تشکیل کمیته حقیقت‌یاب درباره فاجعه منا

ماجرای خونبار منا که در روزهای اخیر دنیای اسلام را در بهت و التهاب فرو برده از نظر حقوق بین‌الملل نیز می‌تواند تبعات فراوانی را برای دولت سعودی‌ها به دنبال داشته باشد. نخستین مساله‌یی که در اذهان عمومی درباره این ماجرا به وجود آمده، چگونگی پیگیری‌های حقوقی این ماجراست که پرسش‌های بسیاری را ایجاد کرده است. با توجه به این واقعیت که حفاظت و مصونیت جان حجاج در ایام برگزاری مناسک حج به عهده کشور عربستان است، حوادث اخیر باعث به وجود آمدن این ابهام در اذهان عمومی مردم مسلمان شده که عربستان قادر به حفظ و حراست از زوار مسلمان نیست. براساس آخرین اخبار و گزارش‌هایی که در خبرگزاری‌های داخلی و خارجی منعکس شده است، باید منتظر نتایج کمیته تحقیق و بررسی این ماجرا ماند تا براساس اسناد و اطلاعات مستند بتوان درباره تبعات حقوقی این ماجرا برای عربستان صحبت کرد. باید دید این کمیته بررسی چه گزارشی را درباره ابعاد گوناگون این حادثه به جهان مخابره می‌کند و دامنه سوءمدیریت‌های احتمالی مقامات سعودی در این حادثه چه بازتابی پیدا می‌کند.

بعد از اعلام این گزارش است که کشورها و افراد چه به صورت فردی و چه به صورت گروهی می‌توانند درباره این حادثه تشکیل پرونده بدهند. به اعتقاد من بهترین ارگان برای پیگیری حادثه سازمان کنفرانس اسلامی است که هرچند طی سال‌های اخیر چندان فعال و تاثیرگذار نبوده، اما با توجه به ساختار فراگیر آن در میان کشورهای اسلامی می‌تواند به عنوان یک حلقه واسط مورد بررسی قرار بگیرد. ضمن اینکه برای اینکه بهانه‌یی هم برای مقامات سعودی باقی نماند، بهتر است این کمیته با همکاری مشترک کشور عربستان و کشورهایی که بیشترین آسیب را از این حادثه دیده‌اند، کار خود را آغاز کند. به هر حال برای اظهارنظر درباره تبعات حقوقی و سیاسی این مساله برای مقامات سعودی همچنان باید منتظر گزارش‌های رسمی نهادهای نظارتی بین‌المللی ماند تا ابعاد پنهان این معادله روشن‌تر از قبل رونمایی شود. *استاد حقوق بین‌الملل