بازار زعفران در انحصار افغان‌ها

به گفته عضو شورای ملی زعفران اگر به این هشدار توجه نشود، تاریخ زعفران اسپانیا برای ایران تکرار خواهد شد و افغان‌ها مدیریت بازار زعفران در دنیا (بیش از ۹۰ درصد آن محصول ایرانی است) را از آن خود می‌کنند. طی سه ماهه نخست امسال ۳۷ هزار و ۱۴ کیلوگرم زعفران در بسته‌بندی‌های مختلف به ارزش بالغ بر ۵۴ میلیون و ۹۳۱ هزار و ۱۱۸ دلار به ۳۸ کشور مختلف صادر شده است که در صادرات زعفران در بسته‌بندی‌های ۱۰ تا ۳۰ گرمی با ارز‌آوری ۲۵ میلیون و ۵۰۰ هزار دلار با کاهش حدود ۱۹ درصدی از نظر وزنی و ارزشی مواجه شده‌ایم. در صادرات زعفران با بسته‌بندی‌های بیشتر از ۳۰ گرم ما ارز‌آوری بالغ بر ۲۵ میلیون و ۹۰۰ هزار دلاری، افزایش ۹۰ درصدی از نظر وزنی و ۱۲۷ درصدی از نظر ارزشی داشته‌ایم. البته کمترین صادرات زعفران در بسته‌بندی‌های کمتر از ۱۰ گرم بوده که ارزش آن به سه میلیون و ۵۰۰ هزار دلار می‌رسد. این وضعیت در بازار زعفران نشان می‌دهد که عمده صادرات این محصول به صورت فله‌ای صادر شده و دیگر کشور‌ها مانند اسپانیا، امارات و حتی افغانستان از این فرصت نهایت بهره را برده‌اند و زعفران ایران را با نام و برند خود به کشور‌های دیگر صادر کرده‌اند.

افزایش ۹۰۰ دلاری هر کیلو زعفران «علی حسینی » عضو شورای ملی زعفران نیز در این خصوص معتقد است که دلالان در دو ماه اخیر با بالا بردن قیمت زعفران در بازار داخلی و جهانی باعث شدند این محصول کمتر در بازار بین‌المللی خرید و فروش شود، چرا که قیمت زعفران از کیلویی ۱۶۰۰ دلار به بیش از ۲۵۰۰ دلار رسیده است و این تنها سودهای یک شبه دلالان را در پی دارد. به گزارش اقتصاد برتر، وی افزود: از سوی دیگر تقلب در بازار زعفران در حال افزایش است و برخی زعفران ایرانی را به صورت ۵۰ - ۵۰ با ساقه‌های رنگ شده زعفران مخلوط می‌کنند و به اعتبار و کیفیت زعفران ایرانی ضربه می‌زنند. افغانی‌ها هم با زعفران ایران یک شبه پولدار می‌شوند عضو شورای ملی زعفران تصریح کرد: برخی تصور می‌کنند که صادرات زعفران به هر کشوری می‌تواند برای ایران ارز‌آوری و منفعت به دنبال داشته باشد، در حالی که صادرات زعفران به افغانستان که آن را با بسته‌بندی‌هایی به نام خود به جهانیان صادر می‌کند حاصلی جز تهدید زعفران ایرانی ندارد. حسینی افزود: در دو دهه گذشته اسپانیا زعفران را کیلویی ۷۵۰ دلار تولید و صادر می‌کرد در حالی که ایران توانست با تولید و صادرات این محصول به قیمت ۳۰۰ دلار مدیریت زعفران دنیا را در اختیار بگیرد و اگر حالا مسئولان و دست‌اندرکاران بازار زعفران تدبیری نیندیشند و راهکاری برای جلوگیری از دلالی و تقلب در بازار زعفران به کار نبندند، تاریخ زعفران اسپانیا برای ایران تکرار می‌شود و طولی نمی‌کشد که افغان‌ها صاحب زعفران ایرانی می‌شوند. به گفته وی کشور‌هایی مانند عربستان، امارات، افغانستان، اسپانیا، چین و هنگ‌کنگ عمده‌ترین مشتریان طلای سرخ ایران هستند که به غیر از افغانستان عمده صادرات زعفران به این کشور‌ها به صورت فله‌ای و در بسته‌بندی‌های بیشتر از ۱۰ گرم صورت می‌گیرد. بررسی‌ مشتریان زعفران ایرانی بیانگر این است که عربستان بزرگترین مشتری و مصرف‌کننده واقعی زعفران است، چرا که طی سه ماهه نخست امسال حدود پنج میلیون دلار زعفران ایرانی را خریداری کرده که عمده آن در بسته‌بندی‌های کمتر از ۳۰ گرم و برای مصرف در بازار داخلی خود بوده است. جالبتر اینکه تایوان و جمهوری چک با خریداری ۲۵۰ و ۳۰۰ گرم زعفران در سه ماهه نخست امسال کمترین بها را برای این محصول در بازار جهانی پرداخته‌اند و کشور‌هایی مانند ژاپن، پاکستان، اردن، هند، موریس و غیره هر کدام با واردات حدود یک کیلوگرم زعفران در انتهای لیست صادراتی زعفران ایرانی قرار دارند.

