بازگشت ثبات به بازار ارز و سکه

این را آمارهای متفاوت از بازار ارز و سکه ایران نشان می‌دهد. ثبات قیمت‌ها از مهم‌ترین دستاورد‌های دولت تدبیر و امید به‌شمار می‌رود. البته دولت یازدهم که همزمان با ارایه بودجه 93 وعده‌هایی برای تک نرخی شدن ارز داده بود، نتوانست این شکاف را به‌طور کامل بردارد و بنا بر اظهارات مقام‌های مسوول آن را به سال 94 موکول کرد. از سوی دیگر بازار طلا و سکه در ایران که تاثیر‌پذیری بسیاری از بازار‌های جهانی دارد نیز عملکرد‌ش با نوسانات کم و قابل قبولی همراه بود. طلای جهانی که در هشت ماه گذشته تحت‌تاثیر بالا رفتن ارزش دلار ایالات متحده از ارزش آن به میزان بسیار زیادی کاسته شده بود با کاهش 133دلاری در هشت ماه باعث شد تا از قیمت سکه بهار آزادی در حدود 40هزارتومان کاسته شود. کارشناسان معتقد‌ند با افت شدید هر اونس طلای جهانی در بازار؛ سکه با پتانسیل کاهش بیشتر همراه بود اما افزایش نرخ دلار در بازار ایران به مقدار زیادی از کاهش بیشتر قیمت سکه جلوگیری کرد. به‌طور کلی با وجود اینکه 4ماه تا پایان سال 93 باقی مانده است، شواهد نشان می‌دهد تنها مساله‌یی که می‌تواند به مقدار زیادی تغییرات در بازار‌های مالی ایران به‌وجود بیاورد، نتایج مذاکرات هسته‌یی و دستاورد‌های حاصل از آن است. فروردین بعد از گذشت تعطیلات رسمی عید نوروز بازار ارز و سکه ایران فعالیت خود را از 9 فروردین آغاز کرد. زمزمه‌ها برای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در آن روزها باعث شده بود تا بسیاری بر این باور باشند که تورم درکشور رو به افزایش است و باز هم مانند فاز اول با سیر جدید افزایش قیمت روبه‌رو خواهند شد. همین مساله باعث شد، نرخ ارز به‌دلیل جو روانی حاکم میل به افزایش نرخ پیدا کند و درآخرین روز فروردین ماه به 3200تومان برسد. اما عملکرد بانک مرکزی به‌گونه‌یی بود که نرخ ارز مبادله‌یی در طول این ماه 10تومان افزایش داشت و از 2540 به 2550 تومان رسید تا فاصله نرخ ارز آزاد و مبادله‌یی را به 650 تومان تغییر دهد. همچنین سکه تمام بهار آزادی که سال جدید را با ارزش 950هزار تومان آغاز کرده بود در آخرین روزهای این ماه به قیمت 980هزارتومان رسید و با افزایش30تومانی در یک ماه به‌کار خود پایان داد. در 25فروردین با توجه به تحولات جهانی و اقتصاد امریکا نرخ برابری دلار جهانی در برابر ارزهای معتبر به میزان قابل‌توجهی کاهش یافت و باعث شد طلای جهانی با افزایش 15دلار مواجه شود. هر اونس طلا در آن روز به ارزش 1330دلار رسید. انعکاس این افزایش قیمت در بازار‌های جهانی، سکه در ایران را تحت تاثیر قرار داد و باعث شد که سکه بهار آزادی به بالاترین قیمت خود در این ماه یعنی 987هزارتومان برسد. اردیبهشت از زمان اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها قیمت دلار از 3252تومان به 3288تومان در اواخر اردیبهشت رسید که این موضوع نشان‌دهنده کاهش شیب افزایش قیمت دلار در مقایسه با روزهای قبل از اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها بود. 23 اردیبهشت با شروع دورجدید مذاکرات هسته‌یی در وین این تاثیرات سیاسی بود که باعث افزایش نرخ دلار در بازار شده بود و باعث شد دلار برای دومین بار در ماه به بازه 3300تومان برسد. افزایش نرخ در بازار باعث شد