رشد 34‌درصدی بدهی دولت به بانک‌ها

آمارهای بانک مرکزی در شهریور‌93 نشان می‌دهد که بدهی بخش غیر‌دولتی به بانک‌ها و موسسات اعتباری از رقم 413‌هزار‌و‌897‌میلیارد تومان در اسفند91 به 541‌هزار‌و‌243‌میلیارد تومان در شهریور‌93 رسیده و با 127‌هزار‌و‌346‌میلیارد تومان افزایش رشدبالای 30‌درصدی داشته که نشان‌دهنده رشد قابل‌توجه 30‌درصدی در یک‌سال‌و‌نیم اخیر بوده است. بررسی آماری نشان می‌دهد که سهم بانک‌های خصوصی از 52‌درصد بدهی بخش غیر‌دولتی و مطالبات بانک‌ها در شهریور92 به حدود 56‌درصد در شهریور‌93 رسیده و 4واحد‌درصد بیشتر شده است. این موضوع نشان می‌دهد که سهم بانک‌های خصوصی از مطالبات بانک‌ها رو به ‌افزایش گذاشته است. این در‌حالی است که سهم بانک‌های تجاری از حدود 18‌درصد در شهریور92 به بیش از 16‌درصد رسیده و حدود 2‌درصد کمتر شده است. همچنین سهم بانک‌های تخصصی از بدهی بخش غیر‌دولتی و مطالبات بانک‌ها از 29‌درصد در شهریور92 به 28‌درصد در شهریور‌93 رسیده و حدود یک‌درصد کاهش یافته است. از سوی دیگر، سهم بانک‌های خصوصی از بدهی بخش غیر‌دولتی به بانک‌ها بدون سودآتی در شهریور‌93 به بیش از 58‌درصد رسیده است و این موضوع نشان می‌دهد که به‌خاطر بالا‌بودن مانده تسهیلات و مطالبات بانک‌های خصوصی از بخش غیر‌دولتی، سهم بانک‌های خصوصی از بدهی غیر‌دولتی بدون احتساب سود حدود 2‌درصد بیشتر از سهم بانک‌های خصوصی از بدهی بخش غیر‌دولتی و مطالبات بانک‌ها با احتساب سود آتی است. سهم بانک‌های تجاری از بدهی بخش غیر‌دولتی نیز بدون سود آتی در شهریور‌93 معادل 16‌درصد و سهم بانک‌های تخصصی از بدهی بخشی غیر‌دولتی بدون سود‌آتی 25‌درصد است. سهم بانک‌های تخصصی از بدهی بخش غیر‌دولتی بدون سود آتی 25‌درصد، با احتساب سود به‌میزان 28‌درصد که با احتساب سود، 3 واحد‌درصد، بیشتر است. برعکس بانک‌های خصوصی وغیر‌دولتی، حدود 2واحد‌درصد سهم بیشتری در بدهی بخش غیر‌دولتی بدون احتساب سود نسبت به بدهی بخش غیر‌دولتی با احتساب سود دارند. آمارها نشان می‌دهد که بدهی بخش غیر‌دولتی به بانک‌های تجاری از رقم 81‌هزار‌میلیارد تومان در شهریور92 به حدود 89‌هزار‌میلیارد تومان رسیده و با حدود 8‌هزار‌میلیارد تومان افزایش رشد 10درصدی داشته است. بدهی بخش غیر‌دولتی به بانک‌های تخصصی نیز از رقم 130هزار‌میلیارد تومان در شهریور92 به حدود 150‌هزار‌میلیارد تومان رسیده و با حدود 20‌هزار‌میلیارد تومان افزایش رشد 15‌درصدی داشته است. بدهی بخش غیر‌دولتی به بانک‌های غیر‌دولتی، خصوصی و خصوصی‌شده و موسسات اعتباری نیز از رقم 234هزار‌میلیارد تومان در شهریور92 به حدود 302‌هزار‌میلیارد تومان رسیده و با حدود 68هزار‌میلیارد تومان افزایش رشد 29درصدی داشته است. همچنین بدهی بخش غیر‌دولتی به بانک‌ها و موسسات اعتباری بدون سود آتی نیز از رقم 402‌هزار‌میلیارد تومان در شهریور92 به 486‌هزار‌میلیارد تومان در شهریور‌93 رسیده و با 84‌هزار‌میلیارد تومان افزایش رشد 21‌درصدی داشته است. بدهی بخش غیر‌دولتی بدون سود آتی به بانک‌های تجاری نیز از رقم 72‌هزار‌میلیارد تومان در شهریور92 به 79‌هزار‌میلیارد تومان در شهریور‌93 رسیده و با 7‌هزار‌میلیارد تومان افزایش رشد 8.8‌درصدی داشته است. بدهی بخش غیر‌دولتی بدون سود آتی به بانک‌های تخصصی نیز از رقم 108‌هزار‌میلیارد تومان در شهریور92 به 122‌هزار‌میلیارد تومان در شهریور‌93 رسیده و با 7‌هزار‌میلیارد