دیواربی‌اعتمادی ایران‌وآمریکا فرو می‌ریزد؟

هفته گذشته در روزهای پایانی سال 2014 میلادی خبری از باراک اوباما، رییس‌جمهوری دموکرات امریکا در رسانه‌ها منتشر شد مبنی بر اینکه ایران می‌تواند یک قدرت منطقه‌یی موفق باشد و احتمال اینکه تا پایان دوره ریاست‌جمهوری‌اش سفارت این کشور در تهران بازگشایی شود، دور از ذهن نیست. شاید بتوان گفت این برای نخستین بار است که امریکا به‌صراحت و مستقیم، ایران را قدرت منطقه خاورمیانه می‌داند و از احتمال عادی‌سازی روابط با ایران سخن می‌گوید هرچند که طی 36سال گذشته بارها و بارها به شکل غیرمستقیم و مستقیم از تمایل برای حل اختلافات با تهران سخن گفته شده است. موضوع هسته‌یی ایران که بیش از 10سال از باز شدن آن در مجامع بین‌المللی می‌گذرد امروز به مرحله‌یی رسیده که از نظر رییس کاخ سفید، حل و فصل آن می‌تواند گامی برای حل اختلافات دیرین بین تهران و واشنگتن باشد. بنا نیست روابط ایران و امریکا تا ابد قطع باشد سیدحسین موسویان، عضو سابق تیم مذاکره‌کننده هسته‌یی ایران و کارشناس و تحلیلگر مسائیل ایران و امریکا معتقد است که دیوار بی‌اعتمادی بین دو کشور را می‌توان با حسن نیت متقابل و ابتکارات ویژه دیپلماتیک برداشت. وی در این خصوص به مذاکرات دوجانبه ایران و امریکا در چارچوب موضوع هسته‌یی اشاره و تاکید می‌کند که مذاکرات مستقیم اخیر در حد وزرای خارجه به مساله هسته‌یی اختصاص دارد اما روزی خواهد رسید که وزرای خارجه ایران و امریکا در مورد منافع و تهدیدات مشترک مثل مبارزه با تروریسم و داعش مذاکره می‌کنند تا راه را برای مذاکرات در مورد روابط دوجانبه هموار کنند. موسویان اضافه می‌کند: در 30سال گذشته من به شکل مستمر روی این مساله مهم سیاست خارجی ایران تمرکز داشته‌ام، اخیرا هم کتابی در امریکا منتشر کردم. در کتاب خود موانع و راهکارها را ارایه کرده‌ام. در طول 5 سال اقامت در امریکا و مطالعه جامع‌تر در این مورد احساس می‌کنم می‌توان روند اعتماد‌سازی را آغاز کرد و به خصومت دیرینه تهران-واشنگتن خاتمه داد. نخست‌وزیر رژیم‌صهیونیستی، بزرگ‌ترین مانع این تحلیلگر سیاست خارجی در ادامه با اشاره به مانع بزرگ در این مسیر می‌گوید: ما با دیوار بزرگ‌تر و ضخیم‌تر از «بی‌اعتمادی» مواجه هستیم و آن هم نخست‌وزیر و لابی صهیونیسم در امریکاست. نخست‌وزیر رژیم‌صهیونیستی امروز دشمن بزرگ و اصلی برقراری روابط ایران و امریکاست. واشنگتن و تهران باید برای برداشتن این دیوار بزرگ همفکری و مشترکا چاره‌اندیشی کنند. باید به یک حقیقت دیگر هم توجه کنیم. اکثر یهودیان مقیم امریکا موافق سیاست اوباما برای تعامل و بهبود روابط ایران و امریکا هستند. بخش عظیمی از یهودیان مقیم اسراییل هم مخالف بهبود روابط ایران و امریکا نیستند. لذا باید توجه داشت که نتانیاهو و جریان افراطی همراه او در امریکا نماینده اکثریت یهودیان امریکا و رژیم‌صهیونیستی نیستند. موسویان در ادامه می‌افزاید: این نخست‌وزیر این رژیم بود که مانع توافق ایران و قدرت‌های جهانی در 24 نوامبر 2014یا 3 آذر 1393 شد وگرنه آقای ظریف و همتایانش شامل جان کری، وزیرخارجه امریکا در نقطه توافق کلی بودند که نتانیاهو فرش را از زیر پای آنها کشید و از پشت پرده ترمز قطار توافق