بانک مرکزی نیز نرخ ارز مرجع را تا حدی افزایش دهد اما این افزایش پایداری چندانی در بازار نداشت ودر پایان ماه به 2550تومان رسید. همچنین سکه بر خلاف ماه گذشته‌اش نوسان زیادی را در روند خود نداشت و با 8 هزار تومان افزایش و تحت‌تاثیر نرخ دلار در بازار به 987هزارتومان رسید. خرداد با وجود پیش‌بینی‌های کارگزاران اقتصادی که می‌گفتند مذاکرات هسته‌یی تاثیر بسیاری بر قیمت دلار می‌گذارد اما به شهود دیده شد، مذاکرات هسته‌یی هم نوسانات چشم‌گیری در بازار ایجاد نکرد و فقط تا حد کمی توانست تغییر قیمت در بازار داشته باشد. ذکر این نکته نیز ضروری ‌است که در نیمه اول خرداد نوسان نرخ ارز در بازه 15تومان بود که در بازار نوسان خیلی کم محسوب می‌شود و نشان از ثبات برجو بازار داشت. این امر نشانگر این بود که بانک مرکزی تا حد زیای توانسته بازار را به‌حالت ثبات دربیاورد. در همان روز‌ها بود که رییس بانک مرکزی در اظهاراتی بیان کرده بود: درحال حاضر بازار ارز از ثبات رو به پایین برخوردار است و در یک دوره زمانی ان‌شاءالله ثبات به بازار ارز برمی‌گردد. وی با اشاره به وجود عرضه و تقاضا در بازار ارز متذکر شده که به‌زودی کاهش با ثباتی در قیمت ارز در بازار ایجاد شود. سخنان وی تاثیر زیادی بر روند بازار گذاشت و پرونده نرخ ارز در پایان ماه خرداد با 3195تومان بسته شد. تیر تیر، ماه پرحادثه‌یی بر بازار ارز بود. با زمزمه‌های آخرین دور مذاکرات هسته‌یی و خوشبینی که در بازار وجود داشت بسیاری پیش‌بینی کاهش بیشتر نرخ دلار را در بازار داشتند. دلار به سطح 3100تومان رسیده بود و ازسوی دیگر بانک مرکزی با حرکتی آرام و زیرپوستی ارز مرجع را به سمت صعود حرکت می‌داد و در کنار آن ارز را در بازار بسیار کنترل شده عرضه می‌کرد تا بتواند شکاف ایجاد شده را تاحدی کاهش دهد. ارز مرجع به 2600تومان رسید و ارز مرجع نیز در پایان 30روز در بازه 3100تومان حرکت کرد که این امر در چند سال گذشته خود بی‌سابقه بود. دور پایانی مذاکرات هسته‌یی در وین که از 11تیر آغاز و باعث شد بسیاری از کارشناسان این اظهارنظر را داشته باشند که بازار نوسان بیشتری را در خود احساس کند، اما بازار واکنش چندانی به این مذاکرات نشان نداد و در همان بازه 3100 تا 3150تومانی به فعالیت خود ادامه داد. لازم به ذکر است که در روز 16تیر دلار برای نخستین‌بار از آغاز سال93 به زیر 3100تومان رسید که این نزول دوام چندانی نداشت و باعث شد بار دیگر دلار به سطح قبل خود برگردد. مرداد فعالیت ارزی بازار در مرداد در شرایطی آغاز شد که میانگین نرخ دلار در تیر در حدود 3133تومان بود. با نزدیک شدن به پایان ماه مبارک رمضان بسیاری روند پررونقی را برای بازار پیش‌بینی می‌کردند. این رونق از دو جهت می‌توانست بازار را به میزان فراوانی تحت‌تاثیر قراردهد. فرا رسیدن عید سعیدفطر و برپایی مراسم‌های ازدواج در سراسر کشور که تقاضا برای طلا و سکه را تا حد زیادی افزایش می‌داد و ازسوی دیگر دور دوم سفر‌های تابستانی که با اتمام ماه مبارک رمضان آغاز می‌شد و دریافت ارز‌های مسافرتی که می‌توانست میزان تقاضا در بازار را افزایش دهد. اما چیزی که در آن هفته در بازار دیده شد روند معکوس این نظریه بود. ارز در کشور همچنان ثبات خود را حفظ کرده بود و بر مدار 3100 با نوسان کمی در جریان