شرکت‌های که انحصار دوگانه دارند معمولا با یکدیگر رقابت کنند و شانس ایجاد قدرت بازاری انحصاری را کاهش می‌دهند.

ویزا و مسترکارت نمونه هایی از انحصار دوگانه هستند که بر صنعت پرداخت پول در اروپا و ایالات متحده تسلط دارند.

یکی از معایب انحصار دوگانه این است که برای مصرف کنندگان حق انتخاب کمی در محصولات باقی می‌ماند.

عیب دیگر انحصار دوگانه نیز احتمال تبانی دو بازیگر برای افزایش قیمت محصولات است.

درک انحصار دوگانه

در انحصار دوگانه، دو کسب و کار رقیب اکثریت کنترل بخش بازار مربوط به محصول یا خدمات خود را به دست می‌گیرند. کسب و کارها حتی اگر خدمات دیگری را نیز ارائه دهند که در بخش بازار مورد نظر قرار نگیرد می‌توانند جزئی از انحصار دوگانه باشند. به عنوان مثال، گوگل و متا (فیسبوک سابق) در بیشتر قرن بیست و یکم بر تبلیغات دیجیتال تسلط داشته اند و به عنوان انحصار دوگانه در این زمینه عمل می کنند. اما گوگل در سایر بخش‌های محصول خود، مانند نرم‌افزارهای رایانه‌ای، جزئی از انحصار دوگانه نیست.

انحصار دوگانه شکلی از انحصارچندگانه است و نباید با انحصار که تنها یک تولیدکننده در آن وجود دارد و بازار را کنترل می کند اشتباه گرفته شود. در انحصار دوگانه، هر شرکت معمولا با شرکت دیگر رقابت می‌کند و قیمت های محصولات را در سطوح پایین‌تر حفظ می‌کند که به نفع مصرف کنندگان است. با این حال، از آنجا که در یک صنعت تحت سلطه انحصار دوگانه تنها دو بازیگر اصلی وجود دارد، احتمال ایجاد انحصار واحد به دلیل طریق تبانی بین دو شرکت یا تعطیلی کسب‌وکار یکی از آنها وجود دارد.

مهم

در انحصار دوگانه، انحصار چندگانه یا انحصار واحد، ممکن است طرف های درگیر تبانی بایکدیگر تبانی و از قدرت خود برای افزایش قیمت ها استفاده کنند. از آنجا که این تبانی باعث می شود مصرف کنندگان قیمت های بالاتری را نسبت به یک بازار رقابتی واقعی بپردازند، انجام این کار طبق قانون ضد انحصار ایالات متحده غیرقانونی است.

انحصار چندجانبه

انحصار دوگانه نوع خاصی از انحصار چندگانه است، انحصار چندگانه زمانی ایجاد می‌شود که تعداد کمی از کسب و کارها اکثریت قریب به اتفاق بخش بازار را کنترل کنند. در حالی که یک انحصار دو گانه واجد شرایط انحصارچندگانه به حساب می‌آید اما همه انحصارهای چندگانه انحصار دوگانه نیستند. به عنوان مثال، صنعت خودرو یک صنعت انحصارچندگانه است زیرا تعداد محدودی اما بیش از دو تولیدکننده وجود دارد که بایستی به تقاضای جهانی پاسخ دهند.

انحصار دوگانه در مقابل انحصار دوگانه خرید کالا

انحصار دوگانه را نباید با انحصار دوگانه خرید کالا اشتباه گرفت. در انحصار دوگانه، دو کسب و کار رقیب کنترل اکثریت بازار مربوط به محصول یا خدماتی را که ارائه می‌دهند به دست می‌گیرند. به عنوان مثال، کوکاکولا و پپسی نشان دهنده یک انحصار دوگانه هستند زیرا این دو شرکت تقریباً کل بازار نوشیدنی های کولا را کنترل می کنند.

