رشد 24 درصدی بدهی بانکها
عملکرد هشت ماهه شاخصهای پولی و بانکی کشور نشان میدهد که پایه پولی با کاهش 1.6 درصد، ضریب فزاینده با رشد 14.5درصد، رشد نقدینگی 26درصد، بدهی بانکها به بانک مرکزی با رشد 24درصد و خالص بدهی دولت به بانکها با 11هزار و 640 میلیارد تومان کاهش مواجه شده است.
این آمار نشان میدهد که سیاست انضباط مالی باعث بهبود روند شاخصهای پولی و بانکی شده اما بدهی بانکها به بانک مرکزی همچنان با رقمی حدود 74هزارمیلیارد تومان رو به افزایش است. رقم پایه پولی در آبان 93 معادل 113هزار و 150میلیارد تومان و رقم خالص داراییهای خارجی معادل 167هزار و 910میلیارد تومان گزارش شده است. براساس آخرین آمارها اعلام شده، نقدینگی در پایان آبان امسال به 670 هزارمیلیارد تومان رسیده که 12.7درصد نسبت به اسفند سال گذشته و 24.3درصد در 12ماه منتهی به آبان رشد داشته اشت. همچنین پایه پولی در 8 ماهه امسال 1.6درصد کاهش و نسبت به آبان سال گذشته 17درصد افزایش یافته است. بیشترین افزایش پایه پولی در سالهای 87 تاکنون مربوط به سال 87 با 47.6درصد و کمترین رشد سالانه هم در سال 1390 با 11.4درصد افزایش بوده است. در دوره 8 ماهه هم، سال 88 با 9درصد کاهش، بیشترین کاهش در پایه پولی را داشته و سال 87 با 18درصد رشد، بیشترین افزایش را در این دوره زمانی داشته است. ضریب فزاینده پولی و نقدینگی دوره زمانی سالهای 87 تا 8 ماهه اول امسال نشان میدهد در سالهای 87، 89 و 91 ضریب فزاینده بهترتیب 10.6درصد، 4.8 درصد و 2درصد کاهش یافته اما پس از این کاهش مجددا در سال بعد رشد قابل توجهی را داشته است. رشد ضریب فزاینده در سالهای 88، 90، 92 و هشت ماهه 93 بهترتیب 10درصد، 19.6درصد، 13درصد و 7.9درصد بوده است. کاهش ضریب فزاینده معمولا در دورههای رکود یا کاهش رشد اقتصادی بهوجود میآید که آمارها هم این مساله را تایید میکند. عوامل تغییر پایه پولی بخش عوامل موثر بر پایه پولی که همواره از اهمیت بسیاری برخوردار بوده است، فراز و فرودهای شدیدی در سه سال اخیر داشت. خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی معمولا به دو دلیل افزایش مییابد. عامل اول از محل خرید ارز توسط بانک مرکزی از دولت و پرداخت معادل ریالی آن به دولت و عامل دوم افزایش ارزش داراییهای خارجی (ارز) در برابر ریال است. خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی در پایان آبان امسال با 0.1درصد افزایش نسبت به اسفند سال گذشته و 9.3درصد رشد نسبت به آبان سال گذشته به 167هزار و 910میلیارد تومان رسیده است. خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی در 8 ماه منتهی به آبان 91، 3.6درصد کاهش یافته اما در 8 ماه منتهی به آبان سال گذشته 99.8درصد رشد داشته که علت اصلی آن افزایش نرخ رسمی ارز از 1226تومان به 2450تومان در این سال بوده است. خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی در آبان امسال نسبت به اسفند سال گذشته 0.1درصد رشد کرد. رشد 23.9درصدی بدهی بانکها به بانک مرکزی در 8 ماه منتهی به آبان امسال نشاندهنده روند رو به رشد بدهی اضافه برداشت از منابع بانک مرکزی است که میتواند تهدیدی جدی برای سیاستهای پولی بانک مرکزی باشد. این درحالی است که خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی 400.5درصد و خالص سایر اقلام 0.5درصد کاهش داشته است. در واقع بانک مرکزی در 8 ماهه اول امسال توانسته از چهار جزء پایه پولی 3 جزء را کنترل کند و تنها بدهی بانکها به بانک مرکزی رشد غیرمنطقی داشته است. طبق این گزارش، خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی در پایان آبان امسال 167هزار و 910میلیارد تومان، بدهی بانکها به بانک مرکزی 73هزار و 750میلیارد تومان، خالص سایر اقلام منفی 116هزار و 880 میلیارد تومان و خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی که در پایان اسفند سال گذشته 3هزار و 870 میلیارد تومان بوده است در پایان آبان به منفی 11هزار و 640 میلیارد تومان رسیده است. علت منفی شدن خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی با وجود بدهی انباشته دولت به بانک مرکزی طی سالهای گذشته، سپردهگذاری دولت در طول سال نزد بانک مرکزی و کسر سپردهها از بدهیهاست.