بود. همچنین بانک مرکزی آرام‌آرام نرخ ارز مرجع را بالا می‌برد و تا 2630تومان رساند. توقف نرخ ارز آزاد در این حالت بیشتر شبیه انتظاری بود که تا آذر به طول می‌انجامید. انتظاری که مشخص می‌کرد مذاکرات هسته‌یی در دور نهایی چه دستاوردهایی برای کشور دارد. اما مهم‌ترین رخداد در هفته سوم مرداد مربوط به رفتار بانک مرکزی درقبال نرخ دلار مرجع بود. درحالی که در اواسط آن هفته بانک مرکزی نرخ رسمی دلار را با 52ریال افزایش به 2646تومان رسانده بود و فاصله نرخ رسمی دلار با نرخ مصوب آن در بودجه به 36ریال کاهش یافته بود، روز 21مرداد بانک مرکزی در آخرین تغییرات ارزی خود، نرخ ارز مرجع را با 4تومان افزایش به 2650تومان رساند و ارز مرجع توانست بعد از 145روز از شروع سال93 به نرخ مصوب بودجه دولت برسد. شهریور دلار در یکم شهریور در بازار آزاد درحالی فعالیت خود را آغاز کرد که نسبت به آخرین روز مرداد با 40تومان افزایش روبه‌رو شده و 3135تومان در بازار معامله شد؛ صعود یک روزه‌‌یی که از اوایل تیر در بازار ارز کشور بی‌سابقه بود. همین افزایش نرخ یک‌روزه باعث شد بازار منوچهری نسبت به روز‌های قبل شلوغ‌تر و میدانی برای فعالیت هرچه بیشتر دلالان این بازار شود. خبر دور جدید تحریم‌های امریکا علیه دولت ایران باعث شد که نرخ ارز برای نخستین‌بار در ماه از مرز 3200تومان نیز بگذرد و سطح جدیدی را در بازار به‌وجود آورد. در آن روزها با مدیریت ارزی که ازسوی بانک مرکزی در ماه‌های گذشته دیده شده بود، انتظارها بر این می‌رفت که بانک مرکزی وارد بازار شده با عرضه بیشتر ارز از افزایش بیشتر نرخ دلار جلوگیری کند اما تنها عاملی که در پایان ماه توانسته تاحدی از تب بازار ارز کشور بکاهد خبر لغو تحریم بانک مرکزی ایران بود که باعث شد این ارز مهم با نرخ 3165تومان به کار خود پایان دهد. اما طبق بررسی‌ها در تاریخ پنج شهریور، شکاف ارزی نسبت به یک‌ سال گذشته تقریبا نصف شد. سال گذشته نرخ دلار در بازار در حدود 3310تومان بود، در همان زمان نرخ ارز مرجع بانک مرکزی نیز 2480تومان و اختلاف بین ارز مرجع و آزاد در حدود 830تومان بوده است. با محاسبات ارقام از سال گذشته تاکنون شکاف ارزی از 830تومان به 460تومان رسیده که این نشان از عملکرد مثبت بانک مرکزی در این یک سال داشته است. اما در اواخر شهریور با تقویت ارزش دلار جهانی طلا عقب‌گرد هشت ماهه در کارنامه خود داشت. طلای جهانی که لحظه‌های کم‌رونقی را تجربه می‌کند و با اینکه لحظاتی افزایش قیمت را در برداشت اما نهایتا انتخاب این فلز سراشیبی نزول قیمت بود. کارشناسان در آن روز‌ها معتقد بودند خبرهایی که حول‌محور طلا می‌چرخد، خبرهای خوشی نیست. همین خبر‌ها در بازار باعث شد هر گرم طلای 18عیار نسبت به مرداد 1.6-درصد کاهش داشت و با قیمت 95هزار و 500 تومان دادوستد شد، تمام‌سکه با نسبت تغییر ماهانه 1.4-درصدی با قیمت 927هزار تومان در بازار به معامله رسید. مهر دلار با بستن پرونده تابستان نخستین‌روز از مهر را با طعم صعود آغاز کرد، این صعود تنها برای این ارز مهم نبود بلکه در کنار دلار، یورو، پوند و درهم امارات هم رشد داشتند اما در این میان صعود دلار با 18تومان افزایش قابل‌توجه‌تر از ارزهای دیگر بود. مهر تماما با روند صعودی برای بازار ارز کشور همراه بود اما کاهش شدید