امتناع از صحبت درباره پالم

در عین حال که این سازمان از افشای اسامی امتناع می‌کند، کارخانه‌های نامدار صنایع لبنی هم از کوچک‌ترین صحبتی دراین‌باره فرار می‌کنند. حتی رییس تنها انجمن آنها نیز ترجیح داد راجع به اعلام اسامی کارخانه‌های متخلف، سکوت کند و کلامی درباره غوغای پالم نگوید. مرداد امسال بود که وزیر بهداشت دولت یازدهم سردمدار افشای تخلف‌ها شد و به مردم اطلاع داد در شیری که می‌خورند، روغن پالم بیش از حد مجاز وجود دارد. از زمانی‌که حسن هاشمی این روشنگری را در یکی از راهبردی‌ترین صنایع کشور، صنعت غذا، انجام داد و این مساله را به گوش وزیر کشاورزی نیز رساند و محمود حجتی وعده داد که مصرف روغن پالم در صنایع غذایی را تا 30درصد کاهش می‌دهد، 6ماه طول کشید تا نخستین اقدام موثر و قاطع دوباره از جانب وزارت بهداشت انجام شود؛ وزارت بهداشت واردات روغن پالم را ممنوع کرد. در این مدت نیز هرچند وزارتخانه‌های صنعت و کشاورزی سعی کردند، از زهر این افشاگری با اظهارنظرهای محافظه‌کارانه و اطمینان‌بخش یا فرار از پاسخ به سوال خبرنگاران دراین‌باره و توصیه آنها به فراموش کردن موضوع پالم بکاهند، موفق نشدند. هرچه وزیر و معاونانش در بخش‌های مختلف به مردم گفتند روغن پالم، روغنی شایع در صنایع غذایی جهان است، همه محصولات لبنی روغن پالم ندارند، همه کارخانه‌ها مرتکب این تخلف نشده‌اند و... اما به خرج مردم نرفت که نرفت. برنده دوئل وزارتخانه‌های دولت یازدهم کیست؟ در دوئل روشنگری وزیر بهداشت و تقلای وزارتخانه‌های صنعت و کشاورزی برای رفع و رجوع آن، تاکنون وزیر بهداشت برنده بوده است. میزان فروش محصولات لبنی که از سال گذشته در سراشیبی ناشی از حذف یارانه‌ها و کاهش قدرت خرید مردم افتاده بود، با خبر وجود روغن پالم اضافی در این محصولات تشدید شد و حتی تا جایی پیش رفت که برخی رسانه‌ها از کاهش 20 تا 40‌درصدی قیمت برخی محصولات لبنی در اثر کاهش تقاضا خبر دادند. گرچه چنین کاهش قیمت محسوسی هم در بازار احساس نشد اما برخی محصولات پرفروش برخی کارخانه‌ها مانند کاله با ‌درصدی تخفیف به فروش رسید. در این بحبوحه مردم که از سال قبل مصرف لبنیات خود را به دنبال گرانی ناشی از حذف یارانه کم کرده بودند و اکنون نیز با وجود هیولایی به نام پالم در لبنیات کارخانه‌یی و صنعتی روبه‌رو شده بودند، تصمیمی ساده گرفتند؛ استفاده از لبنیات فله یا «سنتی» جایگزین جدید منابع کلسیم و عاری از پالم مردم بود. اما این جایگزین هم آن‌طور که مردم خیال می‌کردند بی‌خطر نیست. چندی پیش رییس انجمن صنایع غذایی مازندران از خطر شیوع تب مالت در کل کشور به دنبال رواج استفاده از لبنیات فله غیرپاستوریزه خبر داد. اسماعیل خاتمی‌مقدم به مسوولان وزارت کشاورزی و سازمان دامپزشکی هشدار داد که در آتش به پا شده از پالم، فروشندگان لبنیات فله با استفاده از این فرصت و تبلیغات گسترده، جای خود را در سبد غذایی مردم پیدا کرده‌اند که نتیجه آن تنها در استان مازندران افزایش ابتلا به تب مالت بوده است. گرچه رییس سازمان دامپزشکی ایران که یکی از متولیان اصلی نظارت بر بهداشت لبنیات جایگزین لبنیات بدون پالم است این ادعا را رد کرد اما با اعلام برخی برنامه‌های آتی خود، به‌طور ضمنی این ادعا را تایید کرد: «ما به دنبال صنعتی کردن کشتارگاه‌های کشور هستیم که در این صورت چنین مشکلاتی هم دیگر پیش نخواهد آمد». جرقه تازه پالم ماجرای پالم به قول برخی فعالان صنایع لبنی، «کهنه» شده بود تا اینکه بازپرس شعبه۱۵ دادسرای کارکنان دولت به سازمان غذا و دارو دستور داد تا اسامی کارخانجات متخلف را که در محصولات خود از روغن غیرمجاز پالم استفاده می‌کردند، منتشر کند و در مقابل رییس سازمان غذا و دارو این اجرای دستور را به نامه مکتوب دادستان موکول کرد. ماجرای