با‌وجود‌بلاتکلیفی واردفاز3،بهداشت می‌شویم

روایت وزیر از این جلسه، فضایی آرام و بدون چالش را تداعی می‌کند اما روایت نمایندگان کمیسیون بهداشت و درمان گره‌هایی بیشتر از آنچه وزیر اظهار کرد را نشان می‌دهد. اصلی‌ترین گره هم بر سر فاز سوم و چهارم طرح تحول سلامت بود؛ وزارت بهداشت قصد دارد وارد فاز چهارم شود، نمایندگان عجله‌یی برای ورود به فاز چهارم ندارند و فاز سوم را بلاتکلیف و نیازمند بازنگری می‌دانند. «ایجاد عدالت درمانی و دسترسی برابر به خدمات پزشکی، ایجاد شفافیت و انضباط مالی و کاهش هزینه‌های مردم» از اهداف مهم طرح تحول سلامت به ویژه در فاز سوم بود. نتیجه ملموسی که قرار بود در نهایت نصیب ملت و دولت شود، کاهش پرداختی‌های غیرقانونی و زیر میزی و همین طور کاستن از فشار هزینه‌های درمان مردم بود. اما هنوز کامل اجرا نشده و به نتیجه نرسیده، وزارت بهداشت برای اجرای فاز چهارم خیز برداشته است. در فاز چهارم نیز هدف تغییری اساسی می‌کند؛ گام چهارم اجرای بسته آموزشی ضمیمه طرح تحول سلامت است که براساس آنچه روی کاغذ تصویر شده، نیروی انسانی مورد نیاز این طرح ملی تامین می‌شود که در نهایت به ارتقای تجهیزات و کیفیت هتلینگ بیمارستان‌ها منجر می‌شود. گرچه این اهداف به‌طور ضمنی از آغاز این طرح پیگیری می‌شده اما با وارد شدن به فاز چهارم، تمرکز وزارت بهداشت بر تغییر شرایط کنونی نیروی انسانی و خدمات بیمارستانی خواهد بود. با این حال درجلسه روز سه‌شنبه وزیر بهداشت و معاونان وی با اعضای کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی بر سر کم و کیف فاز سوم و چهارم اختلاف نظر وجود داشت. برخی نمایندگان اعتقاد دارند هنوز فاز سوم به نتیجه بایسته و شایسته نرسیده و باید مورد بازنگری و توجه ویژه قرار گیرد و در مقابل وزیر بهداشت و معاونانش بر وجوب وارد شدن به فاز چهارم تاکید می‌کردند. سلیمان عباسی، نماینده گنبدکاووس و عضو حاضر در این جلسه در این باره گفت: در این دیدار در مورد عملکرد سال گذشته وزارت بهداشت و برنامه‌های این وزارتخانه برای سال آینده صحبت کردیم و نواقصی را که وزارت بهداشت در عملکرد سال گذشته خود داشت مورد بحث قرار دادیم. ازجمله این نواقص، توزیع ناعادلانه امکانات، ‌تجهیزات و نیروی انسانی درمان در کشور است. عباسی در ادامه محافظه‌کارانه‌تر اظهارنظر کرد: البته من عملکرد آقای دکتر هاشمی را در این مورد مثبت ارزیابی می‌کنم ولی عملکرد زیرمجموعه وزارتخانه و عوامل آن در این باره قابل بحث است. به گفته نماینده گنبدکاووس در این هم‌اندیشی، نمایندگان خواستار توجه بیشتر به ارتقای شاخص‌های بهداشت و درمان، هزینه کرد منابع و بودجه‌هایی که در سال 93 به تصویب رسیده بود و نیز توجه به مطالبات پزشکان و پرستاران که مطالبات معوق زیادی داشتند، شدند. «من در جلسه پیشنهاد دادم که امسال را سال بازنگری در عملکرد وزارت بهداشت بگذاریم تا مشکلات موجود برطرف شود و شکاف‌ها از آنچه که هست بیشتر نشود.» این را عباسی می‌گوید و ادامه می‌دهد: شرایط فاز سوم طرح تحول سلامت در وضعیتی نیست که بتوانیم وارد فاز چهارم شویم. ازجمله شاهد مثال‌هایی که وی برای این حرف خود می‌آورد، ادامه دریافت زیرمیزی از بیماران است که با