منظور از انحصار قانونی یا statutory monopoly چیست؟

این شرکت می تواند به طور مستقل اداره شود و توسط دولت تنظیم شود، یا هم توسط دولت اداره و تنظیم شود. انحصار قانونی به عنوان «statutory monopoly» نیز شناخته می شود.

نحوه عملکرد انحصارات قانونی

انحصار قانونی در ابتدا به شکل دستوری برقرار می‌شود زیرا به عنوان بهترین گزینه هم برای دولت و هم برای شهروندانش تلقی می شود. به عنوان مثال، در ایالات متحده، AT&T تا سال 1982 به عنوان یک انحصار قانونی عمل می کرد، زیرا داشتن خدمات ارزان و قابل اعتمادی که به راحتی در دسترس همه باشد، حیاتی تلقی می شد. راه‌آهن‌ها و خطوط هوایی نیز در طول دوره‌های مختلف تاریخ به‌عنوان انحصارات قانونی فعالیت داشته‌اند.

مهم

انحصار قانونی تفاوت بزرگی با انحصار «واقعی» دارد، که به انحصاری اشاره دارد که توسط یک نهاد دولتی ایجاد نشده است.

ایده غالب در پس تشکیل انحصارهای قانونی این است که اگر رقبای بیش از حد در زیرساخت های تحویل خاص خود سرمایه گذاری کنند، قیمت ها در سراسر یک صنعت معین، به طور غیر منطقی بالا می رود. در حالی که این ایده از برخی جهات معتبر به نظر می‌رسد اما به طور نامحدود پایدار نیست، زیرا در بیشتر موارد سرمایه داری در نهایت بر انحصارات قانونی پیروز می شود. با پیشرفت روزافزون فناوری‌ها و تکامل اقتصادها، فرصت‌ها و شرایط معمولاً به خودی خود برابر می شوند. در نتیجه، هزینه ها و موانع ورود کاهش می یابند. به عبارت دیگر: رقابت در نهایت بیشتر از انحصارهای قانونی به نفع مصرف کنندگان خواهد بود.

نمونه هایی از انحصارات قانونی

در طول تاریخ، دولت های مختلف انحصارات قانونی را بر انواع کالاها از جمله نمک، آهن و تنباکو تحمیل کرده اند. اولین باری که از انحصار قانونی استفاده شد، اساسنامه انحصارات سال 1623 بود که در مجلس انگلستان تصویب شد. بر اساس این اساسنامه، حقوق ثبت اختراع از دل نامه های ثبت اختراعی که دستورات کتبی صادر شده از سوی پادشاه بودند و مالکیت اختراع را به یک فرد یا یک شرکت اعطا می‌کردند، پدیدار شدند.

شرکت هند شرقی هلند، شرکت هند شرقی بریتانیا و شرکت های تجاری ملی مشابه حقوق تجارت انحصاری را از دولت‌های ملی مربوطه خود دریافت کردند. تاجران آزاد خصوصی که خارج از محدوده عملکرد این دو شرکت فعالیت می کردند مشمول مجازات کیفری می‌شدند. در نتیجه، آن شرکت‌ها در قرن هفدهم در تلاش برای تعریف و دفاع از سرزمین‌های انحصاری خود، جنگ‌هایی را آغاز کردند.

انحصار قانونی الکل نیز هم به عنوان منبع درآمد عمومی و هم به عنوان وسیله ای برای کنترل مصرف آن نسبتاً رایج است. در همین حال، انحصارات تریاک و کوکائین – که زمانی منابع درآمد مهمی بودند – در طول قرن بیستم تغییر یافتند یا دوباره برقرار شدند تا از سوء استفاده از این مواد کنترل شده جلوگیری شود. به عنوان مثال، شرکت Mallinckrodt Incorporated تنها تامین کننده قانونی کوکائین در ایالات متحده است.

مقررات قمار در بسیاری از نقاط مختلف جهان شامل یک انحصار قانونی در زمینه برگزاری بخت‌آزمایی‌های ملی یا دولتی می‌شود. در مواردی که انجام عملیات خصوصی در مشاغلی مانند پیست‌های مسابقات اسب‌سواری، مکان‌های شرط‌بندی خارج از مسیر و کازینو مجاز است، مقامات می‌توانند تنها به یک اپراتور مجوز دهند.

نکات کلیدی

انحصارهای قانونی شرکت هایی هستند که به دستور دولت به صورت انحصاری فعالیت می کنند.

انحصارات قانونی برای این هدف ایجاد می‌شوند تا یک محصول یا خدمات خاص را با قیمتی تنظیم شده به مصرف کنندگان ارائه می دهند.

دولت های مختلف در طول تاریخ انحصارات قانونی را بر انواع کالاها از جمله تنباکو، نمک و آهن تحمیل کرده اند.