این شکایت به چند روز بعد از افشاگری وزیر بهداشت باز می‌گردد؛ چند‌تن از وکلای دادگستری در تاریخ 25مرداد از رییس سازمان غذا و دارو و روسای سابق سازمان استاندارد درباره موضوع استفاده از روغن پالم در محصولات لبنی به دادسرای کارکنان دولت شکایت کردند که این شکایت برای رسیدگی به شعبه 15دادسرای کارکنان دولت ارجاع شد. بعد از گذشت بیش از 6ماه، یکی از این وکلا خبر داد که این بازپرس به سازمان غذا و دارو دستور داده که اسامی کارخانجات متخلف را که در محصولات خود از روغن غیرمجاز پالم استفاده می‌کردند، منتشر کند. این درخواست با مخالفت و واکنش تند و سریع رییس این سازمان قرار گرفت؛ رسول دیناروند اعلام کرد تنها با دریافت دستور کتبی آن هم از دادستان اسامی متخلفان را اعلام می‌کند. به‌گفته وی، ‌در اعلام این اسامی مشکلی وجود ندارد و نام کارخانه‌های متخلف به تمام دستگاه‌های مربوطه اعلام شده است و اگر دستگاه‌های مربوطه صلاح بدانند اطلاع‌رسانی می‌کنند. دیناروند که در آغاز دولت نهم نیز در این سمت بود ماجرای تخلف پالم را متفاوت از سایر تخلف‌ها می‌داند: پالم از دید ما تخلفی بود که وزارت بهداشت با آن برخورد کرد اما ما فکر کردیم در آن شرایط اطلاع‌رسانی موضوع پالم ممکن است فراتر از آن جرمی که اتفاق افتاده زیان ایجاد کند. این احتیاط دیناروند درحالی است که مدیر روابط عمومی این سازمان در آغاز این آشوب در بازار لبنیات با قاطعیت اعلام کرده بود که اسامی کارخانه‌های متخلف را به هیچ‌وجه اعلام نخواهند کرد. این قاطعیت در عدم افشای نام متخلفین در کنار احتیاط دیناروند که شهرت نسبی در درستکاری دارد، در شرایطی که بازار و افکار عمومی نسبت به روشنگری وزیر بهداشت واکنش منطقی نشان داده‌اند و مصرف خود را کاسته‌اند، ‌نشان از تقابل رویکرد این سازمان با نهاد بالاسری خود(وزارت بهداشت) در اطلاع‌رسانی و شفاف‌سازی بازار دارد. به‌ویژه وقتی این ماجرا را در کنار درخواست این سازمان از رسانه‌ها برای عدم پیگیری و اطلاع‌رسانی بیشتر در این مورد خاص قرار می‌دهیم، این تقابل بیشتر به چشم می‌آید. جالب اینجاست درحالی که این سازمان تا این حد مدافع حقوق کارخانه‌های در مظان تخلف و اتهام است، خود این شرکت‌ها نیز در موضع مشابه این سازمان قرار گرفته و از اظهارنظر دراین‌باره به‌طور کلی خودداری می‌کنند. کارخانه‌های مطرح لبنیات ایران مانند کاله، پگاه، چوپان و دامداران از شرکت‌هایی بودند که سعی در تماس با مدیران و گفت‌وگو با آنها گرفته شد اما در اتحادی عجیب همه این شرکت‌های بزرگ که در گمانه‌زنی‌ها از شرکت‌های غیرمتخلف محسوب می‌شوند بدون تعلل و با قاطعیت از گفت‌وگو دراین‌باره خودداری می‌کنند و حتی حاضر نیستند از خود دفاع کنند. درخواست اشاعه مصرف شیر در این بلبشو در چنین گیروداری معاون وزیر کشاورزی از برنامه‌های آتی وزارتخانه در بخش دام، لزوم افزایش مصرف شیر و لبنیات را مطرح می‌کند. حسن رکنی، معاون امور دام وزارت جهادکشاورزی از اصحاب رسانه می‌خواهد که مردم را به مصرف بیشتر لبنیات دعوت کنند تا سرانه مصرف کشور را بالا ببرند. وی از خواص مختلف شیر نام می‌برد اما اشاره‌یی به پالم که بخشی از لبنیات کشور شده است نمی‌کند تا اینکه از وی پرسیده شد؛ «اول از همه باید بگویم که پالم در شیر وجود ندارد و تنها در برخی لبنیات مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این مورد هم با وزیر بهداشت قرار گذاشته‌ایم تا با حضور در یکی از خطوط تولید لبنیات کشور این شبهه را از ذهن مردم پاک کند». ظاهرا بناست قائله روغن پالم در لبنیات کشور با همان حلقه آغازین خود به پایان برسد؛ بدون اینکه نام متخلفین اعلام شود. هرچند باید دید وزیر بهداشت افشاگر دولت یازدهم تن به ختم این قائله با رایزنی و لابی می‌دهد یا خیر.