وجود گذشت حدود یک سال از افزایش تعرفه‌های پزشکی و افزایش درآمد پزشکان همچنان به قوت خود باقی است. نماینده رشت نیز شرایط کنونی یا فاز سوم طرح تحول را «بلاتکلیف» توصیف می‌کند و این طور شرح می‌دهد: درحال حاضر وضعیت داروی کشور مشخص نیست و تکلیف تجهیزات پزشکی معلوم نیست.» به اعتقاد حسن تامینی سلامت داروهای ساخت داخل و کیفیت آنها روشن و شفاف نیست و نمی‌دانیم که آیا واقعا داروهای ساخت داخل توان رقابت با داروهای خارجی را دارند یا خیر. یا اساسا کیفیت این داروها در چه وضعیتی است و تجهیزات پزشکی هم در چنین شرایطی قرار دارد. وی درباره مشکلات صنعت و بازار داروسازی ایران که مردم را به‌شدت دچار بلاتکلیفی کرده است، می‌گوید: آیا واقعا در کشور ما دارو تولید می‌شود یا شرکت‌ها تنها داروهای خارجی را وارد می‌کنند و با بسته‌بندی جدید به نام دارو ایرانی به بازار و دولت عرضه می‌کنند. این عضو کمیسیون بهداشت مجلس درباره بازار داغ داروهای قاچاق در کشور و سازوکاری که سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت از طریق کدگذاری تعریف کرده است نیز از اختلاف دیگر این دو نهاد پرده برداشت: کدگذاری داروها درحالی که کدگذار، ناظر و توزیع‌کننده آنها یکی است، چطور می‌تواند دقت و اثربخشی لازم برای کنترل بازار قاچاق را داشته باشد؟ این مشکلی است که ما در بازار تجهیزات پزشکی هم داریم. از طرف دیگر در حوزه غذا هم اصول اولیه بهداشتی رعایت نمی‌شود که باید نظارت دقیق‌تری روی آن انجام شود. با این شرایط که تنها بخشی از نواقص و کاستی‌ها موجود است چطور می‌توانیم طرح را وارد فاز چهارم کنیم؟ با این حال نقاط اشتراکی هم بین وزارتخانه و مجلس در این جلسه می‌توان پیدا کرد. عبدالرحمان رستمیان، نماینده دامغان در این باره از عدم تخصیص 30 درصد از اعتبارات مصوب برای این وزارتخانه که قرار بود از محل یک درصد افزایش مالیات بر ارزش‌افزوده و 10درصد از محل انصراف از یارانه‌ها تامین شود، گفت و در نهایت ابراز امیدواری کرد که در خرداد ماه که پایان سال مالی است، این میزان بودجه در اختیار این وزارتخانه قرار بگیرد. دغدغه‌یی که ذهن وزیر بهداشت را نیز مشغول کرده با این حال وی این طور اظهارنظر کرد که: «برنامه تحول سلامت را به گونه‌یی طراحی کردیم که استمرار یابد چون اگر توقعی در جامعه ایجاد کنیم و نتوانیم آن را ادامه دهیم موجب نارضایتی مردم می‌شود». فاز سوم طرح تحول در آغاز هم مورد انتقاد شدید نیروی انسانی فعال در بخش درمان بود. تا جایی که یکی از اعضای شورای عالی نظام پرستاری خواستار توقف این فاز شد چراکه نابرابری بین پرستاران و پزشکان را بیشتر از قبل می‌کرد. حالا که فاز سوم در میانه راه است و وعده آغاز تامین و اموزش نیروی انسانی از جانب وزارت بهداشت داده شده، معلوم نیست طرح تحول سلامت، ادامه راه پرفراز و نشیب خود را چطور و با اولویت دادن به چه بخش‌ها و قشرهایی می‌پیماید. قضاوت در این باره درحال حاضر عجولانه خواهد بود به ویژه با توجه به اینکه معاونان وزیر بهداشت فرصت اظهارنظر در این جلسه را نداشتند و به همین دلیل هم‌اندیشی وزارتخانه و مجلس به جلسه دیگری موکول شد؛ تصمیمی که خود از پرچالش و پربحث بودن این جلسه حکایت می‌کند.