بازارساز خودکار (AMM) در کریپتو چیست؟

اقتصاد آنلاین – حسین قطبی؛ درک اینکه چگونه همه چیز در صنعت کریپتو کار می‌کند، ممکن است کمی طول بکشد. این مطمئناً می‌تواند، برای معاملات کریپتو مورد نیاز باشد، زیرا تعدادی ابزار ضروری مختلف با ویژگی‌های اضافی در این مهارت استفاده می‌شوند. یکی از این ابزارها، بازارساز خودکار (Automated Market Makers) است که اکنون روزانه توسط معامله گران برای انجام معاملات استفاده می‎شود. اما بازارساز خودکار چیست و آیا می‌تواند برای شما مفید باشد؟

بازارساز خودکار (AMM) چیست؟

یکی از آرزوهای کلیدی بسیاری از دارندگان ارزهای دیجیتال، تجارت با اعتماد است. متأسفانه، اشخاص ثالث و مقامات مرکزی می‌توانند، در امور مالی مشکل ساز و وقت گیر باشند، بنابراین خدمات مالی غیرمتمرکز (DeFi) برای حذف این مسائل طراحی شده است. اینجاست که بازارسازان خودکار کمک کننده هستند.

بازارساز خودکار یک ابزار یا پروتکل دیجیتالی است که برای تسهیل تراکنش‌های رمزنگاری شده غیر قابل اعتماد، یعنی بدون شخص ثالث استفاده می‌شود. در حالی که همه صرافی‌های ارزهای دیجیتال از آنها استفاده نمی‌کنند، اما توسط همه صرافی‌های غیر متمرکز ارزهای دیجیتال (DEX) استفاده می‌شوند. با این حال، امروزه بسیاری از صرافی‌های بزرگ ارزهای دیجیتال، مانند کوین‌بیس و کراکن، از مدل غیرمتمرکز استفاده نمی‌کنند که می‌تواند برای برخی ناامیدکننده باشد، زیرا کل ایده ارزهای دیجیتال عمدتاً مبتنی بر تمرکززدایی است. بنابراین، اگر می‌خواهید از یک صرافی کاملاً غیرمتمرکز استفاده کنید، با یک بازارساز خودکار سر و کار دارید.

اولین صرافی غیرمتمرکز که یک بازارساز خودکار موفق را راه اندازی کرد یونی سواپ بود که در بلاکچین اتریوم وجود دارد. از زمان راه اندازی آن در سال 2018، سازندگان بازار خودکار در حوزه DeFi بسیار رایج تر شده‌اند. در هیچ کجای خارج از صنعت DeFi یک بازارساز خودکار پیدا نخواهید کرد. آنها اساساً جایگزینی برای دفترهای سفارش معمولی هستند که توسط صرافی‌های معمولی استفاده می‌شود. به جای اینکه یک کاربر برای خرید دارایی از کاربر دیگر قیمتی ارائه دهد، AMM ها وارد عمل می‌شوند و دارایی‌ها را تا حد امکان دقیق قیمت گذاری می‌کنند.

یک بازارساز خودکار چگونه کار می کند؟

بازارسازان خودکار به فرمول‌های ریاضی، برای قیمت گذاری دارایی‌ها به طور خودکار و بدون دخالت انسان متکی هستند. استخرهای نقدینگی نقش کلیدی دیگری در این فرآیند دارند. در یک صرافی رمزنگاری، یک استخر نقدینگی واحد حاوی انبوهی از دارایی‌هایی است که در یک قرارداد هوشمند قفل شده‌اند. هدف اصلی این توکن‌های قفل‌شده، تامین نقدینگی است، از این رو نام آن‌ها هم در این راستا گذاشته شده است. استخرهای نقدینگی برای ایجاد بازار به ارائه دهندگان نقدینگی (یعنی ارائه دهندگان دارایی) نیاز دارند. این استخرهای نقدینگی را می‌توان برای اهداف متعددی مانند؛ استیک کردن و بازده و استقراض یا وام‌دهی استفاده کرد.

در داخل استخرهای نقدینگی، دو دارایی مختلف با هم جمع می‌شوند تا یک جفت معاملاتی را تشکیل دهند. به عنوان مثال، اگر در یک بورس غیرمتمرکز، دو نام دارایی را در کنار یکدیگر مشاهده کرده‌اید که با یک اسلش رو به جلو (مانند USDT/BNB، ETH/DAI) از یکدیگر جدا شده‌اند، پس یک جفت معاملاتی را مشاهده کرده‌اید. این جفت‌های نمونه، توکن‌های ERC-20 در بلاکچین اتریوم هستند (همانطور که اکثر صرافی‌های غیرمتمرکز هستند). نسبت مقدار یک دارایی به دارایی دیگر در یک جفت معاملاتی، لزوماً نباید برابر باشد. به عنوان مثال، یک استخر نقدینگی می‌تواند، دارای ۸۰ درصد توکن اتریوم و ۲۰ درصد تتر باشد که نسبت کلی آن ۴:۱ است. اما استخرها نیز می‌توانند نسبت مساوی داشته باشند.

