چرا‌دولت یارانه‌حذف‌شدگان را مجددا‌پرداخت‌؟

همین دیروز بود که سخنگوی دولت گفت حالا که منابع بلوکه شده ایران در حال آزادسازی است، نباید آنها را صرف امور هزینه‌های و جاری کرد. چون امور جاری اعتبارات را می‌بلعد. اما به نظر می‌رسد وعده رفع تحریم‌ها و بازگشت دلارهای نفتی به ایران، دولت را از صرافت حذف یارانه‌ها انداخته است. چون خبرگزاری‌ها اعلام کرده‌اند از تیرماه یارانه معترضان حذف شده دوباره برقرار شد. چندی پیش بود که دولتمردان از حذف تا 200 هزار نفری یارانه‌بگیران خبر دادند. به گزارش سازمان هدفمندی یارانه‌ها و تایید وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی قرار بود صحت حذف این افراد بررسی و توسط سازمان هدفمند‌سازی یارانه‌ها وضعیت حذف‌شدگان از طریق پیامک تعیین شود. اما اکنون بر اساس خبرها این سازمان یارانه نقدی تیرماه برخی از خانوارهایی که یارانه‌شان قطع شده بود را مجددا واریز کرده است. البته هیچ آماری از تعداد حذف‌شدگان و افرادی که پرداخت یارانه‌شان مجددا از سر گرفته شده است در دسترس نیست. دولت نه آن زمان که اقدام به حذف یارانه‌ها کرد آمار دقیقی از تعداد حذف‌شدگان داد و نه اکنون که یارانه‌ها را مجددا پرداخت کرده است. قبل از آن برخی از منابع از حذف یارانه 200 هزار نفری خبر داده بودند و برخی از منابع هم خبر حذف یارانه 50 هزار نفر تهرانی را اعلام کرده‌بودند. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی هم که مسئولیت شناسایی افراد و حذف یارانه‌ها را بر عهده داشت از ضرورت حذف شش میلیون نفری خبر داده و گفته بود اگر خطایی در شناسایی و حذف افراد رخ داد آن را به سامانه‌ای که برای این منظور ایجاد شده بود اعلام کنند. بعد از آن بود که علیرضا صالح، معاون سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی اعلام کرد: دولت تنها یارانه تعداد 50 هزار نفر از افرادی در تهران را که درآمد بالا و میلیاردی داشتند را قطع کرده که یک سوم این افراد که جزو میلیاردرهای تهران بوده‌اند با حذف یارانه‌شان با مراجعه به سازمان هدفمندی یارانه‌ها خواستار دریافت مجدد یارانه شدند.به گزارش اقتصادنیوز، اکنون اعتراضات به ثمر نشسته و دولت یارانه‌های حذف شده را مجددا پرداخت کرده است. اما سوال این است که اگر آنهایی که یارانه‌شان قطع شده به گفته معاون سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی جزو میلیاردرهای تهران بوده‌اند چرا دولت پرداخت یارانه‌شان را از سر گرفته است؟ به موجب قانون بودجه دولت موظف شده بود یارانه شش میلیون نفر را حذف کند. حتی یکبار وزیر اقتصاد گفته بود دولت قصد دارد 30 هزار میلیارد تومان از منابع هدفمندی را آزاد کند و با آن بدهی‌های پیمانکاران را پرداخت کند. گفته‌ای که اگر اجرایی می‌شد باید به موجب آن یارانه 55 میلیون نفر قطع می‌شد. اما حذف یارانه‌ها آن هم در هر تعدادی از نگاه خیلی از کارشناسان نارضایتی و اعتراضات اجتماعی را به دنبال دارد. نارضایتی که نه دولت روحانی چندان تمایلی دارد که خود را اسیر آن کند و نه مجلس در آستانه انتخابات. شاید تا پیش از این در شرایطی که تحریم‌ها از یک سو و کاهش قیمت نفت از سوی دیگر دولت را در فشار قرار داده بود، هم نمایندگان و هم دولتمردان به اتفاق نظر رسیده بودند که باید این نارضایتی را یکی به جان بخرد و داستان یارانه‌ها را یکبار برای همیشه یکسره کند. اما نه مجلس و نه دولت هیچکدام نمی‌خواستند فشار اجتماعی این حذف را به جان بخرند. مجلس دست از دو سال گذشته دست دولت را در نحوه برخورد با یارانه‌ها بازگذاشته بود. تا دولت اگر می‌خواهد قیمت حامل‌های انرژی را بالا ببرد و یا نبرد. یارانه‌ها را حذف کند یا نکند. تنها در بودجه سال جاری بود که مجلس تنها در یک اقدام، سه هزار میلیارد تومان اعتبار یارانه‌ها را حذف کرد و بدون آنکه مستقیم اعلام کند دولت را ناچار به حذف یارانه حدود شش میلیون نفری کرد. اما اکنون فضا قدری متفاوت شده است. توافق هسته‌ای حاصل شده. وزیر نفت وعده داده است که به سرعت می‌توان ظرفیت صادرات نفت را به سقف 2.5 میلیون بشکه در روز رساند. برخی از منابع احتمالاتی درخصوص افزایش قیمت نفت تا 74 دلار را کرده‌اند و منابع بلوکه شده هم ممکن است تا چند وقت آینده آزاد شود. دولتِ درگیر فشارهای مالی، تا حدودی از زیر فشار اقتصادی خارج شده است. در این شرایط که گشایش اقتصادی در نزدیکی است چه ضرورتی دارد که برای سالانه سه هزار میلیارد تومان دولت فشار اجتماعی حذف یارانه‌ها را به جان بخرد. آن هم در حالی که نه دولت توان شناسایی دهک‌های بالای درآمدی را دارد و نه زمانش را. پیش از این هم علی‌اکبر خسروی‌نژاد، استاد دانشگاه در گفت‌وگو با تجارت فردا گفته بود دولت باید بررسی کند که هزینه شناسایی و حذف دهک‌های بالای درآمدی چقدر است؟ شاید واقعا هزینه‌ای که دولت باید برای شناسایی این افراد بپردازد بسیار بیشتر از آن هزینه‌ای باشد که ماهانه به‌عنوان یارانه می‌پردازد. در این حالت ممکن است دولت به این نتیجه برسد که حذف به صرفه نیست. این هزینه هم هزینه‌های اقتصادی است و هم سیاسی و اجتماعی. به نظر می‌رسد اکنون در این شرایط که اوضاع اقتصادی دولت رو به بهبود است دولت به این نتیجه رسیده که هزینه‌ سیاسی و اجتماعی حذف یارانه‌ها را ندهد. آن هم در حالی که احتمال خطا در حذف افراد بسیار است. مجلس در آستانه انتخابات هم احتمالا دولت را ملزم به اقدام خاصی در این مورد نکند. نتیجه این است که یارانه‌ها به نقطه آغازین بازگشته و دولت تنها یک ماه به قانون بودجه 94 عمل کرده است. به نظر می‌رسد اغوای دلارهای نفتی در گردش سیاست یارانه‌ای دولت بی‌تاثیر نبوده است.