منظور از اقتصاد اشتراکی چیست؟

​اقتصاد اشتراکی اغلب شامل استفاده از نوعی پلتفرم آنلاین برای اتصال خریداران و فروشنده به یکدیگر می‌شود.

اقتصاد اشتراکی به سرعت در حال رشد و تکامل است، اما با چالش‌های مهمی در قالب نااطمینانی نظارتی و نگرانی‌های مربوط به سوء استفاده از دارایی‌ها خدمات به اشتراک گذاشته شده مواجه است.

آشنایی با اقتصاد به اشتراک گذاری

جوامع بشری هزاران سال است که دسترسی به دارایی‌های خاصی را در میان خود به اشتراک گذاشته‌اند، اما ظهور اینترنت – و استفاده آن از داده‌های کلان– اتصال صاحبان دارایی و کسانی که به دنبال استفاده از آن دارایی‌ها هستند به یکدیگر را آسان‌تر ساخته است. این نوع پویایی را می توان اقتصاد سهمی، مصرف مشارکتی، اقتصاد مشارکتی یا اقتصاد همتا به همتا نیز نامید.

اقتصادهای اشتراکی به افراد و گروه‌ها اجازه می‌دهند تا از دارایی‌های کم استفاده خود درآمد کسب کنند. در اقتصاد اشتراکی، دارایی های بلااستفاده مانند اتومبیل های پارک شده و اتاق خواب های اضافی را می توان در صورت عدم استفاده به افراد دیگر اجاره داد. به این ترتیب دارایی های فیزیکی به شکل نوعی خدمات به اشتراک گذاشته می شوند.

به عنوان مثال، اشاره به خدمات به اشتراک گذاری خودرو مانند Zipcar ممکن است به توضیح این ایده کمک کند. طبق داده هایی که موسسه بروکینگز منتشر کرده است، وسایل نقلیه شخصی 95 درصد از عمر خود بدون استفاده می مانند. در همان گزارش مزیت هزینه‌ای خدمات به اشتراک گذاری اقامتگاه سامانه Airbnb نسبت به اتاق‌های هتل به دلیل استفاده صاحبان خانه از اتاق خواب های اضافی خود، توضیح داده شده است. در این گزارش آمده است که نرخ های Airbnb در سراسر جهان بین 30 تا 60 درصد ارزان تر از نرخ هتل های هستند.

اقتصاد اشتراکی در حال تکامل است

اقتصاد اشتراکی در چند سال گذشته تکامل یافته است و اکنون به صورت یک اصطلاح فراگیر تبدیل شده است و مجموعه ای گسترده از تراکنش های اقتصادی آنلاین را که حتی ممکن است شامل تعاملات بنگاه به بنگاه (B2B) باشند، در بر می‌گیرد. پلتفرم های دیگری که به اقتصاد اشتراکی پیوسته اند عبارتند از:

پلتفرم‌های کار مشترک: شرکت‌هایی که فضاهای کاری باز و مشترک را برای افرادی که مشاغل آزاد دارند، کارآفرینان و کارمندان کار از خانه در مناطق شهری بزرگ فراهم می‌کنند.

پلتفرم‌های وام‌دهی همتا به همتا: شرکت‌هایی که به افراد اجازه می‌دهند تا با نرخ‌هایی ارزان‌تر از آنچه که نهادهای وام‌دهی متعارف ارائه می‌کنند، به افراد دیگر وام بدهند.

پلتفرم های مد لباس: تارنماهایی که به افراد اجازه می دهند لباس های خود را بفروشند یا اجاره دهند.

پلتفرم‌های شغل آزاد: سایت‌هایی که امکان مطابقت کارگران آزاد را با طیف وسیعی از مشاغل که از مشاغل آزاد متعارف تا خدماتی که معمولا به تعمیرکاران متخصص واگذار می‌شود متغیر هستند، فراهم می‌کنند.

مطابق پیش‌بینی‌های موجود، انتظار می رود رشد اقتصاد اشتراکی که در درجه اول با رشد Uber و Airbnb قوت گرفت از 14 میلیارد دلار در سال 2014 به 335 میلیارد دلار تا سال 2025 برسد.

انتقادات کنونی از اقتصاد اشتراکی

انتقادات موجود از اقتصاد اشتراکی اغلب به نااطمینانی نظارتی این حوزه مرتبط هستند. عملکرد مشاغلی که خدمات اجاره ای ارائه می دهند اغلب توسط مقامات فدرال، ایالتی یا محلی تنظیم می شود. افراد بدون مجوزی که خدمات اجاره ای ارائه می دهند ممکن است از این مقررات پیروی یا هزینه های مربوطه آن‌ها را پرداخت نکنند. این مسئله ممکن است به معنای اعطای مزیت رقابتی به آنها باشد که به آنها اجازه می‌دهد تا قیمت های پایین تری را از مشتریان دریافت کنند.

نگرانی دیگر این است که عدم نظارت دولت ممکن است منجر به سوء استفاده های جدی از سوی هر دو طرف خریداران و فروشندگان در اقتصاد اشتراکی شود. این موضوع با رویدادهایی علنی شده‌ای مانند نصب دوربین‌های مخفی در اتاق‌های اجاره‌ای، دعوای حقوقی در مورد رفتار ناعادلانه پیمانکاران به اشتراک‌گذاری وسیل نقلیه از سوی پلتفرم‌هایی که آنها را به کار می‌گیرند و حتی قتل مشتریان توسط اجاره‌دهندگان یا پیمانکاران واقعی یا تقلبی به اشتراک‌گذاری وسایل نقلیه، برجسته شده است.

همچنین این ترس وجود دارد که حجم اطلاعات بیشتری که در پلتفرم‌های آنلاین به اشتراک گذاشته می‌شوند ممکن است تعصب نژادی و یا جنسیتی را در بین کاربران ایجاد کند. این وضعیت زمانی ممکن است اتفاق بیفتد که کاربران اجازه داشته باشند تا افرادی را که حاضرند خانه یا وسایل نقلیه خود را با آن‌ها به اشتراک بگذارند انتخاب کنند یا به دلیل وجود تبعیض آماری ضمنی در الگوریتم‌های انتخابی که کاربران را بر اساس ویژگی‌هایی مانند سابقه اعتباری ضعیف یا سوابق کیفری انتخاب می‌کنند.

به عنوان مثال، Airbnb به دلیل ترجیح گسترده کاربران خود برای اجاره ندادن به مشتریان آفریقایی-آمریکایی و لاتین تبار با شکایت تبعیض نژادی از سوی این دسته از مستاجران احتمالی روبرو شود. با ارائه داده‌های بیشتر و تکامل اقتصاد اشتراکی، شرکت‌های فعال در درون این اقتصاد متعهد شده‌اند که با محدود سازی عمدی دسترسی به اطلاعات برای خریداران و فروشندگان، با تعصبات کاربران و الگوریتم‌های خود مبارزه کنند.