سود دلالان از صادرات زعفران چه قدر است؟ قیمت هر کیلو زعفران صادراتی ایران بین یک هزار و ۱۲۰۰ تا یک هزار و ۷۰۰دلار است که به جرات می توان گفت برای تجار ایرانی این محصول بین ۲ تا ۳ درصد سود دارد. «غلامرضا میری» نایب رئیس شورای ملی زعفران در مورد صادرات طلای سرخ ایران به سایر کشورها بیان کرد: ‌معمولا بین ۷۰ تا ۷۵ درصد زعفران تولیدی در ایران به ۴۷ کشور دنیا صادر می‌شود که بخشی از این صادرات به صورت قانونی و بخشی دیگر از طریق غیرقانونی صورت می‌گیرد. وی درباره چگونگی قاچاق زعفران گفت: ‌قاچاق زعفران از راه‌ها و روش‌های مختلفی صورت می‌گیرد که باید توضیح داد زعفران کالای حجیم و جاگیری نیست، بنابراین به راحتی می‌توان آن را در لابه‌لای بارهای یک کامیون جاسازی کرد و به همین دلیل از چشم ماموران دور می‌ماند.‌ یکی دیگر از روش‌های قاچاق از طریق مسافران صورت می‌گیرد؛ به طوری که مشاهده شد برخی از مسافران زعفران را درون لباس‌های خود جاسازی و از مرز خارج کرده‌اند. میری درباره دلایل قاچاق زعفران توضیح داد: ‌سال گذشته بخشنامه‌ای از سوی وزارت صنعت،‌ معدن و تجارت ابلاغ شد که براساس آن صادرکنندگان موظف شدند که ارز حاصل از صادرات را به کشور بازگردانند و یا اینکه با آن اقدام به واردات کنند؛ در غیر این صورت موظف به پرداخت مالیات می‌شدند، بنابراین برخی از صادرکنندگانی که عرق ملی نداشتند، برای فرار از هزینه‌ها و سودآوری بیشتر دست به قاچاق می‌زنند. نایب رئیس شورای ملی زعفران گفت: ‌همچنین وزارت صنعت خواسته بود که کشاورزان برای فروش محصولات، ‌کد ملی خود را ارائه دهند تا به اداره دارایی داده شود. ‌بسیاری از کشاورزان تمایلی به این کار ندارند و ترجیح داده‌اند محصولات خود را به اتحادیه‌ها نفروشند. ‌برخی از این افراد برای راحتی کار خود و … محصولات را به دلالان و واسطه‌ها می‌فروشند. البته ‌این دو مسأله تاثیر بسیار زیادی در تمایل افراد به قاچاق زعفران از کشور دارد. وی درباره قیمت زعفران توضیح داد:‌ زعفران معمولا از کشاورزان بین ۳میلیون و ۱۵۰هزار تومان تا ۴میلیون و ۵۰۰هزار تومان خریداری می‌شود.

صادرات زعفران ۲۵ درصد کاهش یافت میری همچنین از کاهش ۲۵ درصدی صادرات این محصول در خردادماه امسال نسبت به مدت مشابه در سال گذشته خبر داد. نایب رئیس شورای ملی زعفران با بیان اینکه قیمت زعفران بدون هیچ‌ تغییری طی هفته‌های اخیر بین ۶ میلیون و ۴۰۰ هزار تا ۷ میلیون تومان است، اظهارداشت: در حال حاضر رکود عجیبی بر بازار این محصول حاکم است و خرید و فروش آن بسیار کم انجام می‌شود. وی در مورد علت کاهش تقاضا برای زعفران گفت: افزایش ۵۰ درصدی قیمت طلای سرخ در طول ۲ ماه، مبلغ زیادی بوده و خریداران خارجی تن به خرید آن با این قیمت‌های گران نمی‌دهند. میری با بیان اینکه حدودا بین ۲۰ تا ۲۵ درصد زعفران تولیدی در داخل مصرف و نزدیک به ۸۰ درصد آن صادر می‌شود، گفت: با شرایط پیش آمده، خریداران خارجی ما کم شده‌اند، ضمن اینکه در خردادماه امسال‌ صادرات زعفران نسبت به مدت مشابه در سال گذشته ۲۵ درصد کاهش یافته است و پیش‌بینی می‌شود در تیرماه نیز تقریبا با همین میزان کاهش صادرات مواجه باشیم. این مقام مسئول در پاسخ به این پرسش که از چه زمانی با کاهش قیمت زعفران در بازار مواجه خواهیم بود؛ پاسخ داد: اگر شرایط فعلی حاکم بر بازار ادامه پیدا کند و تا اول مردادماه وضعیت به همین شکل باشد، قیمت زعفران در بازار کاهش پیدا می‌کند. وی با اشاره به اینکه معمولا هر سال در مرداد و شهریورماه صادرات طلای سرخ کاهش پیدا می‌کند و به فصل برداشت محصول نو نزدیک می‌شویم، گفت: معمولا خریداران زعفران ایرانی از شهریور و مرداد منتظر ورود محصول نو به بازار هستند، چراکه محصول جدید باکیفیت تر است و به همین خاطر، کسی اقدام به خرید نمی‌کند یا اینکه میزان خریدشان را بسیار محدود کرده و به اندازه مصرف روزانه خود خرید می‌کنند، ضمن اینکه زعفران جدید هر ساله حدود ۲۰ تا ۲۵ مهرماه وارد بازار می‌شود. پیش بینی ما این است کسانی که اقدام به دپوی طلای سرخ در منازل خود کرده‌اند تا آن را گران‌تر بفروشند، در این زمان محصول را به بازار عرضه کنند که در این صورت، با افزایش عرضه و کاهش قیمت زعفران مواجه خواهیم بود، البته تمامی این مسائل پیش‌بینی و در حد احتمال است.به گفته میری، بعد از ورود محصول نو به بازار، عرضه زعفران فراوان و قیمت‌ها نیز متعادل خواهد شد.