با این حال، انحصار دوگانه خرید یک محصول به شرایط اقتصادی خاصی اشاره دارد که در آن تنها دو خریدار بزرگ برای یک محصول یا خدمات خاص وجود دارد. بنابراین، تا زمانی که شرکت های زیادی برای فروش محصولات خود به آنها رقابت می کنند خریداران قدرت چانه زنی قابل توجهی خواهند داشت و می توانند تقاضای بازار را تعیین کنند.

شرکت‌ها اینتل Corp(INTC) و Advanced Micro Devices Inc.(AMD) نمونه ای از انحصار دوگانه خرید کالا هستند. آنها در مجموع تقریباً 100٪ فروش بازار تراشه های پردازش رایانه ای را تشکیل می‌دهند و تأثیر قابل توجهی بر تأمین کنندگان خود دارند. انحصار دوگانه در خرید کالا همچنین به عنوان «انحصار دوگانه خریداران» نیز شناخته می شود و به انحصار چندگانه خریداران مربوط می شود، که برای توصیف بازاری استفاده می‌شود که در آن تعداد خریداران محدود است.

مزایا و معایب انحصار دوگانه

انحصارهای دوگانه ممکن است اثرات مثبت و منفی بر شرکت های شریک در انحصار دوگانه و مصرف کنندگان داشته باشند. مسئله اول این است که این دو شرکت می توانند با یکدیگر همکاری کنند و سود خود را به حداکثر برسانند زیرا رقیب دیگری وجود ندارد. به عبارت دیگر، یک حالت تعادلی مشارکتی و تبانی‌محور وجود خواهد داشت. شرکت‌های انحصار دوگانه می‌توانند به جای احساس فشار برای ایجاد محصولات جدید برای بازار، بر بهبود محصولات موجود خود تمرکز کنند. از آنجا که این دو شرکت با یکدیگر رقابت می کنند، این وضعیت به نفع مصرف کنندگان خواهد بود زیرا قیمت ها تا حدی کنترل می شود و به قیمت های انحصاری تبدیل نمی شود.

معایب انحصارهای دوگانه این است که تجارت آزاد را محدود می‌سازند. با وجود انحصار دوگانه، عرضه کالاها و خدمات تنوع خود را از دست می‌دهند و گزینه های محدودتری برای مصرف کنندگان وجود خواهد داشت. همچنین ورود سایر رقبا به این صنعت و کسب سهم بازاری دشوار خواهد بود. عدم حضور رقبا در انحصار دوگانه، مانع پیشرفت نوآوری می‌شود. با وجود انحصار دوگانه، به دلیل عدم کاهش قیمت‌ها در پی رقابت شرکت‌ها با یکدیگر ممکن است مصرف کنندگان قیمت های بالاتری را برای محصولات ارائه کنند.

در انحصار دوگانه ممکن است تثبیت قیمت و تبانی رخ دهد، به این معنی که مصرف کنندگان هزینه بیشتری می پردازند و گزینه‌های قابل انتخاب کمتری خواهند داشت.

مزایا

این دو شرکت از همکاری با یکدیگر برای بهبود درآمد خود سود می برند.

شرکت ها مجبور نیستند دائماً درگیر رقابت بی ثمر یا نگران اخلالگران باشند.

قیمت ها ممکن است به دلیل رقابت بین دو شرکت کنترل شود.

معایب

معاملات بازار آزاد و امکان ورود شرکت های جدید محدود می‌شود.

ممکن است به ممانعت از نوآوری و پیشرفت صنعت منجر شود.

مصرف کنندگان گزینه های محدودتری دارند.

تثبیت قیمت و تبانی ممکن است برای مصرف کنندگان هزینه بیشتری داشته باشد.

نمونه هایی از انحصار دوگانه

بوئینگ و ایرباس به دلیل تسلط بر بازار تولید هواپیماهای مسافربری بزرگ، انحصار دوگانه این صنعت در نظر گرفته می‌شوند. به طور مشابه، اپل و سامسونگ به طور مشترک بر بازار گوشی های هوشمند تسلط دارند. اگرچه شرکت‌های دیگری نیز در زمینه تولید هواپیماهای مسافربری و گوشی‌های هوشمند فعالیت می‌کنند اما سهم بازار به شدت بین دو این کسب‌وکار شناخته شده در این انحصار دوگانه متمرکز است.

