کاهش‌ریسک از طریق مشارکت در صندوق‌ها

لذا ابزارهایی مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری، سبدگردانی کارگزاران بورس و سبدهای حرفه‌یی که موسسات حرفه‌یی ارایه می‌دهند در این زمینه می‌تواند راهگشا باشد و در دو دهه اخیر، افراد حرفه‌یی و نام آشنا در بازار سرمایه و پول کشور در این زمینه، سبدهای مختلفی را پیشنهاد و اجرایی کرده‌اند. سازمان بورس اوراق بهادار نیز برای حمایت از سرمایه‌گذاران غیرحرفه‌یی اقدام به ایجاد صندوق‌ سرمایه‌گذاری کرد تا بتواند ریسک سرمایه‌گذاری آنان را کاهش دهد. در این زمینه مهیار بقایی، مدیر صندوق سهم آشنا یکی از صندوق‌های فعال در بازار معتقد است که صندوق‌ سرمایه‌گذاری برای افرادی که شناخت کافی از بازار ندارند می‌تواند موثر و مفید باشد.وی به ویژگی‌های این صندوق‌ها اشاره کرده است. هدف اصلی سازمان بورس از تشکیل صندوق‌های سرمایه‌گذاری پوشش ریسک سرمایه‌گذاران بود اما هنوز سرمایه‌گذاران اقبالی به این صندوق‌ها نشان نمی‌دهند دلیل آن چیست ؟ از اواخر سال 1386 که صندوق‌ها با رویکرد کاهش ریسک سرمایه‌گذاران غیرحرفه‌یی و مردم عادی با هدف سود‌دهی تضمین شده، راه‌اندازی شده است و در زمانی که بازار کارایی لازم را نداشت و ریسک بالا بود این صندوق‌ها توانستند ریسک را کاهش دهند و سود مناسبی به سرمایه‌گذاران بدهند و همانند بانک‌ها سود 20 تا 22درصدی را در یک زمان‌بندی یک ساله به مشتریان ارایه دهند. درحال حاضر سه نوع صندوق طراحی شده است صندوق‌های سهامدار که فقط سهام خرید و فروش می‌کنند و صندوق‌های درآمد ثابت و صندوق‌های مختلط نیز از دیگر صندوق‌ها هستند. صندوق‌های سپرده‌گذاری با درآمد ثابت مانند بانک‌ها سود ثابتی دارد و سود ثابتی را به مشتریان پرداخت می‌کنند و ریسک سوخت سرمایه ندارد. اما صندوق‌های مختلط صندوق‌هایی هستند که هم اوراق مشارکت و هم سهم می‌خرند که دارای ریسک بوده و افرادی که قدرت ریسک‌پذیری بالایی دارند در این صندوق‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند. صندوق‌های مختلط می‌توانند 60 درصد سهم و 40درصد اوراق مشارکت بخرند که بسته به درصد ریسکی که در امیدنامه‌ها و اساسنامه‌های آنها تعریف شده رفتار می‌کنند اما اینکه چرا با اقبال مردم همراه نیستند به این دلیل است که با مشکل کمبود نقدینگی همراه هستند. بازار این روزها در حالت ابهام قرار دارد و سرمایه‌گذارها نمی‌دانند باید سهم بخرند یا بفروشند و درحال حاضر تنها نوسان‌گیرهای با تجربه می‌توانند در این بازار کار کنند و براساس حمایت‌ها و مقاومت‌ها معامله کنند. همچنین افرادی که تخصص کافی برای شناخت فرصت‌های سرمایه‌گذاری ندارند یا از دانش مالی و حرفه‌یی در این زمینه برخوردار نیستند و زمان کافی برای پیگیری مداوم ندارند، بیشترین قشری هستند که اقدام به سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها می‌کنند. از سوی دیگر، وقتی که بازار در شرایط گیجی قرار دارد برخی افراد به صندوق‌ها هم اعتماد نمی‌کنند و اقبال به صندوق‌ها کم می‌شود. صندوق‌ها چه راهکاری باید داشته باشند تا بتوانند جلب سرمایه کنند؟ مدیران صندوق‌ها باید اعتماد برای مردم به وجود آورند. در موقع مراجعه سرمایه‌گذار شفاف‌سازی کنند که ریسک این سپرده‌گذاری چقدر است و اینکه کدام صندوق را انتخاب کنند. اگر در اساسنامه خود اختلاف می‌بیند با بیانیه‌یی اطلاع‌رسانی کنند تا در جلب سرمایه موفق عمل کنند. چون هر کسی یک نسبتی از ریسک را می‌پذیرد در ضمن باید فرهنگ‌سازی شود که وقتی یک شخص نمی‌تواند در بازار فعالیت کند این صندوق‌ها هستند که می‌توانند با دانش و اطلاعات خود سرمایه‌گذاری کنند و ریسک خود را کاهش دهند. مردم برای کسب اطلاعات دقیق درخصوص صندوق‌ها باید به سایت مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران وابسته به شرکت مدیریت فناوری بورس تهران (fipiran. com) مراجعه کنند و اطلاعات دقیق‌تری را کسب کنند و در آنجا مشاهده کنند که تضمین‌های نقدشوندگی را چه بانک یا موسسه‌یی به عهده گرفته است و باید توجه داشت که مدیریت حرفه‌یی در صندوق‌ها کمترین زیان را به سرمایه‌گذاران وارد خواهد کرد و در واقع ریسک موجود به حداقل مقدار ممکن می‌رسد زیرا مدیران صندوق‌ها می‌توانند روند مناسب‌تری از نظر بازدهی کسب کنند، تنوع در پرتفولیو از لحاظ صنعت و شرکت‌های موجود و تشکیل پرتفولیوی مناسب با شرایط بازار باعث شده که آنها کمترین نوسانات را شاهد باشند و به این ترتیب بازدهی متناسب با ریسک آنها بالا باشد. صندوق‌ها همواره سعی بر این داشته‌اند که NAV صندوق‌ها را براساس آخرین قیمت اعلام شده سهام در بورس یا فرابورس محاسبه کنند تا به این ترتیب مغایرتی با بازار به وجود نیاید. آیا سرمایه‌گذارها راه دیگری برای سرمایه‌گذاری غیرمستقیم دارند؟ سرمایه‌گذاران غیرحرفه‌یی می‌توانند سبدهای متنوعی را با همکاری کارگزاری‌ها خریداری کنند. در واقع سبدگردانی نیز محل خوبی برای سرمایه‌گذاری است. یعنی شخصی که پول نقد دارد، می‌تواند برود یک کارگزاری و در آنجا یک سبد را خریداری کند که در آن تعدادی سهم را درصد‌بندی کرده و خریداری می‌کنند که سبدگردان هر کارگزاری می‌تواند این کار را انجام دهد و روش خوبی برای کسانی است که اطلاعات زیادی از بازار ندارند.