دست‌اندازهای صادراتی ایران در سال‌جاری

درحالی که فعالان اقتصادی برای گسترش صادرات غیرنفتی خود خیز برداشته‌اند اسحاق جهانگیری معاون اول رییس‌جمهوری بااشاره به صادرات 50میلیارد دلاری کالا در سال گذشته گفت: اقتصاد ایران جای این را دارد که میزان صادرات کالای غیرنفتی را بیشتر کند. معاون اول رییس‌جمهوری در حاشیه ششمین همایش ملی کار گفت: از محورهای اصلی سال94 دولت که بسیار برای کشور سودآور است، افزایش صادرات غیرنفتی است، به‌همین دلیل دولت تمام تلاش خود را دارد تا بتواند موانع صادرات غیرنفتی را برطرف کند. در شرایطی که کشورهای زیادی ابراز تمایل داشته‌اند تا با ایران مبادلات تجاری خود را گسترش دهند، جهانگیری خبر از گفت‌وگوهای دوجانبه‌ با کشورهای عراق، روسیه و افغانستان می‌دهد و می‌گوید: شورای صادرات غیرنفتی فعال شده تا موانع افزایش صادرات غیرنفتی برداشته شود. تجارت ایران و روسیه در انتظار یک جهش صادراتی صادرات کالا به این آسانی نیست برای مثال درحالی که همه منتظر جهش صادرات ایران به روسیه بودند اما این اتفاق نیفتاد و ایران برای صادرات محصولات لبنی و دامی خود به کشور روسیه با مشکلات بسیار زیادی روبه‌روست. عسگراولادی، رییس اتاق بازرگانی ایران و روسیه بااشاره به اینکه هم‌اکنون صادرات محصولات دریایی ایران به روسیه آغاز شده است، می‌گوید: در صادرات محصولات دامی و لبنی به بازار روسیه هنوز مشکلاتی وجود دارد که امیدواریم با برگزاری نشست‌های مختلف ابهامات برطرف شود. عسگراولادی درخصوص وضعیت انعقاد قرارداد دوجانبه پولی میان روسیه و ایران نیز گفت: انعقاد پیمان دوجانبه پولی کار آسانی نیست و هنوز بانک‌های مرکزی دو کشور در انعقاد آن با مشکلاتی روبه‌رو هستند. کاهش بهای کالاهای صادراتی در سال گذشته همچنین آمارها نشان می‌دهد شاخص بهای کالاهای صادراتی در مجموع سال گذشته با کاهش همراه بود که به‌نوعی بیانگر کاهش کلی سطح عمومی قیمت‌ها در کالاهای صادراتی است. براساس آنچه بانک مرکزی از تغییرات تورم کالاهای صادراتی در اسفند سال گذشته اعلام کرده، این شاخص در مقایسه با ماه قبل از آن 2.4درصد کاهش یافته است. در مجموع متوسط شاخص قیمت کالاهای صادراتی در سال1393 در مقایسه با سال1392 حدود 0.5درصد کاهش یافته است. در اسفند سال93، تنزل شاخص بهای اغلب اقلام و گروه‌ها ازجمله بوتان مایع شده، کود اوره، پروپان مایع شده، آمونیاک، پلی‌اتیلن سنگین، شمش آلومینیوم، پسته، پلی‌اتیلن ترفتالات، روغن موتور، سیمان، آهن کلاف گرم، ماست، کشمش و سبزه، شمش روی، فرش پشمی دستباف، شیشه جام فلوت، کنسانتره مس، قیر، کولر آبی، پلی‌اتیلن سبک، استیرن، موم پارافین، «محصولات خبازی، نان شیرینی و بیسکویت»، شیلنگ پلاستیکی، رادیاتور خودرو، رب گوجه‌فرنگی، کابل، تراکتور، بستنی، ظروف ملامین، شمش سرب، خرما، دودسیل بنزن، روده گوسفندی رتبه‌بندی شده، تیرآهن و پودرها و مایعات شوینده منجر به کاهش شاخص بهای کالاهای صادراتی در ایران نسبت به ماه قبل از آن شد. در این ماه، شاخص بهای برخی اقلام نظیر متانول، زعفران، روغن صنعتی، پارازایلین و سود کاستیک افزایش یافت. همچنین این شاخص در 12ماهه منتهی به بهمن ماه1393 نسبت به 12ماهه منتهی به بهمن ماه1392 یک‌درصد کاهش داشته است. این آمارها حکایت از این دارد که باوجود تمام همتی که دولت یازدهم برای توجه به امر صادرات در سال گذشته داشته، هنوز مشکلات و دست‌اندازهای پیش‌ روی بازرگانان و تجار و تولیدکنندگان برطرف نشده است. یکی از برنامه‌های دولت در سال‌جاری در امر صادرات باید توجه ویژه به بازارهای آماده برای امر صادرات باشد. کشورهایی مانند افغانستان، عراق و کشورهای آسیای میانه فرصت خوبی برای گسترش تجارت خارجی ایران محسوب می‌شوند و البته ناگفته نماند روسیه تا برطرف شدن تحریم‌ها نیز می‌تواند گزینه خوبی برای سرمایه‌گذاری صادراتی باشد. بازارهای مستعد صادرات برای ایران افغانستان می‌تواند یکی از اولویت‌های ایران برای توسعه تجارت خارجی در سال پیش رو باشد. اگرچه افغانستان برخلاف ایران دلار نفتی ندارد و ارزی که در آن کشور وجود دارد به سختی به‌دست آمده، برخی معتقدند نمی‌توان انتظار سودهای کلان در تجارت با افغانستان داشت اما ایران این امکان را دارد که با مشارکت‌هایی در زمینه دانش فنی و انتقال بذر اصلاح شده در بخش کشاورزی بتواند از امکانات محیطی این کشور استفاده کند تا با بازگشت محصولات خود از این تجارت به سودآوری برسد. متاسفانه ایران در سال گذشته از این فرصت به‌خوبی استفاده نکرد و درحالی که سهم افغانستان در صادرات ایران در سال1393 به لحاظ ارزش 6.68درصد بوده و نسبت به سال گذشته 1.7درصد کاهش صادرات به کشور افغانستان را تجربه کرد. همچنین یکی دیگر از کشورهای آماده برای سرمایه‌گذاری بازرگانان ایرانی کشور عراق است. مدتی قبل رییس سازمان توسعه تجارت با ابراز امیدواری نسبت به تجارت با کشور عراق خبر از هدف‌گذاری برای افزایش حجم مبادلات تجاری با عراق تا 25میلیارد دلار داده بود و گفت: باتوجه به شرایط کنونی عراق، آینده صادرات خدمات فنی- مهندسی به این کشور روشن و امیدوارکننده است و هم‌اکنون حدود یک‌میلیارد دلار پروژه ازسوی شرکت‌های فنی- مهندسی در عراق در دست اجراست. این درحالی است که آمارهای گمرک نشان می‌دهد میزان صادرات ایران به کشور عراق در سال93 به لحاظ ارزش 17.3درصد بوده است که نسبت به سال گذشته 2.56درصد افزایش صادرات داشته است.