همه از بازار خودرو راضی‌اند؟!

روند قیمت‌گذاری خودرو مثل همیشه طولانی شد و گاهی خودروسازان و گاهی نمایندگان و دولت به‌مخالفت با قیمت‌های اعلام شده می‌پرداختند. این موضوع، مساله قیمت‌گذاری را با چالش‌های متفاوتی مواجه ساخت. در طی این مدت، ‌شورای رقابت نیز موضع خود را دایما تغییر داد به‌گونه‌یی که روزی مقابل خودروسازان و ساعتی کنار آنها قرار گرفت. رضا شیوا، ‌رییس شورای رقابت که از ابتدای امر با افزایش قیمت مخالف بود، به ناگهان خودروسازان را مستحق این امر دانست و با اعلام پنج‌شرط، قیمت‌ها را افزایش داد. به‌همین دلیل از سوی برخی از منتقدان به لابی با خودروسازان محکوم شد. شروط پنج‌گانه شورای رقابت از این قرار بود: میزان تولید خودرو در سطح قابل قبول (مورد تایید شورای رقابت) قرار گیرد. آپشن‌های نصب شده روی خودروها به‌هیچ‌وجه اجباری نباشد. طرح‌های فروش به‌نحوی که دریافت‌کننده خودرو، مصرف‌کننده نهایی آن باشد، اجرا شود. بازار حاشیه از میان برداشته شود. فرمت قراردادها طبق نظر شورای رقابت (به‌نحوی منصفانه) اصلاح شود. اما دیری نپایید که قیمت‌ها افزایش یافت و رییس شورای رقابت نیز از عملکرد مناسب خودروسازان در خصوص عمل به‌شروط پنج‌گانه سخن گفت. هر چند محقق شدن شروط شورای رقابت توسط خودروسازان طی چنین مدت کوتاهی، ‌خود جای تامل داشت و این‌طور که از شواهد بر می‌آید این شروط به‌طور کامل اجرایی نشدند اما قیمت‌ها به‌طور کامل افزایش یافتند. اخیرا رضا شیوا در خصوص تاثیر شروط پنج‌گانه شورای‌رقابت بر بازار خودرو اظهار داشته است: خوشبختانه بعد از اینکه دستور‌العمل تنظیم قیمت را ارایه دادیم، وضعیت تولید و توزیع بسیار مناسب شد. در واقع باتوجه به‌مشخص بودن قیمت‌ها وضعیت بازار سروسامان یافت و نگرانی‌ها رفع شد. این اظهارات درشرایطی مطرح شده که بازار خودرو به‌شدت با رکود مواجه بوده و تعویق درتحویل خودروها توسط خودروسازان، خریداران را متضرر کرده است. سروسامان یافتن بازار خودرو در چنین شرایطی بعید به‌نظر می‌رسد. البته این نکته را نباید فراموش کرد که قبل از تنظیم دستورالعمل تولید خودروسازان افزیش داشت اما شورای‌رقابت این افزایش قیمت را به‌پای عملکرد شورای رقابت نوشت. همچنین به گفته شیوا، یکی از نگرانی‌ها این بود که در بازار خودرو یک حوزه دلالی به‌وجود آمده بود که ما به‌دنبال این بودیم که این پول‌های سرگردان به‌سمت خرید خودرو برود که خوشبختانه این اتفاق افتاد و جلوی واسطه‌گری گرفته شد. این موضوع نیز در بازاری که خرید و فروشی ندارد قابل بررسی نیست. اگرهمچنین اتفاقی محقق شود به‌دلیل از بین بردن رکودی است که به‌واسطه همین اظهارات ضد و نقیض و موضع‌گیری‌های متغیر بر بازار حاکم شده است. البته باید به این نکته نیز توجه داشت که برخی از خودروها هنوز هم با تفاوت قیمت زیادی از کارخانه به‌فروش می‌رسند. وی در ادامه تصریح می‌کند: به‌دلیل شفاف و دوطرفه شدن قراردادها، هم‌اکنون نحوه خرید خودرو به نفع تولیدکننده و مصرف‌کننده است. آپشن‌ها نیز اختیاری شده و دیگر همچون گذشته هیچ اجباری برای خرید و نصب آن وجود ندارد. این در حالی است که کماکان صدای مشتریان شاکی از خودروسازان و نحوه عملکرد آنها به‌گوش می‌رسد. رییس شورای رقابت در خصوص قیمت‌گذاری خودروهای وارداتی اظهار داشت: هم‌اکنون در بازار خودروهای وارداتی رقابت وجود دارد بنابراین نیازی به ورود ما نیست و اگر شورای رقابت به قیمت‌گذاری خودروهای داخلی وارد شده به‌دلیل این است که این خودرو زیر 1500سی‌سی و انحصاری هستند. این در حالی است که تنها خودروهایی که با حجم کمتر از 1500سی‌سی در بازار موجود هستند منوط به پراید و‌ ام‌وی‌ام 110 و تیبا می‌شوند و دیگر محصولات شرکت ایران خودرو و البته دیگر شرکت‌های خودروساز حجمی بیشتر از 1500سی‌سی دارند. وی در ادامه با بیان اینکه خودروسازان باید تلاش کنند همزمان با افزایش تولید کیفیت را نیز بالا ببرند گفت: گزارشات هفتگی از خودروسازان می‌گیریم و در پایان سال در جمع‌بندی کلی خودروهایی که از کیفیت خوبی برخوردار نباشند جریمه خواهند شد. کیفیت یکی از مهم‌ترین مباحثی است که همواره با انتقادات زیادی مواجه بوده است. جالب است که شروط شورای رقابت، این شاخص مهم در نظر گرفته نشده است و تنها به امید افزایش کیفیت در آینده بسنده می‌کند. به گفته وی، امسال باید سال کیفیت باشد و همچون تیراژ تولید کیفیت نیز به سمت مدار صعودی حرکت کند چراکه کیفیت خوب به مراتب بهتر از تولید زیاد است. رییس شورای رقابت در خصوص قیمت خودرو در سال آینده گفت: به‌دلیل مهار تورم و افزایش تولید نشانه‌های مبنی بر عدم افزایش قیمت نمایان شده است اما تا زمانی که شاخص‌های قیمت‌گذاری در سال آتی محاسبه نشود نمی‌توان چیزی اعلام کرد. وی با یادآوری اینکه هم‌اکنون بازار خودرو آرام است و خودروسازان و خریداران از وضعیت موجود رضایت دارند اظهار داشت: مطمئنا اگر وضعیت بازار خودروهای داخلی همین گونه ادامه یابد قطعا خودروسازان ملزم به افزایش کیفیت می‌شوند. آرامش بازار خودرو حاکی از سایه سنگین رکودی است که بر آن حاکم شده است. به‌نظر می‌رسد اطلاعاتی که به شورای رقابت داده شده نیز همانند اطلاعاتی که در خصوص افزایش قیمت‌ها به رییس‌جمهور داده بودند غلط است اما کدورت به‌وجود آمده این‌بار از سوی کارشناسان خودرویی، مصرف‌کنندگان و فعالان بازار است.