هشدار «تهران» به «ریاض»

بهای نفت از بشکه‌یی ۱۱۵دلار از تابستان امسال، به بشکه‌یی کمتر از ۶۰دلار درحال حاضر رسید. برخی کارشناسان درخصوص علت کاهش بهای نفت معتقدند که این مساله ارتباط چندانی با تغییر در روند عرضه نفت ازسوی عربستان ندارد و انقلاب نفتی در شیل امریکا را عامل اصلی افت قیمت نفت می‌دانند. اینکه نفت شیل به‌تدریج توان عربستان را به‌عنوان بزرگ‌ترین تولید‌کننده نفت‌خام با مشکل مواجه کرده است، هیچ شکی نیست؛ اما باتوجه به ذخایر محدود شیل، ریاض همچنان توان و جایگاه محکمی برای ایجاد تغییر در بازار نفت‌خام دارد و از این توانایی هم استفاده می‌کند. در شهریور امسال، عربستان دقیقا همین روند را در پیش گرفت؛ تولیدات نفت‌خام را به میزان 5/0درصد افزایش داد و به ۹میلیون و 600هزار بشکه در روز رساند و نفت تولیدی را در بازارهایی عرضه کرد که از پیش با نفت ارزان‌قیمت اشباع شده بود؛ عربستان همچنین چند روز پس از افزایش عرضه نفت‌خام در بازار، برای مشتریان روزافزون آسیایی، تخفیف در نظر گرفت. بهای نفت‌خام در بازار جهانی به سرعت به میزان 30درصد کاهش یافت. از نظر کارشناسان، عربستان‌سعودی مانند گذشته از اشباع بازار از نفت‌خام، اهدافی سیاسی را دنبال می‌کند. پس می‌توان گفت که بازارهای نفت همچنان برای تقابل منافع تهران و ریاض در اثبات برتری اهمیت دارد. استفاده عربستان‌سعودی از نفت‌خام به‌عنوان سلاحی برابر رقیبش ایران، بی‌سابقه نیست. به نوشته فارن پالیسی؛ در ماه نوامبر سال ۲۰۰۶، نواف عبید یکی از مشاوران امنیتی عربستان‌سعودی که با شاهزاده ترکی الفیصل در ارتباط بود، در مقاله‌یی در واشنگتن پست نوشت: «اگر عربستان‌سعودی تولیدات نفت‌خام را افزایش و قیمت را تا 50‌درصد کاهش دهد، این مساله برای ایران ویران‌کننده خواهد بود.» اگر بتوان تاریخ را شاخصی برای بررسی اتفاقات حال دانست، ریاض در اصل امیدوار است افزایش تولیدات نفت‌خام، دولت حسن روحانی را وادار به اجرای برنامه ریاضتی کند که در نهایت به ناآرامی سیاسی منجر شود و مردم را بار دیگر به خیابان‌ها بکشاند. ازسوی دیگر نباید مراودات سیاسی بین عربستان و امریکا را از نظر دور داشت. برای چندین دهه امریکا ادامه سلطنت دولت کنونی در عربستان را در برابر موافقت این کشور با فروش نفت‌خام با واحد پولی دلار و همچنین سرمایه‌گذاری با دلار عایدی در امریکا، تضمین کرده است. افت قیمت نفت برای مقابله با ایران است «امیر موسوی» مدیر مرکز مطالعات راهبردی و روابط بین‌الملل می‌گوید که حرکت عربستان یک حرکت انتحاری در جهت مقابله با ایران در منطقه بود. اقدام ریاض و هم‌پیمانانش به پیشنهاد رژیم صهیونیستی برای ضربه زدن به توان اقتصادی و سیاسی ایران در منطقه است. حمایت و موفقیت‌های ایران در جبهه سوریه، عراق، لبنان و فلسطین در مبارزه با تروریسم و گروه‌های تکفیری نشان از قدرت اقتصادی و دیپلماسی ایران دارد. به‌علاوه ایران در جریان مذاکرات خود با گروه 1+5 دیپلماسی موفقی را دنبال کرده است به‌طوری‌که اگر کارشکنی برخی دولت‌ها و رژیم‌ها نبود، در وین توافقنامه جامع به امضا می‌رسید. افت قیمت نفت آخرین کارت ریاض علیه ایران موسوی توضیح می‌دهد: باتوجه به وضعیت منطقه و جایگاه ایران، عربستان و هم‌پیمانانش از آخرین کارت خود استفاده کرده‌اند. آنها می‌خواهند با این روند به دولت روحانی ضربه بزنند تا دولت یازدهم منفعل شود. به هر حال افت شدید قیمت نفت شرایط سنگینی را به ایران تحمیل می‌کند و در مقابل این کشورها باتوجه به ذخیره ارزی خوبی که در بانک‌ها و صندوق‌های بین‌المللی دارند فشار زیادی را تحمل نمی‌کنند. عربستان با آتش، بازی می‌کند مدیر مرکز مطالعات راهبردی و روابط بین‌الملل با بیان اینکه عربستان از خوش اخلاقی ایران سوءاستفاده می‌کند، گفت: در 35 سال گذشته ریاض دست به هر کاری زده است تا به تهران ضربه بزند، حال با این اقدام به شکل علنی وارد میدان شده است. تهران از کشتار مکه تا به امروز با خویشتنداری و متانت برخورد کرده است، ولی به‌نظر من این‌بار بازی با آتش و یک نوع خودکشی است. وی درخصوص مقابله ایران در قبال سیاست عربستان گفت: اقتصاد این دولت‌ها بسیار ضربه‌پذیر است و به هیچ عنوان از نظر سیاسی، اقتصادی و امنیتی توان مقابله با ایران را ندارند. موسوی با بیان اینکه ایران هشدارهای لازم را به ریاض داده است، گفت: عربستان مطمئن است که ایران به این راحتی واکنش نشان نمی‌دهد، اما به‌نظر من این دفعه فرق می‌کند و در صورت لزوم منافع اقتصادی عربستان در منطقه و جهان هدف قرار خواهد گرفت. پیام ایران به عربستان رسید وی افزود: امروز دنیا به سمت گفت‌وگو با ایران حرکت کرده است ولی عربستان با تلاش‌های رژیم صهیونیستی برخلاف آب شنا می‌کند و سعی دارد برابر اقتدار ایران و محور مقاومت حرکت موذیانه داشته باشد. موسوی در ادامه گفت: ناظران امیدوار هستند که ریاض از فرصت باقیمانده استفاده کند و حکما و عقلای عربستان تندروها را کنترل کنند، نباید فراموش کرد که این کشور به لحاظ حاکمیت و مسایل داخلی بسیار ضربه‌پذیر است و در صورت ادامه سیاست خود برای ضربه زدن به ایران، باید منتظر پاسخ سخت تهران باشد. پیام جمهوری اسلامی ایران هفته پیش به ریاض ارسال شده است تا هر چه زودتر این تقابل به پایان برسد، حال باید منتظر واکنش ریاض باشیم.