18هزار میلیارد تومان کسری بودجه

باتوجه به اینکه طی فصل بهار درآمدهای دولت حدود 16هزار‌میلیارد تومان و پرداخت‌های هزینه‌یی 33.2هزار‌میلیارد تومان بوده است، 18.6هزار‌میلیارد تومان کسری بودجه تحقق یافته است. همچنین با در نظر گرفتن 13.9‌هزار‌میلیارد تومان واگذاری دارایی سرمایه‌یی و 0.3‌میلیارد تومان تملک دارایی سرمایه‌یی، 13.9‌هزار‌میلیارد تومان رقم مربوط به خالص واگذاری دارایی‌های سرمایه‌یی دولت در بهار جاری است. این در‌حالی است که کسری تراز عملیاتی دولت در بهار سال گذشته 11.8‌هزار‌میلیارد تومان بوده است. بنابراین در بهار امسال کسری بودجه دولت 58درصد رشد نسبت به بهار سال گذشته، نشان می‌دهد. در‌حالی‌که درآمد دولت در بهار امسال نسبت به بهار92 تنها 26درصد رشد داشته و هزینه‌ها 37درصد رشد داشته است بنابراین کسری بودجه 18.6‌هزار‌میلیارد تومانی محقق شده است که در قیاس با کسری بودجه بهار سال گذشته 58درصد رشد نشان می‌دهد. باید منتظر ماند و دید آیا دولت قادر است تا پایان سال جاری این میزان رشد کسری بودجه را متوقف کند؟ یا در پایان سال جاری کسری بودجه یکی دیگر از مشکلات اقتصادی کشور خواهد بود. بانک مرکزی گزارش نماگرهای بهار 1393 را منتشر کرد. گزارش بهار 93 بانک مرکزی حاکی است از 77.8‌میلیون نفر جمعیت کل کشور، جمعیت فعال کشور با 30‌درصد تنها 23.6‌میلیون نفرند که به این ترتیب از هر 3 نفر جمعیت یک نفر شاغل است. از نظر شهرنشینی 72.5‌درصد از جمعیت کشور را جمعیت شهرنشین و 27.5‌درصد را جمعیت روستایی تشکیل می‌دهند. نرخ بیکاری در گزارش بانک مرکزی در سه ماهه نخست سال جاری 10.7‌درصد است که نرخ بیکاری زنان 19.4‌درصد و مردان 9‌درصد است. همچنین نرخ بیکاری در شهرها 12‌درصد و در روستاها 7.5‌درصد برآورد شده است. اما وضعیت بیکاری در میان گروه سنی 15 تا 29 ساله 22.2‌درصد و در میان جوانان 15 تا 24 ساله 24.8‌درصد بوده است. به این ترتیب بیکاری در میان جوانان گروه سنی 15 تا 24 ساله 2.3 برابر نرخ بیکاری کل کشور و حدود 2 برابر نرخ بیکاری در شهرها است. براساس گزارش منتشر شده از سوی بانک مرکزی تولید ناخالص داخلی به قیمت جاری در فصل بهار سال جاری 262‌هزار‌میلیارد تومان بوده است که 132‌هزار‌میلیارد تومان از این رقم را هزینه‌های مصرفی بخش خصوصی و 27‌هزار‌میلیارد تومان را هزینه‌های مصرفی بخش دولتی و 56.5‌هزار‌میلیارد تومان را تشکیل سرمایه ثابت ناخالص تشکیل می‌دهد. به این ترتیب سهم مصرف بخش خصوصی 50.4‌درصد، مصرف بخش دولتی 10.3‌درصد و 21.6‌درصد را تشکیل سرمایه ثابت ناخالص شامل می‌شود. بر این اساس سهم صادرات و واردات از کل تولید ناخالص داخلی به 17.7‌درصد بالغ می‌شود. در گزارش بانک مرکزی نرخ تورم در 12‌ماهه منتهی به خرداد 1393 به 27.7‌درصد بالغ می‌شود و تورم خرداد 93 نسبت به ماه مشابه سال قبل 14.6‌درصد و همچنین تورم خرداد 93 نسبت به ماه قبل 1.7‌درصد برآورد شده است. براساس گزارش نماگرهای فصل بهار بانک مرکزی صادرات کالا 23‌میلیارد دلار و واردات 14.6‌میلیارد دلار و به این ترتیب تراز بازرگانی کشور 8.5‌میلیارد دلار بوده است. در این گزارش تراز حساب جاری 7‌میلیارد دلار و کل بدهی‌های خارجی در پایان خرداد 1393 بالغ بر 6.4‌میلیارد دلار بوده است. همچنین بر پایه این گزارش متوسط نرخ دلار امریکا در بازار بین بانکی 2551 