ویزا (V) و مستر کارت (MA) یک انحصار دوگانه در نظر گرفته می شوند. این دو غول مالی بیش از 80 درصد از کل تراکنش‌های کارتی اتحادیه اروپا را در اختیار دارند. این سلطه بانک مرکزی اروپا (ECB) را به جست‌وجوی راهی برای شکست این انحصار دوگانه سوق داده است. تاکنون، بانک مرکزی اروپا اقداماتی مانند تعیین سقف کارمزد مبادلات را امتحان کرده است، اما طرح جدید این بانک که امکان پرداخت فوری را با استفاده از کارت‌های پرداخت ملی در سراسر کشورهای اروپایی فراهم می‌کند، ممکن است وضعیت فعلی را به طور کامل متحول کند.

ایجاد یک زیرساخت اروپایی برای پرداخت های فوری نیاز مردم به استفاده از خدمات جهانی ویزا یا مسترکارت را برطرف می کند. پیشنهاد دیگر این است که امکان پرداخت فوری در نقاط تعامل یا فروش فراهم شود تا نیاز به کارت‌های متعارف به کلی از بین برود.

سخن نهایی

در بازارهای امروزی نمونه‌های زیادی از انحصار دوگانه وجود دارد – کوکاکولا و پپسی در صنعت نوشابه و اپل و سامسونگ در صنعت گوشی‌های هوشمند دو مورد از آنها هستند.

انحصارهای دوگانه نوعی انحصار چندگانه هستند و بزرگترین نقطه ضعف انحصار دوگانه، انحصار چندگانه و انحصارها این است که شرکت های درگیر می توانند بر بازارها مسلط شوند، با یکدیگر تبانی کنند و قیمت ها را برای مصرف کنندگان افزایش دهند.

انحصار دوگانه در اقتصاد چیست؟

انحصار دوگانه زمانی وجود دارد که دو شرکت بر بازار یک محصول یا خدمات خاص تسلط پیدا کنند. اگر دو بازیگر بر سر قیمت ها یا تولید تبانی کنند، انحصار دوگانه ممکن است همان تأثیر انحصار را در بازار داشته باشد.

انواع انحصار دوگانه چیستند؟

دو نوع اصلی انحصار دوگانه وجود دارند: انحصار دوگانه کورنو و انحصار دوگانه برتراند.

مدل انحصار دوگانه کورنو بیان می کند که میزان کالاها یا خدمات تولید شده، رقابت بین دو شرکت را در یک صنعت شکل می دهد. طبق این مدل، دو شرکت تصمیم می گیرند که بازار را بین یکدیگر تقسیم کنند. اگر یک شرکت سطح تولید خود را تغییر دهد، شرکت دیگر نیز باید تولید خود را تغییر دهد تا تعادل 50/50 تقسیم بازار حفظ شود.

از سوی دیگر، مدل انحصار دوگانه برتراند بیان می‌کند که این قیمت است و نه میزان تولید که رقابت بین دو شرکت را شکل می‌دهد. این مدل بیان می کند که مصرف کنندگان زمانی که دو گزینه با کیفیت برابر به آنها ارائه شود، محصولی با قیمت پایین تر را انتخاب می کنند. این مسئله بدان معناست که دو شرکت حاضر در انحصار دوگانه برای به دست آوردن سهم بازاری وارد جنگ قیمت خواهند شد.

نمونه ای از انحصار دوگانه را بیان کنید؟

نمونه ای از انحصار دوگانه تسلط اپل و سامسونگ بر بازار گوشی های هوشمند است.

آیا انحصار دوگانه انحصار چندگانه به حساب می‌آید؟

انحصار دوگانه ابتدایی‌ترین شکل انحصار چندگانه است که به معنای بازاری است که تعداد کمی از شرکت ها بر آن تسلط دارند.