روسیه وجود دارد. رژیم مالیاتی که مبتنی بر کاهش بار مالیات شرکت‌های نفتی در صورت سقوط قیمت نفت در بازارهای جهانی است. علاوه بر این، روسنفت اذعان کرده که هزینه تولید هر بشکه نفت برای این شرکت تقریبا پنج برابر کمتر از مبلغی است که شرکت‌ آمریکایی E&P می‌پردازد. در میان شرکت‌های روسی، روسنفت و لوک اویل در سه ماهه نخست ۲۰۱۵ میلادی تقریبا بیشترین افزایش سود را نسبت به سه ماهه نخست سال ۲۰۱۴ داشته‌اند. به‌طوری که صادرات نفت خام و فراورده‌های نفتی افزایش یافته و این شرکت‌ها تقریبا دو برابرشرکت شل یا بی‌پی درآمد نقدی داشته‌اند. یا به عنوان مثال درآمدهای روسنفت از قِبَل بهره و مالیات، پس از کاهش سریع قیمت نفت در سال ۲۰۱۴، بیش از شرکت‌های بی‌پی و شل است. شرکت‌های باش‌نفت و گازپروم نفت هم شرایط نسبتا خوبی داشته و با وجود نوسان‌های شدید بازارهای جهانی که موجب شده تا شرکت‌های بزرگ نفتی به دنبال کاهش هزینه‌های خود باشند، به سرعت توسعه یافته‌اند. بنا بر این گزارش، در بازارهای بورس مسکو، ارزش سهام شرکت‌های باش‌نفت، گازپروم نفت، لوک اویل و روسنفت در سال جاری میلادی تقریبا ۱۶ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که ارزش سهام شرکت‌های شل و بی‌پی در بازار سهام لدن (به‌طور مثال) به ترتیب ۲۷ و ۱۷ درصد کاهش یافته است. با این حال پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که ادامه رشد و توسعه شرکت‌های نفتی روسیه در صورت ادامه وضع موجود در بازارهای جهانی دشوار خواهد بود. چرا که پیش‌بینی‌ها از کاهش قیمت نفت به زیر ۴۰ دلار در هر بشکه خبر می‌دهند. مدیریت کردن این شرایط برای روسیه که با مشکلات اقتصادی نیز دست و پنجه نرم می‌کند کار راحتی نیست. از نخستین آثار کاهش بیشتر قیمت نفت در بازارهای جهانی احتمالا به تاخیر افتادن جاه‌طلبی‌های نفت و گازی روسیه در قطب شمال است چرا که با توجه به مشکلات اقتصادی، دولت توان حمایت بیشتر از شرکت‌های نفت و گازی نخواهد داشت. از سوی دیگر، شرکت‌های روسی برای تمرکز بر پروژه‌های جدید نیاز به تجهیزاتی دارند که همگی در فهرست تحریم‌های غرب است. عدم دسترسی به تجهیزات جدید و کاهش کمک‌های مالی از بزرگترین چالش‌های روسیه برای موفقیت در قطب شمال است. از همه بدتر این‌که دولت به دلیل مشکلات نه تنها توان حمایت بیشتر از شرکت‌های نفت و گازی را ندارد بلکه به افزایش درآمدهای مالیاتی خود از این شرکت‌ها نیز چشم دوخته است. کاهش ارزش روبل شاید به کمک شرکت‌های نفت و گاز آمده باشد اما برای خزانه‌داری روسیه بسیار گران تمام شده است. در این شرایط تنها افزایش مالیات است که می‌تواند بخشی از ضرر را جبران کند. در این شرایط آنچه که می‌تواند به شرکت‌های نفت و گاز روسیه کمک کند همکاری‌های بین‌المللی است که آن هم شدیدا تحت تاثیر تحریم‌های همه جانبه غرب قرار گرفته است. به‌نظر می‌رسد با ادامه کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی روزهای خوش غول‌های نفتی نیز به‌زودی به پایان خواهد رسید.