دیدار‌وزرای‌خارجه کوبا‌و‌امریکا در اجلاس امریکا

این درحالی است که امریکا درصدد خارج کردن کوبا از فهرست کشورهای حامی تروریسم است و یک سناتور بانفوذ امریکا اعلام کرده کنگره پیشنهاد وزارت خارجه برای خروج کوبا از فهرست کشورهای حامی تروریسم را دریافت کرده است. به گزارش رسانه‌های خبری، هفتمین نشست سران کشورهای قاره امریکا جمعه و شنبه (امروز) در شرایطی برگزار می‎شود که تفاوتی تاریخی با نشست‌های پیشین دارد؛ رائول کاسترو، رییس‌جمهوری کوبا، نیز برای نخستین‌بار در آن شرکت دارد و با باراک اوباما در این اجلاس دیدار خواهد کرد. ایالات متحده امریکا و کوبا ۱۷ دسامبر سال گذشته تصمیم گرفتند مناسبات خود را از سرگیرند. اکنون خبرگزاری رویترز گزارش داده که در گفت‌وگوهای جان کری و برونو رودریگز، در ارتباط با بهبود مناسبات میان دو کشور پیشرفت‌هایی به‌دست آمده است. به‌گفته دولت امریکا، گفت‌وگوهای طولانی دو وزیر خارجه در پاناماسیتی بسیار سازنده بوده و هر دو طرف تصمیم گرفتند روی مسایل حل ‌نشده در مناسبات دو کشور کار کنند. گفته شده، ملاقات کری و رودریگز بیش از دو ساعت به‌ طول انجامیده است. آخرین دیدار رسمی میان مقام‌های دو کشور در سال۱۹۵۹ بود که ریچارد نیکسون، معاون وقت رییس‌جمهور امریکا با فیدل کاسترو، رهبر کوبا با یکدیگر ملاقات کردند. کمی پس از این ملاقات، مناسبات دو کشور به تیرگی گرایید و سپس به‌طور کامل قطع شد. خروج از فهرست حامی تروریسم خروج کوبا از فهرست سیاه وزارت خارجه امریکا به‌عنوان کشور حامی تروریسم، گامی مهم در مسیر عادی‌سازی مناسبات دو کشور خواهد بود. این اقدام در صدر خواست‌های دولت کوبا از امریکا قرار دارد. به‌نظر می‌رسد این گام درحال برداشته‌شدن است. کوبا از سال۱۹۸۲ به‌دلیل پناه دادن به اعضای گروه جدایی‌طلب باسک (ETA) و گروه چریکی فارک از کلمبیا، در فهرست سیاه وزارت خارجه امریکا به‌عنوان دولت حامی تروریسم قرار دارد. پیامدهای قرارگرفتن در فهرست کشورهای حامی ترور برای کوبا این بود که این کشور از خرید سلاح و دریافت کمک‌های اقتصادی از امریکا محروم ماند و نیز برای دریافت وام از بانک جهانی و دیگر نهادهای مالی بین‌المللی با دشواری مواجه بود. اکنون با خروج احتمالی کوبا از فهرست حامی تروریسم، راه برای بازگشایی سفارتخانه‌های دو کشور هموار خواهد شد. با این ‌حال خروج کوبا از فهرست حامیان ترور یک‌شبه صورت نخواهد گرفت. کنگره امریکا ۴۵ روز فرصت دارد که درباره این پیشنهاد دولت نظر دهد. این احتمال نیز وجود دارد که کنگره با این تصمیم دولت اوباما مخالفت کند زیرا شماری از نمایندگان کنگره با از سرگیری مناسبات با کوبا مخالف‌اند؛ از آن جمله تد کروز که تبار کوبایی دارد و داوطلب ریاست‌جمهوری از حزب جمهوری‌خواه است. اوباما نیز نسبت به خوش‌بینی‌های بیش از اندازه در بهبود مناسبات امریکا و کوبا هشدار داده است. او می‌گوید انتظار ندارد که مناسبات دو کشور یک‌شبه، به‌طور ناگهانی و خودبه‌خودی تغییر کند. اما او نسبت به بازگشایی سفارتخانه‌های دو کشور خوش‌بین است. اهداف امریکا واقعیت این است که علاوه بر بهبود روابط