مسئولیت اجتماعی چیست و انواع آن کدام اند؟

​ مسئولیت اجتماعی برای سرمایه گذاران و مصرف کنندگانی که به دنبال سرمایه گذاری در شرکت‌هایی هستند که علاوه‌بر سودآوری به رفاه جامعه و محیط زیست نیز کمک می کنند، اهمیت فزاینده ای پیدا کرده است. اگرچه منتقدان از دیرباز چنین استدلال کرده‌اند که در ماهیت اصلی کسب‌وکار جامعه به عنوان یک ذینفع در نظر گرفته نمی‌شود، نسل‌های جوان مسئولیت اجتماعی را پذیرفته‌اند و تغییرات را به پیش می‌برند.

نکات کلیدی

شرکت‌های مسئولیت‌پذیر اجتماعی باید سیاست‌هایی را اتخاذ کنند که رفاه جامعه و سلامت محیط‌زیست را ارتقا و در عین حال تأثیرات منفی بر آنها را کاهش دهند.

شرکت‌ها می‌توانند به روش‌های مختلفی مانند ترویج کار داوطلبانه، ایجاد تغییرات به نفع محیط‌زیست، استفاده از شیوه‌های کار اخلاقی و مشارکت در کمک‌های خیریه، مسئولانه عمل کنند.

مصرف‌کنندگان با جدیت بیشتری به خرید کالاها و خدمات از شرکت‌های مسئولیت‌پذیر اجتماعی روی آورده‌اند و از این رو بر سودآوری آنها تأثیر می‌گذارند.

منتقدان ادعا می کنند که انجام مسئولیت اجتماعی با علت ایجاد کسب و کارها در تضاد قرار دارد.

آشنایی با مسئولیت اجتماعی

مسئولیت اجتماعی به این معناست که افراد و شرکت ها باید در جهت تامین منافع محیط‌زیست و جامعه خود عمل کنند. مسئولیت اجتماعی زمانی که در مورد کسب و کارها اعمال می‌شود، به عنوان مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) شناخته می شود و به دلیل تغییر هنجارهای اجتماعی به تدریج به حوزه تمرکز برجسته‌تری برای کسب‌وکارها تبدیل شده است.

محور این نظریه وضع سیاست‌هایی است که تعادلی اخلاقی را بین الزامات دوگانه تلاش برای کسب سود و منفعت‌رسانی به کل جامعه ترویج می‌کند. این سیاست‌ها ممکن است یا به شکل تشکیل کمیسیون (انسان‌دوستی: اهدای پول، زمان یا منابع) یا حذف آلاینده‌ها (به‌عنوان مثال، طرح‌های «حمایت از محیط‌زیست» مانند کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای یا پیروی از مقررات سازمان حفاظت از محیط‌زیست ایالات متحده برای محدود کردن آلودگی) باشند.

بسیاری از شرکت‌ها مانند شرکت‌هایی که دارای سیاست‌های «سبز» هستند، مسئولیت اجتماعی را به بخشی جدایی‌ناپذیر از مدل‌های کسب‌وکار خود تبدیل کرده‌اند و این کار را بدون به خطر انداختن سودآوری انجام می‌دهند.

علاوه بر این، سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان بیش از پیش تعهد شرکت‌ها به مسئولیت‌های اجتماعی خود را در هنگام سرمایه‌گذاری یا خرید محصولات مد نظر قرار می‌دهند. به این ترتیب، پذیرفتن مسئولیت اجتماعی ممکن است برای دستورالعمل اصلی شرکت‌ها یعنی بیشینه‌سازی ارزش سهامداران مفید باشد.

برای توجه به مسئولیت اجتماعی شرکتی هم‌چنین الزام اخلاقی نیز وجود دارد. اقدامات – یا عدم انجام اقدامات لازم- نسل های آینده را تحت تاثیر قرار خواهد داد. به زبان ساده، مسئولیت اجتماعی صرفا یک شیوه تجاری مطلوب است، و عدم انجام آن می تواند تأثیر مخربی بر ترازنامه شرکت داشته باشد.

مسئولیت اجتماعی همچنین می تواند روحیه کارکنان شرکت را تقویت کند، به خصوص زمانی که شرکت بتواند کارکنان را با اهداف اجتماعی خود درگیر کند.

