قرارداد دوجانبه چیست و چه تفاوتی با قرارداد یک جانبه دارد؟

قرارداد دوجانبه به این معنا که هر دو طرف در مذاکرات کلی شرکت می‌کنند اما ممکن است انعقاد قرارداد جداگانه‌ای را تنها در مورد اموری که به منافع مشترک آنها مربوط می شوند ضروری ببینند.

نکات کلیدی

قرارداد دوجانبه رایج ترین نوع قرارداد الزام آور است که امتیازات یا تعهداتی را برای هر دو طرف قرارداد شامل می‌شود.

هریک از قراردادهای فروش، اجاره نامه یا قرارداد کاری نمونه های رایج قراردادهای دوجانبه هستند.

در مقابل، هر توافق یکجانبه، تنها یک طرف را به انجام تعهدی ملزم می سازد.

نحوه کارکرد قرارداد دوجانبه

قرارداد دوجانبه رایج ترین نوع قرارداد الزام آور است. هر یک از طرفین هم مکلف (کسی که به دیگری مقید است) به وعده خود و هم متعهد له (کسی که دیگری مکلف یا مقید به اوست) به تعهد طرف دیگر است. برای اینکه توافق دو طرف شفاف و از نظر قانونی قابل اجرا باشد قراردادی میان دو طرف منعقد می شود.

هر قرارداد فروش نمونه ای از قراردادهای دوجانبه است. خریدار خودرو ممکن است توافق کند که در ازای مالکیت خودرو، مبلغ مشخصی را به فروشنده بپردازد. فروشنده نیز موافقت می کند که در ازای دریافت مبلغ فروش مشخص شده، مالکیت خودرو را تحویل دهد. اگر هر یک از طرفین نتواند به وعده خود در این معامله عمل کند قرارداد نقض شده است.

از این نظر، تقریباً تمام معاملات روزمره ما قراردادهای دوجانبه هستند که گاهی اوقات با توافق امضا شده و گاهی اوقات بدون امضای توافق‌نامه روی می‌دهند.

قراردادهای تجاری تقریباً همیشه دو طرفه هستند. کسب‌وکارها در ازای دریافت پاداش مالی، محصول یا خدماتی را ارائه می‌کنند، بنابراین اغلب کسب‌وکارها دائماً با مشتریان یا تامین‌کنندگان خود قراردادهای دوجانبه‌ ای را منعقد می‌کنند. قرارداد کار که در آن شرکتی متعهد می شود که در ازای انجام وظایف مشخصی شده دستمزد مشخصی را به متقاضی پرداخت کند نیز قرارداد دوجانبه است.

مهم

دادگاه ها هنگام تعیین ماهیت قرارداد از نظر یک جانبه یا دوجانبه بودن اغلب بررسی می کنند که آیا هر دو طرف چیزی با ارزش خاص را ارائه کرده اند یا خیر – که در این صورت، قرارداد دو طرفه است.

قراردادهای دوجانبه در مقابل یک جانبه

همانطور که اشاره شد، قرارداد دوجانبه بنا به تعریف دارای تعهدات متقابل است. این ویژگی این قرادادها را از قرارداد یک جانبه متمایز می سازد. در قرارداد یک طرفه، یکی از طرفین تنها و در صورتی موظف به انجام تعهدات خود است که طرف دیگر وظیفه معینی را انجام دهد.  قراردادهای یک طرفه معمولاً شامل پرداخت مبلغی از سوی طرف اول به طرف دوم تنها در صورت تکمیل کار از سوی طرف دوم می‌شوند.

مطابق قوانین حقوقی، طرف دوم قرارداد یک طرفه موظف به انجام واقعی وظیفه‌ی خود نیست و در صورت عدم انجام این وظیفه متحمل عواقب نقض قرارداد نمی‌شود. اگر قرارداد دو طرفه باشد، هر دو طرف تعهد قانونی دارند.

نمونه ای از قرارداد یک جانبه را می‌توان مسابقه ای برای یافتن گنج مدفون برای برنده شدن جایزه‌ی 1 میلیون دلاری در نظر گرفت. هیچ کس موظف به پیدا کردن گنج نیست، اما اگر کسی آن را پیدا کند، مجری مسابقه موظف است 1 میلیون دلار به آن شخص بپردازد. اگر ماهیت قرارداد مورد مناقشه باشد، دادگاه بر اساس محتوای قرارداد در مورد صحت ادعای دو طرف قضاوت می‌کند و تشخیص می‌دهد که آیا به موجب این قرارداد یک یا هر دو طرف تعهد یا امتیازی دارند یا خیر.