با یک همسایه سرسخت و فرصت‌های اقتصادی که از این گشایش حاصل می‎شود، برای ‌امریکا مهم است که با نفوذ چین در این کشورها مقابله کند و تصور می‌کند حالا فرصت مناسبی برای این کار یافته است. در شرایطی که رشد اقتصاد چین رو به کاهش گذاشته، اقتصاد امریکا در آغاز یک رشد اقتصادی دوباره است. بسیاری از کشورهای امریکای لاتین می‌خواهند از این رشد نفع ببرند، به‌ویژه برزیل که به‌شدت به امریکا نزدیک شده است. به اعتقاد کارشناسان، عادی‌سازی روابط با کوبا یکی از میراث‌هایی است که باراک اوباما می‌خواهد از خود به‌جای بگذارد، میراثی که تحقق آن بی‌شک در سایه بیش از نیم قرن خصومت و دشمنی واشنگتن و هاوانا یک‌شبه حاصل نخواهد داد. کارل میچام، از مرکز تحقیقات بین‌المللی استراتژیک، می‌گوید: «در این دوره زمانه خیلی چیزها تغییر کرده است. کوبا دیگر بازوی اتحاد جماهیر شوروی سابق نیست و اوباما می‌داند که این کشور دیگر از مسکو کمک نمی‌گیرد. کوبا اکنون نیازمند صادارت نفتی ونزوئلاست و خود ونزوئلا کشوری است که وضع اقتصادی وخیمی دارد و قیمت پایین نفت آن را ضعیف‌تر هم کرده است.» به گزارش‌ رسانه‌ها، اوباما همچنین در پایان این اجلاس تلاش خواهد کرد تا برنامه‌های زیادی را مطرح کند، ازجمله در رابطه با مبارزه با موادمخدر، مساله محیط‌زیست و انرژی. مسایلی که همواره از چالش‌های اصلی دولت امریکا به شمار می‌روند. بالا گرفتن اختلافات منطقه‌ای اجلاس فعلی سران کشورهای قاره امریکا از پیچیدگی‌های سیاسی‌ای فراتر از روابط امریکا و کوبا برخوردار است. درست یک‌ماه پیش از شروع هفتمین نشست، امریکا تحریم‌هایی علیه ونزوئلا وضع کرد. علت این تحریم‌ها نقض شدید حقوق بشر در این کشور اعلام شد. این درحالی است که برخی کشورهای امریکا لاتین مانند اکوادور و بولیوی در کنار ونزوئلا قرار گرفتند و رییس‌جمهوری این کشور نیز از هیچ فرصتی برای انتقاد از تهاجم امریکایی فروگذار نکرد. به اعتقاد کارشناسان، امریکا و کوبا درحالی برای نزدیکترشدن به یکدیگر گام‌های اولیه را برمی‌دارند که به‌نظر می‌رسد کاراکاس، متحد کلیدی روزهای نه‌چندان دور هاوانا، قصد دارد نقش هژمونیک امریکا را در منطقه به چالش بکشد. گفته شده، نیکلاس مادورو، جانشین چاوز، قصد دارد با درخواستی که امضای 10میلیون شهروند را پای خود دارد، سیاست‌های سلطه‌جویانه واشنگتن را به‌چالش بکشد. آنهم درست یک‌ماه پس از اینکه واشنگتن کاراکاس را تهدیدی برای امنیت ملی خود خوانده و سران این کشور را به نقض حقوق بشر متهم کرده است. *** نشریه اکونومیست بااشاره به تحولات اخیر در روابط کوبا و امریکا ازجمله خروج احتمالی هاوانا از فهرست کشورهای حامی تروریسم می‎نویسد، این روند (عادی‌سازی روابط دیپلماتیک) اگرچه روندی کُند دارد اما احتمالا غیرقابل توقف است. دولت کوبا احتمالا برای کاهش وابستگی خود به کمک‌های متحد نفتی‌اش ونزوئلا، کشوری که خود درگیر بحران کاهش جهانی قیمت نفت است، احتمالا به دلار وابسته خواهد شد، اگرچه گزینه‌های اندکی برای انتخاب دارد اما اصلاحات را ادامه خواهد داد و روند بهبود روابط دو کشور ادامه خواهد یافت.