تومان بوده است. به گزارش نماگرهای فصل بهار بانک مرکزی نرخ رشد نقدینگی خرداد 1393 نسبت به اسفند سال گذشته 3.9‌درصد، نرخ رشد پول در این دوره منفی 4.1‌درصد، رشد شبه‌پول 5.9‌درصد و نرخ رشد سپرده‌های بخش‌غیردولتی 4.9‌درصد بوده است. بنابرگزارش نماگرهای بانک مرکزی در بهار 1393 شاخص کل قیمت در پایان خرداد 72969واحد بوده است. طی این مدت از سال جاری (تا پایان خرداد 1393) ارزش سهام و حق تقدم معامله شده در این دوره 23.7‌هزار‌میلیارد تومان بوده که برای معامله 41.6‌میلیارد سهام و حق تقدم پرداخت شده است. در گزارش نماگرهای بانک مرکزی درآمدهای دولت طی 3 ماهه نخست سال جاری حدود 16‌هزار‌میلیارد تومان و پرداخت‌های هزینه‌یی دولت 33‌هزار‌میلیارد تومان و واگذاری دارایی‌های سرمایه‌یی 13.9‌هزار‌میلیارد تومان بوده است. این درحالی‌است که درآمدهای دولت در فصل بهار 92، 12.7‌هزار‌میلیارد تومان، پرداخت‌های هزینه‌یی 24.2‌هزار‌میلیارد تومان و واگذاری دارایی‌های سرمایه‌یی 6‌هزار‌میلیارد تومان بوده است. به این ترتیب در فصل بهار سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته، درآمدها 26‌درصد رشد، پرداخت‌های هزینه‌یی 36‌درصد و واگذاری دارایی‌های سرمایه‌یی 132‌درصد رشد داشته است. همچنین طی سه ماهه نخست سال جاری تملک دارایی‌های سرمایه‌یی 32‌هزار‌میلیارد تومان بوده است که باتوجه به میزان واگذاری دارایی‌های سرمایه‌یی، طی این مدت بودجه دولت 18.1‌هزار‌میلیارد تومان مازاد تراز سرمایه‌یی داشته است. هرچند در سه ماهه نخست سال دولت در مورد دارایی‌های سرمایه‌یی مازاد قابل‌قبولی را تجربه کرده است اما با در نظر گرفتن اینکه بخش عمده واگذاری‌هایی که به‌صورت رد دیون انجام می‌گیرد، معمولا در دو ماه پایانی سال تحقق می‌یابد و از سوی دیگر حجم دارایی‌های سرمایه‌یی در مقایسه با سایر انواع دریافت‌ها و پرداخت‌های دولت سهم کمتری را در بر دارد، بنابراین حتی در صورت تداوم همین میزان مازاد تا پایان سال جاری، دولت قادر نخواهد بود کسری تراز عملیاتی خود را جبران کند. با این حال براساس گزارش نماگرهای فصل بهار 1393 بانک مرکزی میزان کسری تراز عملیاتی و سرمایه‌یی دولت در پایان خرداد 4.8‌هزار‌میلیارد تومان بوده است. براساس گزارش نماگرهای بانک مرکزی در فصل بهار سال جاری، 12‌هزار‌میلیارد تومان درآمد مالیاتی وصول شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته که 8.2‌هزار‌میلیارد تومان مالیات اخذ شده بود معادل 46‌درصد رشد نشان می‌دهد، این در حالی است که در فصل بهار سال جاری هنوز اقتصاد به‌طور کامل از رکود خارج نشده است و وصول این میزان مالیات می‌تواند یکی از نشانه‌های خروج اقتصاد از رکود باشد. همچنین در سه ماهه بهار سال جاری 13.8‌هزار‌میلیارد تومان از فروش نفت به حساب دولت واریز شده است که در قیاس با مدت مشابه سال گذشته که 6‌هزار‌میلیارد تومان حاصل شده بود، رشدی معادل 130‌درصد نشان می‌دهد. باتوجه به اینکه اقتصاد کشور در زمینه فروش نفت با تحریم‌های غرب مواجه است، رشد درآمدهای حاصل از فروش نفت در بودجه سال جاری می‌تواند نشانه‌یی از بهبود عملکرد دولت یازدهم در زمینه سیاست‌های خارجی و مدیریت اقتصاد کشور قلمداد شود که پیامد این سیاست‌ها در درآمدهای حاصل از صدور نفت متجلی شده است. بررسی جزییات نماگرهای منتشر شده توسط بانک