هر کسی می‌تواند با واریز نسبت از پیش تعیین شده دو دارایی در یک جفت معاملاتی به یک بازارساز تبدیل شود. معامله گران می‌توانند به جای معامله مستقیم با یکدیگر، دارایی‌ها را در مقابل استخر نقدینگی معامله کنند. صرافی‌های غیرمتمرکز مختلف، می‌توانند از فرمول‌های مختلف AMM استفاده کنند. درAMM  یونی سواپ از یک فرمول نسبتاً ساده استفاده می‌شود، اما با این وجود بسیار موفق بوده است. در ابتدایی ترین شکل خود، این فرمول خود را به صورت "x * y = k" نشان می‌دهد. در این فرمول، "x" مقدار اولین دارایی در یک استخر نقدینگی و یک جفت معاملاتی و "y" مقدار دارایی دیگر در همان استخر و جفت است. با این فرمول خاص، هر مجموعه معینی که از AMM استفاده می‌کند، باید همان نقدینگی کل را بر مبنای ثابت حفظ کند، به این معنی که "k" در این معادله یک ثابت است. سایر DEX ها از فرمول‌های پیچیده‌تری استفاده می‌کنند.

جوانب مثبت بازارسازان خودکار

همانطور که قبلاً ذکر شد، AMM ها می‌توانند واسطه‌ها را از بین ببرند و تجارت در DEX ها را کاملاً غیرقابل نیاز به اعتماد، عنصری ارزشمند برای بسیاری از دارندگان کریپتو، کنند. AMM ها همچنین به کاربران انگیزه‌ای برای تامین نقدینگی در استخرها می‌دهند. اگر فردی یک استخر معین را با نقدینگی فراهم کند، می‌تواند از طریق کارمزد تراکنش‌های سایر کاربران درآمد غیرفعالی کسب کند. این نوع درآمد، دلیلی است که ارائه دهندگان نقدینگی در DEX بسیار زیاد هستند.

به همین دلیل، AMM ها مسئول آوردن نقدینگی به یک صرافی هستند که در واقع اصل و اساس آنهاست. بنابراین، در یک DEX، AMM ها بسیار مهم هستند. علاوه بر این، ارائه‌دهندگان نقدینگی می‌توانند از طریق AMM و استخرهای نقدینگی از بازده استیکینگ بهره ببرند. سود ناشی از این مورد، شامل شخصی می‌شود که از رمزارزهای خود برای دریافت دارایی‌های استخر نقدینگی در ازای ارائه نقدینگی استفاده می‌کند. ارائه دهندگان همچنین می‌توانند دارایی‌های خود را بین استخرها جا به جا کنند تا بازده خود را به حداکثر برسانند. این بازده معمولاً به صورت بازدهی درصدی سالانه (APY) است.

معایب بازارسازان خودکار

در حالی که AMM ها بسیار مفید هستند، می‌توانند جنبه های منفی خاصی نیز داشته باشند، از جمله لغزش یا افت (slippage) که زمانی اتفاق می‌افتد که بین قیمت پیش بینی شده یک سفارش و قیمت سفارشی که در نهایت اجرا می‌شود، تفاوت وجود دارد. این امر با افزایش مقدار نقدینگی در یک استخر معین کاهش می‌یابد.

علاوه بر این، AMM ها و استخرهای نقدینگی نیز با زیان دائمی همراه هستند. این شامل از دست دادن وجوه از طریق نوسانات در یک جفت معاملاتی است. این نوسان به قیمت یک یا هر دو دارایی در جفت اشاره دارد. اگر ارزش دارایی در هنگام برداشت کمتر از آن باشد که در هنگام سپرده گذاری بوده است، دارنده آن متحمل زیان دائمی و حاصل شده، می‌شود. از دست دادن دائمی، یک مشکل رایج در سراسر DEX است، زیرا ارزهای رمزپایه طبیعتاً فرار و غیرقابل پیش بینی هستند. با این حال، در برخی موارد، یک دارایی از افت قیمت خود بهبود می‌یابد، به همین دلیل است که این نوع از دست دادن ارزش به عنوان "ناپایدار" شناخته می‌شود.

خطر بازارسازان خودکار در DeFi ها

در حالی که سازندگان بازار خودکار، می‌توانند در داخل DEX بسیار مفید باشند، مطمئناً خطرات خاصی را برای معامله گران و سرمایه گذاران ایجاد می‌کنند. به همین دلیل، بسیار مهم است که هنگامی که از خدمات یک پلتفرم DeFi که می‌خواهید استفاده کنید، قبل از پرداخت هر وارد کردن سرمایه‌‌ای خود مطلع شوید. به این ترتیب، می‎توانید تا حد امکان برای افت قیمت یا سقوط غیرمنتظره آماده شوید.

سلب مسئولیت: سرمایه‌گذاری در ارزهای دیجیتال و سایر عرضه‌ اولیه‌های آن‌ها (ICO)  بسیار پرخطر و گمانه زنی است و این مقاله توصیه‌ای از طرف اقتصاد آنلاین یا نویسنده به عنوان سیگنالی برای خرید یا فروش رمزارزها تلقی نمی‌شود. از آنجایی که موقعیت هر فردی منحصر به فرد است، همیشه باید قبل از تصمیم گیری مالی با یک متخصص واجد شرایط مشورت شود.