نوسان در بازار ارز تهران

باوجود اینکه بسیاری از شواهد نشان از رسیدن به توافق را می‌داد اما بار دیگر مذاکرات هسته‌یی تا تیر سال آینده تمدید شد. روز گذشته در ساعات اولیه روز بازار ارز تحت‌تاثیر شایعات قرار گرفت و همین مساله موجب شد قیمت ارز با افزایش روبه‌رو شود. بازار واکنش منفی خود را در قالب افزایش نرخ ارزهای مختلف در بازار نشان داد. در حالی که روزهای گذشته قیمت ارز ثابت بود یا مقداری کاهش می‌یافت، روزگذشته دلار با 25 تومان افزایش 3265 تومان و یورو با 30تومان رشد 4070تومان فروخته شد. این در حالی است که قیمت دلار از 10 آبان در بازه بین 3250 تا 3265تومان قرار داشت و از یک‌شنبه هفته گذشته تا شنبه این هفته نیز، قیمت بین دو سطح 3250 تا 3255 تومان در نوسان بوده است. در دومین روز آذر، دلار معاملات خود را با قیمت مشابه با نرخ3250تومان آغاز کرد. با این حال، پس از گذشت زمان کمی از شروع بازار و تغییر فضای آن، بهای دلار در مسیر کاهشی قرار گرفت. پایین آمدن نرخ فروش دلار به زیر 3250تومان در حالی صورت گرفت که بهای این ارز در 22 روز گذشته در بازه 3250تومان تا 3265تومان قرار داشت و قیمت این ارز در این محدوده زمانی در برابر کاهش قیمت به زیر 3250تومان مقاومت کرده بود. اما سکه بهار آزادی که زیر سایه افزایش نرخ دلار کار خود را آغاز کرده بود در ساعات پایانی با 9هزار تومان افزایش به 923هزار تومان رسید. در همین رابطه یکی از صرافان مطرح کرد: بازار از ساعت‌ها قبل از اعلام نتایج مذاکرات نگاه منفی به مذاکرات هسته‌یی داشت. یکی از عواملی که این رویکرد منفی را در بازار به‌وجود آورده بود طولانی شدن انتظارات و سکون در نرخ دلار بود. وی در ادامه گفت: اما از روز گذشته بازار حال و هوای دیگری نسبت به دو هفته پیش خود پیدا کرد. میزان معاملات افزایش یافته بود و فاصله نرخ خریدوفروش تا حد زیادی کاهش یافته بود. یکی از فعالان بازار مولوی می‌گوید: به‌نظر می‌رسد که قیمت اصلی تمامی اقلام در ایران، را باید از چهارراه استانبول جست‌وجو کرد؛ اگر قیمت دلار خوب باشد و نوسان نداشته باشد، بازار کالا هم آرام است و عمده‌فروشان مشکل خاصی ندارند، اما کافی است که قیمت در چهارراه استانبول تغییر کند، آنگاه باید سراغ عمده‌فروشان مولوی آمد تا به شما بگویند که بازار چه وضعیتی پیدا می‌کند. این روزها تمام نگاه‌ها به میدان منوچهری بوده است. با افزایش نرخ دلار به‌دلیل تمدید مذاکرات هسته‌یی انتظار می‌رود که بقیه اقلام به پیروی از دلار افزایش قیمت داشته باشد. بررسی مقاطع مختلف اقتصاد ایران بعد از مذاکرات برخی از کارشناسان نیز در این میان به بررسی مقاطعی از اقتصاد ایران پرداخته‌اند. آنها مقاطع زمانی را برای اقتصاد ایران مرور می‌کنند که در آن به‌نوعی مذاکراتی میان ایران با غرب در رابطه با مسایل سیاسی و حتی جنگ صورت گرفته و بعد از آن، بازتاب آن به اقتصاد ایران رسیده است. آنها نخستین واکنش اقتصاد ایران بعد از مذاکرات بر سر مسایل سیاسی عمده را به پذیرش قطعنامه 598 منتسب می‌کنند. در سال 1367 ایران پس از 8 سال جنگ تحمیلی قطعنامه 598 را پذیرفت و بدین‌ترتیب جنگ عراق با ایران پایان یافت. این اتفاق نوید ورود به دوره‌یی از اقتصادی که دیگر جنگ محور آن نیست، داده شد و نگاه بخش خصوصی به اقتصاد، جذب و جلب سرمایه بود و نیز جلب اعتماد آنها. واکنش بازار در آن موقع بسیار قابل توجه بود. قیمت دلار و سکه سقوط کرد به‌طوری که در پایان سال قیمت دلار با 3درصد کاهش نسبت به سال 1366 به 966 ریال رسید. در همین سال قیمت سکه طلا هم با 1 درصد کاهش به 9هزار و 940تومان تنزل کرد. دومین واکنش را می‌توان در سال 1380 مشاهده کرد. در این سال هم اقتصاد ایران وارد برنامه سوم توسعه شد و هم آنکه اعلام رسمی شد که ایران به انرژی هسته‌یی دست یافته و مذاکرات ایران و دولت‌های غربی بر سر این موضوع شروع شد و تقریبا مسالمت‌آمیز بود. همین اتفاق را می‌توان در بازار ارز و طلا هم مشاهده کرد. در این سال قیمت دلار با 2.2درصد کاهش نسبت به سال1379 به 800 تومان در بازار آزاد رسید و قیمت سکه طلا هم با اندکی رشد قابل اغماض از 60 هزار و 536 تومان به 60 هزار و 880 تومان افزایش یافت. به گزارش مهر، اما سومین واکنش عینی‌تر را می‌توان در مذاکره 27فروردین سال 91 میان ایران و گروه 1+5 دید. فضای مثبتی که قبل از شروع مذاکرات چه از سوی ایران و چه از سوی گروه مقابل به‌وجود آمده بود، این نوید را می‌داد که دوطرف به نتیجه مثبتی خواهند رسید. از همین رو بود که بازار در انتظار این رویداد به‌سر می‌برد و تحول جدی در قیمت‌ها یا شاخص‌ها مشاهده نمی‌شد. اعلام این توافق در همان اوایل روز نشان داد که بازار تا چه اندازه منتظر این رویداد بوده است. کاهش قیمت دلار به 1850تومان و سکه طلا به 700هزارتومان و رکورد زدن شاخص کل بورس و گذشتن آن از مرز 27هزار نشانه این انتظار بود. یکی از مهم‌ترین پارامترها در اقتصاد، انتظارات روانی است. اگر انتظار روانی وجود داشته باشد، قیمت کالاها یا افزایش می‌یابد یا کاهش. در دهه 1370 زمانی که بانک مرکزی نشست ماهانه خود را درخصوص بازار ارز که آن موقع دچار چالش‌های جدی شده بود، برگزار می‌کرد یکی از عمده‌ترین دلایلی که کارشناسان اقتصادی درباره بازار ارز مطرح می‌کردند آن بود که حدود 10تا 15درصد از قیمت ارز ناشی از انتظار روانی است. بنا به توصیه آنها، یکی از مهم‌ترین وظایف سیاست‌گذاران ارزی آن است که این انتظارات روانی که نقش مهمی در بحران‌های اقتصادی ایفا می‌کنند را خنثی کنند. اساس این توصیه مدیریت شناور ارزی بود که بانک مرکزی به‌خوبی از سال 1380 تا پایان دولت هشتم در بازار ارز ایفا کرد.