بازآفرینی شهری با رویکردی شهرنگر

نمودهای این نابسامانی در پهنه‌‌های مختلف شهری به شکل عرصه‌‌های ناکارآمد، بخش‌های وسیعی از شهرها را در برگرفته و جمعیت قابل‌توجهی از ساکنان شهر به شکل مستقیم یا غیرمستقیم از مسائل و مشکلات آن رنج می‌‌برند. مهم‌ترین مسائل مبتلا به شهرها به‌ویژه کلان‌شهرهای کشور عبارتند از: - فقرشهری، مشتمل بر فقر درآمدی، فقر بهداشتی - آموزشی و خدمات اجتماعی، فقر خدمات پایه (زیربنایی و روبنایی) ازقبیل شبکه آب سالم، توزیع برق و سایر خدمات زیربنایی و خدمات درمانی، فقر امنیت و بسیاری محرومیت‌‌های دیگر - ناکارآمدی نظام جابه‌جایی، تحرک، جنبش و پویایی شهری در یک نظام ساختاری و یکپارچه شهری - نابرابری‌های فضایی کارکردی، توسعه نامتعادل و ناهماهنگ و توزیع نابرابر خدمات - بحران هویت، تنزل ارزش‌ها، افت منزلت اجتماعی مکانی و بی‌توجهی به حفاظت و حراست از میراث معنوی طبیعی و ملموس - تاب‌آوری پایین شهرها در مواجهه با بلایا و مخاطرات، کاهش ایمنی، خطرپذیری و ریسک - تنزل کیفی محیط‌زیست، آلودگی‌ها، بحران آب، تخریب زیست‌‌بوم‌‌ها، کمبودها و توزیع نامناسب فضای سبز ناکارآمدی نظام طرح‌ریزی و برنامه‌‌های توسعه شهری در مواجهه با مسائل فوق، بر ضرورت توجه و تدوین یک دستورکار شهری جدید می‌افزاید. بیش از چهاردهه از برنامه‌‌ریزی و تهیه طرح‌‌های توسعه شهری می‌‌گذرد. این طرح‌ها با رویکردی اقتدارگرا، از بالا به پایین، کمی و کالبدی نتوانسته‌‌اند راه‌‌حل‌‌های کارآمدی را در مواجهه با مسائل و مشکلات شهر و شهروندان ارائه کنند. به استناد تجارب جهانی و بررسی سیاست‌‌ها و برنامه‌‌های توسعه شهری در کشورهای توسعه‌یافته، سیاست بازآفرینی شهری با رویکردی شهرنگر، جامع و یکپارچه با تاکید بر مقوله کیفیت زندگی به‌عنوان یک دستور کار شهری جدید می‌تواند برنامه مناسبی برای پاسخگویی به نیازهای کنونی شهر و شهروندان باشند. امروزه این سیاست در قالب برنامه‌‌های موضوعی متنوع و گسترده ازقبیل برنامه کاهش فقر شهری، تاب‌‌آوری شهری، همه‌شمولی و مقابله با جریان طرد اجتماعی، رنسانس شهری، شهر پایدار، عدالت فضایی اجتماعی، توانمندسازی، حکمروایی خوب، حفاظت و باز زنده‌سازی مطرح و به مورد اجرا گذاشته می‌‌شوند. عرصه‌‌های متنوعی از شهر نیز که دچار نابسامانی و مسائل و مشکلات فضایی کارکردی هستند نیز مشمول این سیاست هستند. بازآفرینی مبادی ورودی شهرها، رودخانه‌ها و حاشیه عرصه‌های طبیعی، فضاهای عمومی، ایستگاه‌های راه‌آهن، محلات، اراضی مستعد توسعه مجدد، پایانه‌های شهری و مراکز تاریخی شهرها از نمونه‌‌های قابل توجهند. وزارت راه‌وشهرسازی در تلاش است با طرح این دستور کار شهری جدید سیاست نوینی را برای خروج از این بحران در عرصه توسعه شهری رقم بزند. * معاون وزیر راه‌