عقبگرد بورس تهران به 14ماه قبل

بازگشت رقم شاخص کل بازار به 14 ماه قبل موجب شد که میانگین بازدهی کل طی این مدت عملا به نقطه صفر برسد. پیک شاخص کل در 15 دی سال گذشته 89500واحد و اوج ارزش بورس نیز در آن زمان به بیش از 438‌هزار‌میلیارد تومان رسیده بود. حالا دیروز که شاخص به کانال 70‌هزاری برگشت خورد میانگین بازدهی بازار نسبت به روز پیک شاخص (15 دی 92) به منفی 21.5‌درصد رسیده است. در نتیجه ارزش بورس از 147‌میلیارد دلار در روز اوج خود اکنون با افت 54‌میلیارد دلاری به 93‌میلیارد دلار معادل چیزی کمتر از 318‌هزار‌میلیارد تومان کاسته شد، به عبارت دیگر طی این مدت بیش از 27‌درصد از ارزش سهام شرکت‌های بورسی کم شده و از ابتدای سال جاری تاکنون زیان بازار به 11‌درصد رسیده است. در سال جاری نیز پایین‌ترین سطح شاخص قبل از این روز در تاریخ 9 تیرماه سال جاری اتفاق افتاد که در آن روز نیز کانال شاخص به رقم 70341واحد رسید که با این حال بالاتر از رقم فعلی این متغیر بوده است. درعین حال روند شدید نزولی در شرایطی روی می‌دهد که اکثر کارشناسان بازار قیمت‌های فعلی را ارزنده توصیف می‌کنند، حتی وزیر اقتصاد نیز پیش‌تر به سرمایه‌گذاران بورسی توصیه کرده بود که قیمت‌های سهام به کف رسیده و اکنون بهترین فرصت خرید و نگهداشت سهام است؛ حالا باتوجه به روند فزاینده زیاندهی بازار، قاعدتا حرف وزیر نیز با این اتفاق نقض می‌شود. از سوی دیگر افت بازار در غیاب نمادهای پالایشگاهی درحالی رخ می‌دهد که اگر این نمادها متوقف نبودند شاخص کل اکنون با سقوط آزاد نیز مواجه بود. نمادهای پالایشگاهی به‌طور میانگین حدود یک‌سال است که بسته مانده‌اند و عمده‌ترین علت آن نیز، به بحث کیفی‌سازی پالایشگاه‌ها برمی‌گردد. کارشناسان بازار در چرایی شرایط فعلی بازار سهام به عواملی چون بحث بودجه سال آینده و مواد مورد تصویب در آن، افت شدید قیمت‌های جهانی مواد خام به‌ویژه نفت و نحوه تامین کسری بودجه سال 94 اشاره می‌کنند. اما کاهش قیمت نفت به کمترین مقدار خود در پنج‌سال گذشته، اکثر بورس‌های منطقه‌یی را نیز تحت تاثیر قرار داد. بر این مبنا بورس‌های عربی نیز روز گذشته روند نزولی را طی کردند. نفوذ علت هسته‌ای بی‌گمان مهم‌ترین علت روند نزولی بورس تهران در مساله مذاکرات سیاسی- هسته‌یی نهفته است، و تا زمان مشخص شدن وضعیت پرونده هسته‌یی ایران، بورس تهران در وضعیت بیم وامید به‌سر خواهد برد. پس از مذاکرات روز سوم آذر و دست نیافتن به توافق جامع، شاخص بورس تهران از فردای آن روز شروع به افت شدید کرد و زیان بازار طی این مدت به 7.5‌درصد رسید. در کنار این عامل کاهش شدید قیمت نفت و به تبع آن کاهش فرآورده‌ها و مشتقات نفتی، محصولات پتروشیمی و پالایشی و نیز احتمالاتی مبنی بر کاهش درآمدهای دولت در سال آینده و قوت گرفتن کسری بودجه، تشدید‌کننده انتظارات روانی بدبینانه بورس‌بازان است که با سرخوردگی اقدام به خروج از بازار می‌کنند. در نتیجه بازار در کش و قوس چنین جریاناتی، با اشاره اراده و تصمیم بازیگران خود دچار قبض و بسط‌های عمدتا التهاب‌آور می‌شود. بسیاری از کارشناسان بازار نفت علت سقوط قیمت نفت را علل سیاسی عنوان می‌کنند که برای ضربه زدن به ایران و روسیه انجام می‌شود اما این درحالی است که برخی دیگر از آگاهان بازار به‌ویژه دبیرکل اوپک با رد چنین تحلیل‌هایی، کاهش شدید نفت را فراتر از چارچوب‌های بازار توصیف می‌کنند. حالا کاهش سهم درآمدهای نفتی در بودجه سال آینده که منجر به افزایش نرخ دلار به 2850 تومان شد با ادامه کاهش قیمت نفت و رسیدن آن به زیر 60 دلار موجب شده که یک عضو شورای پول و اعتبار در اظهارنظری افزایش 20‌درصدی قیمت دلار را در لایحه