مهم

به طور کلی، مسئولیت اجتماعی زمانی مؤثرتر است که شرکت‌ها به جای انتظار کشیدن برای الزامی شدن رعایت این مسئولیت‌ها توسط مقررات دولتی این کار را به طور داوطلبانه انجام دهد.

چهار نوع مسئولیت اجتماعی چیستند؟

سازمان بین المللی استاندارد (ISO) تاکید می کند که توانایی کسب و کارها برای حفظ تعادل بین پیگیری عملکرد اقتصادی و پایبندی به مسئولیت‌های اجتماعی و زیست محیطی عامل مهمی در عملکرد کارآمد و موثر آن‌ها است.

اصلی‌ترین روش‌هایی که شرکت‌ها برای عمل به مسئولیت اجتماعی خود به کار می‌گیرند شامل اقدامات بشردوستانه، ترویج کار داوطلبانه، شیوه های کاری اخلاقی و تغییرات زیست‌محیطی می‌شوند.

به عنوان مثال، شرکت هایی که اثرات زیست محیطی خود را مدیریت می کنند ممکن است به دنبال کاهش ردپای کربنی و محدود کردن ضایعات خود باشند. همچنین، مسئولیت اجتماعی دیگر شرکت‌ها استفاده از شیوه‌های اخلاقی در تعامل با کارکنان خود است که ممکن است به معنای ارائه دستمزد منصفانه به آن‌ها باشد و معمولا زمانی این مسئولیت بر عهده شرکت‌ها خواهد بود که قوانین چندانی برای محافظت از حقوق کارکنان وجود نداشته باشد.

نمونه هایی از شرکت های مسئولیت پذیر اجتماعی

مسئولیت اجتماعی در صنایع و شرکت ها معانی مختلفی به خود می گیرد. مثلا:

استارباکس (SBUX) از همان ابتدا به مسئولیت اجتماعی خود از جمله پایداری و رفاه جامعه متعهد بود. این شرکت مواد تشکیل دهنده‌ای محصولات خود را از مواد دارای گواهی تجارت منصفانه خریداری می کند و با جدیت از روش‌های کشاورزی پایدار در مناطقی که مواد اولیه محصولات آن تهیه می‌شوند، حمایت می کند.

شرکت Ben & Jerry’s Homemade Holdings مسئولیت اجتماعی را در هسته عملیات خود ادغام کرده است. این شرکت نیز مانند استارباکس مواد دارای گواهی تجارت منصفانه را خریداری می کند.

گروه لگو تولید کننده اسباب بازی های لگو، متعهد به کاهش ردپای کربنی خود شده است. این شرکت در سال 2014 به عنوان یکی از شرکای حفاظت از محیط زیست صندوق جهانی حیات وحش نامیده شد.

شرکت com Inc (CRM) مدلی را توسعه داده است که به آن مدل 1-1-1 گفته می‌شود. این شرکت 1% از دارایی خود، 1% از محصولات خود و 1% از زمان کارمندان خود را به جامعه اختصاص می دهد.

خرده‌فروشی بزرگ تارگت (TGT)، که به خاطر برنامه‌های مسئولیت اجتماعی‌اش نیز شناخته شده است، به جوامعی که فروشگاه‌های این شرکت در آن‌ها فعالیت می‌کنند، کمک‌های مالی از جمله کمک هزینه تحصیلی اهدا کرده است.

نقد مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها

برخی از افراد اعتقاد ندارند که کسب و کارها باید وجدان اجتماعی داشته باشند. میلتون فریدمن اقتصاددان، اظهار داشت که «مسئولیت‌های اجتماعی کسب‌وکار» به دلیل سستی و عدم دقت در تحلیل خود شناخته شده هستند. فریدمن معتقد بود که فقط افراد می توانند احساس مسئولیت اجتماعی داشته باشند. کسب و کارها بنا به ماهیت خود، نمی توانند چنین احساس مسئولیتی داشته باشند. برخی از کارشناسان بر این باورند که مسئولیت اجتماعی هدف اصلی ایجاد کسب‌وکار یعنی کسب سود به هر طریق ممکن را رد می‌کند.

با این حال، مسئولیت اجتماعی به جریان فکری غالب تبدیل شده است و اکنون در طیف گسترده ای از شرکت های مختلف دنبال می‌شود. نسل‌های جوان‌تر مانند هزاره‌ها و نسل Z، مسئولیت اجتماعی را پذیرفته‌اند و به دنبال ایجاد تغییر در محیط کار و مصرف‌کنندگان هستند.