مرکزی حکایت از آن دارد که از مجموع درآمدهای مالیاتی وصول شده در سه ماهه بهار سال جاری 55درصد مالیات‌های مستقیم و 45درصد مالیات‌های غیرمستقیم بوده است. از 6.6هزارمیلیارد تومان مالیات مستقیم وصولی در 3ماهه بهار 93 حدود 4هزارمیلیارد تومان یعنی معادل 60 درصد از محل مالیات اشخاص حقوقی و 2هزارمیلیارد تومان مالیات بر درآمد بوده است. از مجموع مالیات غیرمستقیم 33درصد از محل مالیات بر واردات و 67درصد از طریق مالیات برکالاها و خدمات به‌دست آمده است درحالی که این نسبت در سال 1391 به‌طور مساوی بین مالیات بر واردات و مالیات بر کالاها و خدمات تقسیم می‌شد. بنابراین با کاهش واردات در دو سال گذشته سهم مالیات وصولی از واردات به مالیات برکالاها و خدمات تبدیل شده است. بنا بر گزارش نماگرهای بانک مرکزی از مجموع 253هزارمیلیارد تومان تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در سال گذشته حدود 70درصد، معادل 179هزارمیلیارد تومان در ساختمان و 30درصد در ماشین‌آلات سرمایه‌گذاری شده است. مجموع تشکیل سرمایه ثابت ناخالص به قیمت جاری در بهار سال جاری به 56.5 هزارمیلیارد تومان بالغ می‌شود. میزان تشکیل سرمایه ثابت ناخالص به قیمت ثابت در بهار سال جاری 10هزارمیلیارد تومان بوده است. بررسی جزییات نماگرهای منتشر شده توسط بانک مرکزی حکایت از آن دارد که از مجموع 21هزارمیلیارد تومان سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در ساختمان‌های جدید مناطق شهری در سه ماهه اول سال جاری 5.4 هزارمیلیارد تومان مربوط به ساختمان‌های شروع شده، 11.6هزار میلیارد تومان مربوط به ساختمان‌های نیمه‌تمام و 4 هزارمیلیارد تومان مربوط به ساختمان‌های تکمیل شده است. کلیه این ساختمان‌ها در مقایسه با سال گذشته رشد داشته و بیشترین رشد مربوط به ساختمان‌های نیمه‌تمام است که 19.4درصد رشد داشته است. همچنین از مجموع سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در ساختمان 25.7درصد مربوط به تهران و 40درصد در شهرهای بزرگ و 34.3درصد نیز در سایر مناطق شهری صورت گرفته است. به‌طور کلی در بهار سال جاری 19.5میلیون متر مربع پروانه ساخت درکل کشور صادر شده که 4.8میلیون مترمربع در تهران و 5.9 میلیون متر در سایر شهرهای بزرگ پروانه ساختمانی صادر شده است. بنا بر گزارش نماگرهای بانک مرکزی طی سه ماه نخست سال جاری 8میلیارد دلار صادرات غیرنفتی و 12.4میلیارد دلار واردات انجام شده است. از نظر وزنی 19.7هزارتن صادرات و 9.8هزارتن وزن کالاهای وارداتی بوده است. بر اساس گزارش بانک مرکزی در مورد درصد تغییر شاخص بهای کالا و خدمات مصرفی در سه ماهه نخست سال جاری نسبت به زمستان گذشته، شاخص کل 3.4درصد رشد داشته و بیشترین میزان رشد مربوط به بخش ارتباطات با 8.6درصد رشد و پس از آن تفریح و امورفرهنگی 7درصد رشد است. همچنین دخانیات با 3/0- و خوراکی و آشامیدنی‌ها با 1/0- کمترین میزان رشد شاخص را داشته است. از نظر شاخص بهای تولیدکننده نیز شاخص کل 6.1درصد رشد نسبت به زمستان سال گذشته داشته و بیشترین رشد شاخص بها مربوط به حمل ونقل و ارتباطات با 14.3درصد رشد و پس از آن شاخص بهای کالاهای صادراتی با 8.5 درصد رشد است. کمترین میزان رشد از نظر شاخص بهای تولیدکننده مربوط به آموزش با 0.5درصد و کشاورزی، جنگلداری، شکار و ماهیگیری با 0.8درصد قرار داشته است.