تومان افزایش رشد 13درصدی داشته است. بدهی بخش غیر‌دولتی بدون سود آتی به بانک‌های خصوصی، خصوصی‌شده و موسسات اعتباری نیز از رقم 221‌هزار‌میلیارد تومان در شهریور92 به 285‌هزار‌میلیارد تومان در شهریور‌93 رسیده و با 64‌هزار‌میلیارد تومان افزایش رشد 29‌درصدی داشته است. همچنین آمار بدهی‌های دولت در دوره یک‌ساله خرداد92 تا خرداد93 نشان می‌دهد که رشد 25‌هزار‌میلیارد تومانی بدهی بخش دولتی، افزایش 2100‌میلیارد تومانی بدهی دولت به بانک مرکزی، رشد 20‌هزار‌میلیارد تومانی بدهی دولت به بانک‌ها، افزایش بدهی 2100‌میلیارد تومانی شرکت‌های دولتی به بانک مرکزی و رشد 917‌میلیارد تومانی بدهی شرکت‌های دولتی به بانک‌ها نشان‌دهنده تحرک بانک‌ها و بخش‌های دولتی در دریافت اعتبار از بانک‌ها بوده است. رشد 34‌درصدی بدهی دولت به بانک‌ها بدهی بخش دولتی به بانک‌ها در شهریور‌93 معادل ۹۲‌هزار‌و‌963میلیارد تومان بوده که نسبت به شهریور92 حدود 34‌درصد رشد داشته و 23‌هزار‌و‌548‌میلیارد تومان ظرف یک‌سال افزایش داشته است. بدهی بخش غیردولتی به بانک‌ها نیز ۵۴۱‌هزار و243‌میلیارد تومان شده که با 21‌درصد رشد نسبت به شهریور92 مواجه شده و 95‌هزار‌و‌429‌میلیارد تومان اضافه شده است. بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی نیز البته در این مقطع 68‌هزار‌و‌170‌میلیارد تومان بوده که در قیاس با مدت مشابه سال قبل، بیانگر رشد 22‌درصدی و افزایش 12‌هزار‌و‌523‌میلیارد تومانی است. میزان بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی 14‌درصد نسبت به 6ماه قبل و پایان92 افزایش دارد. این بدهی از پایان 1391 تاکنون بیش از 20‌هزار‌میلیارد تومان رشد یافته و از 48‌هزار‌میلیارد تومان به بیش از 68‌هزار‌میلیارد تومان رسیده است. بانک‌ها در پایان سال1391 حدود 48‌هزار‌و‌800‌میلیارد تومان، در انتهای شهریور سال قبل 55‌هزار‌و‌600‌میلیارد تومان و در پایان سال قبل حدود 60‌هزار‌میلیارد تومان به بانک مرکزی بدهی داشته‌اند. بیشترین رشد بدهی بانک‌ها در طول دو سال گذشته از شهریور1392 به شهریور1393 به‌میزان 22‌درصد بوده است. در یک‌سال عملکرد دولت یازدهم، یعنی از خرداد92 تا خرداد93 رشد بدهی دولت به سیستم بانکی به‌میزان 25‌هزار‌و‌60‌میلیارد تومان بوده است. افزایش 2100‌میلیارد تومانی بدهی دولت به بانک مرکزی بدهی دولت به بانک مرکزی در خرداد93 به رقم 19‌هزار‌و‌114‌میلیارد تومان رسیده که با رشد 21‌درصدی نسبت به زمستان92 و رشد 12‌درصدی نسبت به بهار92 مواجه شده و در یک‌سال دولت یازدهم به‌میزان 2100‌میلیارد تومان اضافه شده است. بدهی دولت به بانک‌ها نیز در خرداد93 رقم 81‌هزار‌و‌838‌میلیارد تومان گزارش شده است که رشد 12‌درصدی نسبت به زمستان‌92 و افزایش 20‌هزار‌و‌153‌میلیارد تومانی در یک‌سال دولت یازدهم رشد 32‌درصدی داشته است. بدهی شرکت‌های دولتی به بانک مرکزی نیز در خرداد93 معادل 19194‌میلیارد تومان شده که 11‌درصد نسبت به بهار92 رشد کرده و در یک‌سال دولت یازدهم 2100‌میلیارد تومان افزایش داشته است. بدهی شرکت‌های دولتی به بانک‌ها نیز در خرداد93 به رقم 3513‌میلیارد تومان رسیده که با رشد 12‌درصدی نسبت به زمستان‌92 و رشد 35‌درصدی نسبت به بهار92 مواجه شده و 917‌میلیارد تومان در یک‌سال دولت یازدهم اضافه شده است. کل مطالبات سیستم بانکی 18‌هزار‌میلیارد تومان بیش از نقدینگی کل مطالبات سیستم بانکی