پیش‌لرزه 4‌دلاری قیمت د‌رپی‌تفاهم‌هسته‌ای

در این گزاره که حوزه گسترده انرژی بدون شک یکی از متاثرترین حوزه‌ها از اعمال تحریم‌ها بوده شکی نیست، تاثیرهایی که بسیاری از آن‌ها به سرعت چرخ صنعت کشور در این حوزه را فلج کرد؛ اکنون تیم مذاکره‌کننده ایران از رسیدن به تفاهم هسته‌ای با گروه 1+5 خبر می‌دهند. تفاهمی که هرچند هنوز مسیری نا مشخص تا منجر شدن به برداشته شدن تحریم‌ها پیش رو دارد اما در همین مرحله نیز تاثیری قابل توجه بر حوزه انرژی به‌خصوص بازار حساس نفت خام گذاشته است. تاثیری که تحلیلگران معتقدند می‌تواند به افزایش تولید 600 هزار بشکه‌ای نفت خام ایران تا 6 ماه آینده منجر شود. اما برای مشاهده تغییری چشمگیر طبق اظهارات مسوولان وزارت نفت کشور همچنین تحلیلگران و سرمایه‌گذاران خارجی باید منتظر برداشته شدن تحریم‌ها بود که بعضی معتقدند برای تاثیر بر تولید نفت تا سال 2016 به طول خواهد انجامید. خبر تفاهم هسته‌ای ایران با گروه 1+5 درحالی قیمت نفت برنت را با 4دلار کاهش به 55 دلار رساند نیویورک تایمز در مقاله‌ای در این باره می‌نویسد: «عبور از مذاکرات هستهای با ایران در روز پنج‌شنبه به‌صورت بالقوه می‌تواند در درازمدت منجر به زلزله بزرگی در بازار جهانی انرژی شود و تغییرات چشمگیری را ایجاد کند». محسن قمصری، مدیر اموربین‌الملل وزارت نفت در اولین واکنش به این تفاهم درحالی که مواضع قبلی خود مبنی بر آمادگی ایران برای افزایش عرضه نفت خام درصورت برداشته شدن تحریم‌ها را تکرار کرد از «آمادگی مشتریان سنتی برای خرید نفت خام از ایران» خبر داده و ادامه داده است: «ما می‌توانیم ظرف یک تا دو ماه صادرات نفت خود را افزایش دهیم و ایران در فرصت کوتاهی می‌تواند نفت خود را به بازارهای جهانی عرضه کند.» بیژن زنگنه، وزیر نفت نیز پیش از این در گفت‌و‌گوهای مختلف از توانایی ایران برای افزایش یک میلیون بشکه‌ای تولید نفت خود درصورت برداشته شدن تحریم‌ها سخن گفته بود. البته تمام این وعده‌ها منوط به برداشته شدن تحریم‌هاست و تفاهم فعلی نمی‌تواند به خودی خود منجر به افزایش تولید شود. در همین زمینه قمصری می‌گوید: «هم اکنون خریداران متعددی از کشورهای مختلف جهان برای واردات نفت خام از ایران اعلام آمادگی کرده‌اند و افزایش فروش و یا از سرگیری صادرات نفت در گرو تعلیق کامل تحریم‌های ایران است.» تحریم‌ها علیه صنعت نفت ایران از سال 2012 شدت گرفت و عرضه نفت کشور را تحت تاثیر قرار داد. نیویورک تایمز در این باره چنین می‌نویسد: «از سال 2012 که اروپا تحریمهایی روی نفت ایران قرار داد صادرات نفت خام این کشور بیش از نیم میلیون بشکه در روز کاهش یافت که معادل بیش از یک درصد از بازار روزانه جهانی بود. اکنون در شرایطی که روزانه حدود دو میلیون بشکه مازاد عرضه در بازار جهانی نفت را شاهد هستیم، اضافه شدن نیم میلیون بشکه دیگر در روز میتواند فشار جدی به بهای جهانی نفت که از ماه ژوئن سال گذشته تاکنون حدود 50 درصد کاهش قیمت داشته است، وارد کند». بازار نفت اما بازار حساس به اتفاق‌های جهانی است و هنوز درحالی که تعلیق و یا برداشته شدن تحریم‌ها و در نتیجه آن مازاد عرضه نفت به نتیجه مشخصی نرسیده است، احتمال این عرضه بازار را تکان داده است. در مقاله نیویورک تایمز در این باره آمده است: «درحالی‌که توافقی که در سوییس حاصل شد جنبه آزمایشی داشت اما انتشار خبر آن معاملهگران نفت را وادار کرد بازار آینده نفت را به فروش برسانند و به‌دنبال آن بهای جهانی نفت برنت حدود 4دلار کاهش یافت و به زیر 55 دلار رسید. ایران درحال حاضر حدود 20میلیون بشکه ذخیره دارد -یعنی بیش از آنچه آمریکا در یک روز مصرف میکند- که می‌تواند آن را یکباره روانه بازار کند. اصلیترین هدف ایران برداشته شدن تحریمها علیه نفت این کشور بود چراکه اقتصاد آن وابستگی کامل به نفت دارد و این تحریم اختلالات و مشکلاتی در پروژههای صادراتی و تولیدی این کشور ایحاد کرده است.» تا پیش از اعمال تحریم‌ها علیه ایران شرکت‌های برجسته حوزه انرژی در جهان در کشور مشغول فعالیت بودند. یکی از عمده‌ترین فعالیت این شرکت‌ها نیز در صنعت نفت کشور بوده است. اکنون و در وضعیتی که فضای عمومی برای ورود سرمایه‌گذاری به ایران باز شده و بوی بهبود نیز از مذاکرات می‌آید نوع واکنش سرمایه‌گذاران جهانی به این وضعیت اهمیت خاصی خواهد داشت. به گزارش روابط عمومی وزارت نفت نشریه گاردین در گزارشی در این باره نوشته است: «شرکت‌های نفتی و گازی بین‌المللی با نزدیک شدن به نهایی شدن توافق هسته‌ای ایران و 1+5 برای بازگشت به بازارهای ایران صف کشیده‌اند».