هسته‌یی کری-ظریف و اوباما-روحانی را کشید. مقام معظم رهبری مخالف استعمار و مداخله عضو سابق تیم مذاکره‌کننده ایران درباره موضع مقام معظم رهبری در این باره توضیح می‌دهد: معتقدم که اوباما و کری، وزیرخارجه‌اش و ویلیام برنز، رییس تیم کارشناسی امریکا هم جدی و علاقه‌مند به حل مساله هسته‌یی و هم موافق ختم خصومت 35 ساله ایران و امریکا و گشودن فصل جدیدی در روابط هستند. به‌علاوه معتقدم که مقام معظم رهبری هم هیچگاه مخالف روابطی عادلانه و براساس احترام متقابل بین ایران و امریکا نبوده‌اند. ایشان مخالف رابطه براساس استعمار و مداخله هستند. درکتاب خود مفصل دلایل بی‌اعتمادی ایشان را برای افکارعمومی و سیاستمداران امریکا توضیح داده‌ و ثابت کرده‌ام که حق هم با ایشان بوده است. باوجود این، اجازه مذاکرات مستقیم را داده‌اند که سرمایه مهمی برای مذاکره‌کنندگان ایران و امریکاست. لذا باید همه دست‌اندرکاران سیاسی در تهران و واشنگتن مراقب کارشکنی‌های‌ نتانیاهو، نخست‌وزیر تندرو این رژیم باشند و در زمین او بازی نکنند.

گامی برای احیای جایگاه امریکا در همین راستا حسن بهشتی‌پور، کارشناس مسایل بین‌الملل می‌گوید که اوباما به‌شدت دنبال این است که در دو سال مانده دوران ریاست‌جمهوری‌اش با تهران به توافق برسد تا دستاورد بزرگی برای خود به ثبت برساند. وی در ادامه می‌گوید: امریکا قبلا نیز در موضع‌گیری‌های خود قدرت تاثیرگذار ایران در منطقه را تایید کرده است. بهشتی‌پور با بیان اینکه نباید ایران را با کوبا مقایسه کرد، توضیح می‌دهد: جایگاه و توان ایران از ابعاد مختلف قابل مقایسه با کوبا نیست. ایران به‌عنوان یک کشور بزرگ و تاثیرگذار در منطقه همیشه مورد توجه قدرت‌های بزرگ بوده است. توافق با ایران گامی بزرگ برای امریکا برای احیای جایگاهش در منطقه و افکارعمومی جهان خواهد بود. پیام اوباما به ایران وی می‌افزاید: اوباما با این سخنان این پیام را داد که دنبال برنامه براندازی در ایران نیست و قصد ندارد قدرت ایران در منطقه را به چالش بکشد و تهران می‌تواند قدرت مهم منطقه باشد به شرط اینکه رو در‌روی امریکا نباشد. در واقع غیرمستقیم این پیام را داد که می‌توانیم قدرت شما را به رسمیت بشناسیم، قدرتی که در تعارض با منافع ما نباشد. بهشتی‌پور در ادامه بر لزوم برداشتن گام‌های عملی در راستای این موضوع اشاره می‌کند و می‌گوید: در سیاست حرف و وعده یک امر عادی است اما درعمل باید امریکا دست از سیاست‌های سابق خود بردارد که یکی از راه‌های آن لغو تحریم‌هاست. نمی‌شود که در عمل از سیاست زور استفاده کرد و در حرف طور دیگر وارد شد. به‌گفته وی باید از حرف خوب استقبال کرد و باید از پیام به رسمیت شناختن قدرت تاثیرگذار ایران استقبال کرد اما اینکه فکر کنیم با یک حرف همه مسایل حل شده است، درست نیست. اختلافات ایران و امریکا صرفا در این مباحث خلاصه نمی‌شود بلکه باید مرحله به مرحله جلو رفت. مهم‌ترین این اختلافات بحث هسته‌یی است که امریکا می‌تواند با حل آن نشان دهد که اراده واقعی برای حل اختلافات دیگر دارد. کارشناس مسایل بین‌الملل می‌گوید: نباید گفت که مسایل قابل حل نیست و تضاد بین تهران و واشنگتن ابدی است. به هرحال حل مسایل بستگی مستقیم به عملکرد دو طرف دارد.