یعنی بانک مرکزی و بانک‌ها از بخش‌های دولتی و غیر‌دولتی در خرداد93 روی‌هم‌رفته به‌میزان 636‌هزار‌و‌100‌میلیارد تومان گزارش شده که با رشد 22‌درصدی نسبت به بهار92 مواجه شده و در این یک‌سال 114‌هزار‌و‌738‌میلیارد تومان افزایش داشته است. این رقم در‌مقایسه با میزان نقدینگی کشور که حدود 618‌هزار‌و‌86‌میلیارد تومان بوده نشان می‌دهد مطالبات بانک‌ها 18‌هزار‌و‌15‌میلیارد تومان بیش از نقدینگی است. رشد نقدینگی 30‌درصدی میزان نقدینگی نیز که رقم 618‌هزار‌و‌86‌میلیارد تومان بوده نسبت به زمستان‌92 به‌میزان 4‌درصد رشد کرده و نسبت به بهار92 نیز 30‌درصد رشد کرده که رشد بالایی محسوب می‌شود و نشان‌دهنده اضافه‌شدن 145‌هزار‌و‌132‌میلیارد تومان به حجم پول و نقدینگی کشور است. بدهی بخش غیر‌دولتی به بانک‌ها در خرداد93 نیز به رقم 512‌هزار‌و‌441‌میلیارد تومان رسیده که 146‌هزار‌و‌135‌میلیارد تومان متعلق به بانک‌های تخصصی و 366‌هزار‌و‌305‌میلیارد تومان متعلق به بانک‌های تجاری است. این رقم در مقایسه با زمستان سال92 به‌میزان یک‌درصد و نسبت به بهار92 به‌میزان 89‌هزار‌و‌687‌میلیارد تومان افزایش نشان می‌دهد که با رشد 21‌درصدی مواجه شده است. در بخش بدهی‌های بانکی، مقدار «وام‌ها و سپرده‌های ارزی» در پایان شهریور سال جاری به 177‌هزار‌و‌76‌میلیارد تومان رسیده است، که این مقدار نسبت به شهریور سال گذشته 17‌درصد رشد کرده است. براساس آمار منتشر‌شده رشد سالانه «وام‌ها و سپرده‌های ارزی» در شهریور92 نسبت به مدت مشابه سال قبل معادل 83‌درصد گزارش شده که نشان می‌دهد از رشد سالانه آن نیز به‌مقدار قابل‌توجهی کاسته شده است. رشد سهم سپرده‌گیری از رشد نقدینگی در نیمه نخست سال جاری بیشتر بوده و بخش مهمی از حجم نقدینگی به‌سمت سپرده‌های غیر‌دولتی حرکت کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در این مسیر «کاهش نرخ تورم» و به‌تبع آن «افزایش نرخ واقعی سود بانکی» باعث شده که بخش قابل‌توجهی از نقدینگی سرگردان به‌سمت سپرده‌های بانکی گسیل شود که این یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار در تغییر رفتار دولت بوده است. در یک‌سال گذشته سهم بدهی بخش غیر‌دولتی به بانک‌های غیر‌دولتی (تسهیلات‌دهی بانک خصوصی) به 28‌درصد افزایش یافته است، این در‌حالی است که نرخ رشد سالانه تسهیلات‌دهی در شهریور92 نسبت به مدت مشابه 23‌درصد بوده که نشان می‌دهد بانک‌ها پس از تجهیز منابع مالی در یک‌سال گذشته از سوی سپرده‌های غیر‌دولتی، به‌میزان تسهیلات‌دهی خود افزوده‌اند. بهبود مطالبات معوق میزان مطالبات معوق بانکی یا نسبت تسهیلات غیر‌جاری به کل تسهیلات ریالی و ارزی در بهار 93 به‌میزان 15‌درصد رسیده و رشد 6‌درصدی نسبت به زمستان‌92 داشته و نسبت به بهار92 به‌میزان 0.6‌واحد کاهش داشته است و از رقم15.6درصد بهار92 به 15‌درصد رسیده است. که نشان‌دهنده موفقیت دولت یازدهم و مجموعه بانکی کشور در کاهش مطالبات معوق است. نسبت مطالبات غیر‌جاری به تسهیلات ارزی نیز از رقم 18.4‌درصد در بهار92 به 17.8درصد در بهار 93 کاهش یافته و دراین مدت به‌میزان 0.6‌واحد بهبود یافته و با کاهش 6‌درصدی نسبت به زمستان‌92 مواجه شده است. نسبت مطالبات غیر‌جاری به تسهیلات ریالی نیز از رقم 15.2‌درصد در بهار92 به 14.4‌درصد در بهار 93 کاهش یافته و 0.8 واحد بهبود یافته و نسبت به زمستان‌92 نیز با کاهش 9.1‌درصدی همراه بوده است.