پیشنهاد کند. محمد حسن‌نژاد گفته بهتر بود دولت در بودجه 94 قیمت دلار را به‌جای 2850تومان، 3100تومان پیش‌بینی می‌کرد چراکه به‌گفته این نماینده مجلس؛ علت اینکه دلار باید گران شود ناشی از کاهش قیمت نفت است که موجب پایین آمدن درآمدهای ارزی دولت می‌شود. حسن‌نژاد پایین آمدن قیمت نفت و تحریم‌ها را از دیگر عوامل افزایش قیمت دلار دانست و یادآور شد: بهتر بود دولت در بودجه 94 قیمت دلار را نه 8‌درصد، بلکه 20‌درصد گران می‌کرد و به‌جای 2850تومان برای هر دلار، رقم 3100تومان را پیش‌بینی می‌کرد زیرا ما نمی‌توانیم برخلاف تئوری‌های اقتصادی رفتار کنیم.» افزایش نرخ دلار خبر خوبی برای شرکت‌های بورسی به‌خصوص صادرکنندگان است که می‌تواند تاثیر مثبتی بر روند قیمت سهام این شرکت‌ها بگذارد. آمار معاملات روز درهر حال بازار روز گذشته در حالی به کار خود پایان داد که شاخص به رقم 70291 فروکاست و بدین‌ترتیب زیان روزانه بازار به بیش از یک‌درصد رسید. در نتیجه روند تقاضا نسبت به عرضه به‌شدت پایین آمد و این نسبت به کمتر از 9واحد رسید به‌عبارت دیگر عرضه‌ها 9برابر تقاضا شکل گرفتند. صنایعی که از بیشترین اقبال بازار برخوردار شدند عبارت بودند از انتشار، چاپ و تکثیر، ساخت محصولات فلزی و ماشین آلات و دستگاه‌های برقی. سهم فروش حقیقی‌ها از حقوقی‌ها نیز پیشی گرفت. بر این اساس برآیند عملکرد حقیقی‌های بازار به تفکیک صنعت نشان می‌دهد که این گروه اقدام به خروج از صنایعی چون خودرویی‌ها، ماشین‌آلات و دستگاه‌های برقی، بانک‌ها و موسسات اعتباری، خدمات فنی و مهندسی، سیمانی‌ها، شرکت‌های چندرشته‌یی، محصولات شیمیایی، فلزات اساسی، ساختمانی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها کردند درحالی‌که اشتیاقی به ورود به صنایع دیگر از خود نشان ندادند. در مقابل برآیند عملکرد حقوقی‌ها نیز نشان‌دهنده ورود و متقاضی شدن این گروه برای اکثر صنایع حاضر در بازار بود. بر این اساس برخلاف روند حرکت خرید و فروش حقیقی‌ها، حقوقی‌های بازار اقدام به خرید سهام خودرویی‌ها، ماشین‌آلات و دستگاه‌های برقی، بانکی‌ها، خدمات فنی و مهندسی، سیمانی‌ها، شرکت‌های چندرشته‌یی صنعتی، محصولات شیمیایی و فلزات اساسی کردند تا بدین صورت بازار را از کسادی مطلق خارج کنند. در این راستا تنها گروه ماشین‌آلات و دستگاه‌های برقی از اقبال تقاضا برخوردار شدند و در مقابل اکثر صنایع بانکی، خودرویی، ساختمانی‌ها، استخراج کانه‌های فلزی، فلزات اساسی، سیمانی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها در صف عرضه قرار گرفتند. از سوی دیگر بیشترین ارزش معاملات روز بازار نیز به گروه ماشین‌آلات، خودرویی‌ها، بانک‌ها، ساخت محصولات فلزی، محصولات شیمیایی وسرمایه‌گذاری‌ها اختصاص داشت. در عین حال روند ورود و بازی حقوقی‌ها متناسب با ریزش شاخص بیشتر شده است. بدین‌ترتیب شرکت‌های هلدینگ غدیر، مپنا، فولاد مبارکه، بانک صادرات، بانک ملت، توسعه معادن و فلزات، بانک تجارت، سرمایه‌گذاری گروه توسعه ملی، ایران خودرو و بانک پاسارگاد ازجمله نمادهایی بودند که روند معاملات آنها شاخص را به‌شدت تنزل داد. در نتیجه گروه بانکی‌ها، شرکت‌های چندرشته‌یی صنعتی، خودرو و ساخت قطعات، محصولات شیمیایی، خدمات فنی و مهندسی و فلزات اساسی، استخراج کانه‌های فلزی و سرمایه‌گذاری‌ها عمده نقش را درمنفی کردن شاخص کل ایفا کردند. ازسوی‌دیگر حجم و ارزش معاملات نیز در بازارهای بورس و فرابورس پایین آمد به‌طوری‌که در بورس و فرابورس 640میلیون و 743‌هزار سهم به ارزش 231‌میلیارد تومان در 71‌هزار و 845 نوبت معاملات دادوستد شد که این ارقام بیانگر کند شدن روند معاملات و بی‌میلی بازیگران بازار است.