عددسازی به جای آمار واقعی

در این خصوص با محمود حاج‌رحیمی، کارشناس اقتصادی گفت‌وگو کرد و نظرات وی را در این باره جویا شد.

حاج‌رحیمی اظهار کرد: برای جلوگیری از دستکاری در آمار یا خطاهای احتمالی، باید شرکت‌های تخصصی جمع‌آوری آمار به طور مستقل از دولت توسعه پیدا کنند.

وی افزود: البته این شرکت‌ها باید از سوی دولت حمایت شوند ولی زیرمجموعه‌ی ساختار دولتی نباشند تا بتوانند بدون فشار گروه یا عوامل بیرونی به ارایه‌ی آمار شفاف و واقعی بپردازند. این اقدام هزینه‌های استخراج آمار را نیز بسیار کاهش می‌دهد.

این کارشناس اقتصادی با بیان این‌که درخصوص ارایه آمار همواره در کشور ضعف وجود داشته است، گفت: غالب آمارها به‌ویژه در زمینه‌ی نمونه‌گیری، قابل استناد نیستند. البته این مساله تنها محدود به دولت گذشته نبوده بلکه در تمام دورانی که ما برنامه‌ریزی‌های توسعه را پیگیری می‌کردیم با این مشکل مواجه بوده‌ایم. دلیل آن نیز به عواملی همچون بی‌توجهی و عدم به‌کارگیری نیروهای متخصص و مستقل از دولت بازمی‌گردد. به طور معمول، سیستم‌های برنامه‌ریزی دولتی، درک درستی از اهمیت آمار نداشته یا اگر داشته‌اند بعضا به دلیل ملاحظات مختلف به دنبال اصلاح آن نبوده‌اند.

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، حاج‌رحیمی با اشاره به اهمیت بحث آمار در برنامه‌ریزی‌های کوتاه‌مدت، بلندمدت و کلان اقتصادی گفت: آمارهای مختلف به‌ویژه در بخش کشاورزی کیفیت بسیار پایینی دارند؛ زیرا درک درستی از روش‌های جمع‌آوری اطلاعات موجود نیست. عدم دقت و ارایه‌ی آمار بر اساس مشاهدات، شنیده‌ها (و نه مستندات) باعث می‌شود که این آمار بیشتر از این‌که به ماهیت واقعی برنامه‌ریزی کمک کنند، برنامه‌ریزان را گمراه کنند.

وی با ذکر مثالی در این خصوص اظهار کرد: به طور مثال طرح استخراج هزینه محصولات کشاورزی طی یک نمونه‌گیری در سراسر کشور انجام می‌شود، اما قدیمی بودن روش جمع‌آوری داده‌ها، کم‌دقتی و بی‌حوصلگی افراد و عدم رعایت نمونه‌گیری آماری باعث می‌شود تا نتایج آمار آن چندان قابل استناد نباشد.

وی بروکراسی ناکارآمد سیستم دولتی را عامل اصلی ضعف آمار دانست و گفت: اطلاع از آمارهای واقعی به اهداف کلان اقتصادی از جمله برنامه‌های توسعه پنج ساله و سند چشم‌انداز کمک می‌کند.

دبیرکل خانه کشاورز چند روز پیش گفته بود که در حال حاضر مدیریت بخش کشاورزی به سمتی حرکت می‌کند که آمار و ارقام واقعی در حال محاسبه است و هر چه وزارت جهاد کشاورزی در دوره کنونی استخراج کند قابل استناد است.

به گفته عیسی کلانتی در دولت گذشته همواره ادعای تولید 120 یا 118 میلیون تن محصولات کشاورزی مطرح می‌شد در حالی که پس از راستی‌آزمایی مشخص شد میزان تولید واقعی محصولات کشاورزی در همان سال‌های 1391 و قبل از آن کمتر از 90 میلیون تن بوده است. بنابراین آمارهای دوره‌های قبل قابل استناد نیستند. آمارهای واقعی بخش کشاورزی که هم اکنون در حال بررسی است، استخراج شده و اعلام می‌شود.