دوره «ایران » آغاز شده است

گروه مذاکره‌کننده ایران با هدایت محمد جواد ظریف پس از حدود 22 ماه گفت‌و‌گوی سخت و فشرده، توانست چالشی حدودا 12 ساله را برطرف کند تا از سویی جایگاه سیاسی ایران در منطقه ترقی کند و از سوی دیگر اقتصاد ایران در انتظار تحولات جدید قرار بگیرد. اجرای کامل «برنامه جامع اقدام مشترک» البته با ناهمواری‌هایی هم مواجه است، اما توافق هسته‌ای وین در صورت اجرای کامل جایگاه سیاسی و اقتصادی ایران را تحت‌تاثیر قرار خواهد داد. ایران هم‌اکنون از مقاصد جذاب سرمایه‌گذاری و از مراکز مهم مذاکرات منطقه‌ای است که سفرهای مقام‌های مختلف از کشورهای گوناگون نمادی از این اهمیت است. برخی از تحلیلگران، سفرهای انجام‌شده و برنامه‌ریزی شده مقامات به تهران را نشانه‌ای از آغاز دوره ایران در منطقه و جهان می‌دانند. کارشناسان سیاسی با تکیه بر استفاده درست ایران از چانه‌زنی دیپلماتیک، تاکید می‌کنند که نتیجه مذاکرات هسته‌ای، همزمان با افزایش هژمونی ایران، اقتصاد کشور را نیز بهبود خواهد بخشید. تنها چند روز پس از نهایی شدن توافق وین، زیگمار گابریل، وزیر اقتصاد آلمان در راس هیاتی بلندپایه از رهبران کسب‌وکارهای ژرمن به ایران آمد تا بعد از او فدریکا موگرینی، نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا و بعد از او لوران فابیوس، وزیر خارجه فرانسه راهی تهران شوند. مقام‌های بسیار دیگری نیز برنامه سفر به پایتخت ایران را دارند. پائولو جنتیلونی، وزیر خارجه ایتالیا و‌هانس فیشر، رئیس‌جمهوری اتریش از جمله مقامات اروپایی‌ای هستند که برای سفر به ایران برنامه‌ریزی کرده‌اند. این شرایط باعث شده تحلیلگران رشد مرتبه سیاسی و اقتصادی ایران را در ماه‌ها و سال‌های پیش‌رو، البته در صورت اجرای کامل «برجام»، پیش‌بینی کنند. تحلیلگران می‌گویند سرمایه‌گذاری ایران در برنامه هسته‌ای در شرایطی که محیط استراتژیک منطقه و جهان دستخوش تغییرات عمده‌ای شده است، ضمن افزایش ظرفیت‌های سیاسی-اقتصادی ایران، این امکان را به تهران می‌دهد که بدون امتیازدهی دستاوردهای خود را حفظ کند. در دوره پساتحریم، ایران علاوه‌بر دسترسی به دارایی‌های بلوکه‌شده خود، شاهد رشد سرمایه‌گذاری و دسترسی به بازارهای بین‌المللی مبدا و مقصد خواهد بود. این امر در کنار رشد هژمونیک، متحدان بیشتری را برای تهران ایجاد خواهد کرد. آشکار است که مخالفان منطقه‌ای ایران، لای چرخ این روند، چوب خواهند گذاشت؛ اما با توجه به امضای 6 قدرت عمده جهان که 5‌کشور از آنها عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل با حق وتو هستند، به سرانجام نرسیدن برجام با صرفا کارشکنی‌های آنها دور از ذهن است. در شرایطی که آنها برای جلوگیری از پیشرفت بیشتر ایران تلاش می‌کنند، عواملی مانند بحران داعش می‌تواند عامل نزدیکی ایران و غرب شود. کسب و کارهای اروپایی، آمریکایی و بعضا آسیایی، هنوز در ورود کامل به ایران محتاطند؛ اما تایید اجرای کامل برجام، اوضاع را دگرگون خواهد کرد. ایران فرصت بزرگی برای سرمایه‌گذاران بین‌المللی است که پیامدهای آن را ممکن است در آینده‌ای نه چندان دور مشاهده کنیم. هنوز اطمینانی از روند کوتاه و درازمدت وجود ندارد؛ اما حسی وجود دارد که بر اساس آن می‌‌توان دریافت صفحه جدیدی در تاریخ نوشته خواهد شد. گفته می‌شود که نتیجه این رشد مرتبه سیاسی-اقتصادی ایران، رقم خوردن نظمی جدید در خاورمیانه است که دوره ایران را آغاز خواهد کرد.

سفر هیات‌های تجاری به تهران آیا رفت و آمد مقام‌های سیاسی و اقتصادی جهان به تهران نشانه‌ای از گام برداشتن در مسیر احیا و ایجاد کامل روابط دیپلماتیک و حرکت اقتصاد ایران به سوی رونق است؟ هنوز برای پاسخ مثبت به این پرسش بسیار زود است؛ اما این وضعیت دست‌کم نمادی از تلاش دیپلماتیک برای بازسازی روابط سیاسی و اقتصادی ایران با شرکای سابق یا ساختن مناسبات تازه با همکاران جدید در دوره پساتحریم است. تحریم‌ها علیه ایران هنوز حذف نشده‌اند؛ اما در صورت اجرای موفق «برنامه جامع اقدام مشترک» که روز 23 تیر پس از 22 ماه مذاکره گروه کاری محمد جواد ظریف با شش قدرت عمده جهان در وین نهایی شد، این اتفاق خواهد افتاد. حالا همان قدر که بر سر نحوه اجرای «برجام» داستان‌های پیچیده‌ای وجود دارد، در مورد پیامدهای اجرای توافق هسته‌ای وین نیز حرف زده می‌شود. پیامدهای اجرای کامل مفاد توافق بیش از صد صفحه‌ای وین می‌تواند در حوزه‌های روابط بین‌الملل، اقتصاد ایران، منطقه و جهان و همچنین شرایط و شاخص های اجتماعی کشور مشاهده شود. به گزارش دنیای اقتصاد، تنها چند روز پس از نهایی شدن توافق وین، زیگمار گابریل، وزیر اقتصاد آلمان به ایران آمد تا بعد از او فدریکا موگرینی، نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا و بعد از او وزیر خارجه فرانسه به تهران بیایند. مقام‌های بسیار دیگری نیز برنامه سفر به پایتخت ایران را دارند. به قول لیز دوسِت، خبرنگار ارشد بی‌بی‌سی، «وقتی شهری ناگهان تبدیل به یکی از مقاصد سفر وزرای دولت‌های جهان می‌شود، می‌دانید که اهمیت سیاسی آن افزایش یافته است.» برخی از این نیز فراتر می‌روند. سیف دانا، استاد دانشگاه ویسکانسین پارک ساید می‌نویسد: «نظم جدیدی در خاورمیانه در حال شکل‌گیری است که دوره حاضر را دوره ایران می‌کند.»