قیمت نفت در جهان تاثیر بسیاری نیز بر این روند داشت. نفت اوپک در روز 13مهر بشکه‌یی 89دلار‌و‌31سنت معامله شد که این رقم پایین‌ترین رقم از اول سال2013 به‌شمار می‌رفت. این درحالی است که بودجه سال93 در کشور معادل بشکه‌یی 100دلار بسته شده است. عده‌یی از تحلیلگران در آن روز‌ها معتقد بودند یکی از دلایل بالا‌رفتن نرخ دلار در بازار، می‌تواند جبران کسری بودجه‌یی باشد که با نفت گران‌قیمت‌تری برنامه‌ریزی شده است. براساس این گزارش نرخ دلار که از اوایل شهریور در سطح 3200تومان قرار گرفته است تا اواخر ماه نتوانست خودش را به ارزش ماه‌های گذشته برساند و برخلاف بسیاری از پیش‌بینی‌ها روند صعودی‌اش را ادامه داد. اما در نیمه اول مهر طلای جهانی با کاهش قیمت زیادی به پایین‌ترین ارزش در یک‌سال گذشته‌اش رسید. با اینکه در ماه‌های اخیر تنش‌های موجود بین اوکراین و روسیه موجب افزایش قیمت طلا شده بود اما شرایط این‌گونه نماند و پس از کاهش تنش بین این دو کشور سطح قیمتی طلا رو‌به‌افول نهاد و پس از آن نیز فعالان اقتصادی حوزه طلا با چشم‌های منتظر به اجلاس فدرال‌رزرو برای تغییر مسیر قیمتی طلا چشم دوختند اما نتایج به‌دست‌آمده از این اجلاس نه‌تنها کمکی به افزایش قیمت طلا نکرد، بلکه با انتشار گزارش فدرال‌رزرو مبنی بر کاهش نرخ بیکاری و بهبود اقتصاد امریکا قیمت طلا مجددا با کاهش مواجه شد. آبان اما در ماه آبان تغییرات زیادی در بازار طلای ایران رخ داد که می‌توان کاهش شدید ارزش طلا را مهم‌ترین عامل در آن دانست. طلای جهانی که در این ماه به پایین‌ترین قیمت طی چهار‌سال گذشته‌اش رسیده بود بار دیگر به زیر1200دلار رسید. همچنین بازار سکه ایران نیز به پایین‌ترین ارزش خود طی 10ماه گذشته‌اش رسید و به ارزش 988هزار‌تومان معامله شد. اما بازار دلار ایران تحت تاثیر مذاکرات هسته‌یی تماما در حالت انتظار بود. ثبت نوار 3250تومانی در حالی ادامه پیدا کرد که در آبان بازار ارز با نوسان 10تومانی همراه بود. کارشناسان معتقدند بسیاری تا سوم آذر دست به معامله در این بازار نمی‌زنند و همین روند باعث می‌شود که رکود به‌مقدار زیادی در این بازار به‌جا بماند. اما در آخرین هفته آبان، بانک مرکزی، نرخ رسمی دلار را بیش از سه‌تومان افزایش داد. روز 25آبان، این نهاد نرخ رسمی دلار را 26هزار‌و‌791ریال اعلام کرد که افزایشی 35ریالی نسبت به روز پیشین داشت. با این جهش قیمتی، نرخ دلار مبادله‌یی، مجموعا هفت‌تومان بالا رفت و در آستانه 2680تومان قرار گرفت. آمارها نشان می‌دهد برخلاف روند نیمه اول سال93 در ماه‌های اخیر بانک مرکزی نتوانسته است هموار‌سازی این راه را تداوم بخشد. در اوایل مرداد شکاف ارزی توانست نسبت به‌مدت مشابه در سال گذشته خود به نصف کاهش پیدا کند. این خبر تا حد زیادی توانست تحلیلگران را امیدوار به سیاست‌های اجرایی بانک مرکزی کند. می‌توان گفت دست‌اندازهای تک‌نرخی‌شدن ارز از 7شهریور و با خبر دور جدید تحریم‌های امریکا علیه ایران آغاز شد. دلار در آن ماه در بالاترین نرخ به 3280تومان نیز رسید که باعث شد اختلاف با نرخ ارز مرجع را به 526تومان برساند. این اختلاف نرخ که نسبت به ماه گذشته‌اش به‌یکباره 66تومان افزایش یافته بود در ماه‌های بعد روند افزایشی خود را ادامه داد تا در روزهای گذشته به 581تومان رسید.