گام تازه کشاورزی به‌سوی اقتصادی شدن

کاهش منابع آبی کشور، نشست دشت‌ها بر اثر مصرف خارج از قاعده منابع آب زیرزمینی و واردات گسترده محصولات کشاورزی، عبارت‌های کلیدی هستند که این روز‌ها بسیار پربسامد‌تر شده‌اند. کاهش تولیدات کشاورزی، اثر خود را نه فقط بر تجارت که بر امنیت غذایی کشور نیز خواهد گذاشت. همه اینها درحالی است که به‌تازگی بحث داغ صادرات محصولات کشاورزی به کشورهای همسایه در قالب طرح‌های تعرفه‌یی، توجه‌ها را به صادرات آب در قالب «آب مجازی» نیز جذب کرده است تا حدی که منتقدان طرح‌های تجاری از این دست می‌گویند صادرات محصولات کشاورزی در شرایط فعلی کشور، به معنی «صادرات آب» است. راه‌حل این معضل ملی نه قطع تولیدات کشاورزی که افزایش بهره‌وری آن از طریق صنعتی‌سازی آن است و روش‌های نوین آبیاری و کشت گلخانه‌یی، از مهم‌ترین چاره‌های گذار از وضعیت فعلی هستند. در همین راستا، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، از اختصاص 1500میلیارد تومان اعتبار از محل هدفمندی یارانه‌ها به توسعه کشت گلخانه‌یی خبر داده است. ایران در زمره کشورهای نیمه‌خشک و خشک جهان قرار دارد و این روزها و سال‌ها از همه سو صدای هشدارهایی به گوش می‌رسد. عده‌یی با استناد به آمارهایی که البته خالی از مناقشه هم نبوده‌اند، خبر از مصرف بیش از 90درصد منابع آبی کشور در بخش کشاورزی، در مقابل سهم 7درصدی مصارف خانگی و سهم 3درصدی صنعت می‌دادند. ازسوی دیگر بسیاری از همین منابع آماری از هدر رفتن 30 تا 60درصدی منابع آبی خبر می‌دادند که در بخش کشاورزی کشور به مصرف می‌رسید. کار به حدی بالا گرفته بود که حتی عده‌یی اساسا کشاورزی در ایران را مقرون به‌صرفه نمی‌دیدند و از کشت محصولاتی مثل برنج در استان کم‌آبی چون استان اصفهان انتقاد می‌کردند. آنچه در این میان مغفول مانده به‌نظر می‌رسید، توجه به بهره‌وری بود. وزارت جهاد کشاورزی به‌تازگی توجه خود را به شیوه‌هایی برای افزایش بازده و بهره‌وری بالاتر بخش کشاورزی کشور معطوف داشته است. وزیر جهاد کشاورزی، محمود حجتی روز یک‌شنبه در نشست بررسی مشکلات فعالان بخش خصوصی درخصوص کشت گلخانه‌یی گفت: ما باید بحث کشت متراکم گلخانه‌یی را در زنجیره تولید ببینیم تا این کشت توسعه یابد. وی افزود: ارزیابی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد دولت باید برای حفظ منابع آب و خاک از کشت متراکم گلخانه‌یی و گلخانه‌داران حمایت کند و این موضوع باید در محافل تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی دولت مطرح شود تا این فعالیت روز به روز در مناطق مختلف کشور به‌صورت اصولی و فنی گسترش یابد. حجتی درباره بحران آب کشور نیز سخن گفت. به گفته وی هم‌اکنون 3میلیارد مترمکعب آب در کشور داریم که میزان قابل‌توجهی است و می‌توانیم با 3میلیارد مترمکعب آب بیلان منفی دشت‌های کشور را به صفر برسانیم یا با 4میلیارد مترمکعب جهت وضعیت آب را تغییر دهیم که در همین راستا علاوه بر برداشت کمتر آب باید به‌دنبال تغذیه سفره‌های زیرزمینی باشیم. کشت گلخانه‌ای؛ نوشداروی زخم کم‌آبی حجتی گفت: در همین راستا توسعه کشت گلخانه‌یی می‌تواند تاثیر بسزایی در کاهش مصرف آب داشته باشد که به‌همین منظور سعی کرده‌ایم حدود 3هزار میلیارد تومان برای گلخانه‌ها تامین منابع کنیم. حجتی از تولیدکنندگان کشت گلخانه‌یی نیز خواست برای پیگیری مشکلات‌شان اتحادیه یا انجمنی را تشکیل دهند تا به‌تدریج مشکلات این گروه پیگیری و برطرف شود. معاون توسعه مدیریت و منابع انسانی وزارت جهاد کشاورزی نیز روز گذشته در همین رابطه سخن گفت. محمدعلی جوادی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: ظرف دو دوره پنج‌ساله تمامی مزارع و باغات کشور به سیستم‌های نوین آبیاری تجهیز می‌شوند. دولت یازدهم درراستای اجرایی کردن سیاست‌های ابلاغی رهبری در حوزه اقتصاد مقاومتی، برنامه‌های متعددی درنظر گرفته که شاه‌بیت آنها در وزارت جهاد کشاورزی، تجهیز اراضی کشاورزی به سیستم‌های نوین آبیاری است و مقرر شده در یک بازه 10ساله تمامی مزارع و باغ‌های کشور تحت ‌وشش این سیستم‌ها قرار گیرند. وی بااشاره به خشکسالی‌های پی‌درپی در منطقه خاورمیانه و ازجمله ایران افزود: بالغ بر 1200میلیارد تومان اعتبار برای تجهیز مزارع کشور پیش‌بینی شده تا بخش اعظمی از آبی که تاکنون در بخش کشاورزی به‌صورت غیرعلمی به مصرف می‌رسیده در بخش شرب مصرف شود. معاون توسعه مدیریت و منابع انسانی وزارت جهاد کشاورزی با بیان اینکه تجهیز اراضی کشاورزی به سیستم‌های نوین آبیاری در صدر برنامه‌های سال آینده این وزارتخانه است، اضافه کرد: در حال حاضر برای تمامی استان‌ها الگوی کشت تهیه و برای تجهیز اراضی اعتباراتی بالغ بر هزار میلیارد تومان نیز پیش‌بینی شده است. جوادی خاطرنشان کرد: امسال 1250میلیارد تومان برای استفاده از سیستم‌های آبیاری نوین صرف شده و برای سال آینده نیز اعتباری بیش از این پیش‌بینی شده که نوید روزهای بهتری را می‌دهد. عبدالمهدی بخشنده، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی نیز روز یک‌شنبه در همین گردهمایی گفت: در برنامه ششم توسعه قرار است توسعه کشت گلخانه‌یی و مسایل مربوط به اعتبارات صندوق توسعه ملی بررسی و حل‌وفصل شود. معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی افزود: اخیرا از محل هدفمندی یارانه‌ها مبلغی به بخش تولیدات کشاورزی اختصاص یافته و در همین راستا حدود 1500میلیارد تومان از این محل به توسعه کشت گلخانه‌یی اختصاص می‌یابد. وی اضافه کرد: در همین راستا با تغییر نظام صندوق توسعه ملی از سال آینده کل سیستم تخصیص اعتبارات تغییر می‌یابد و منابع صندوق توسعه ملی در بانک‌های مشخصی سپرده‌گذاری می‌شود تا بدون گذراندن مراحل طولانی دراختیار متقاضیان بخش کشاورزی قرار گیرد.