سکه‌های اینترنتی در اقتصاد واقعی

مواردی همچون دادوستد مجازی، تجارت الکترونیکی، خرید و سفارش اجناس از طریق اینترنت و انجام کار از راه دور ازجمله رایج‌ترین این موارد به شمار می‌آیند. شاید هم به همین دلیل است که به قرن بیست و یکم، قرن «فضای مجازی» می‌گویند. قرنی که در آن حتی مفاهیم سنتی اقتصاد مانند پول نیز با تغییر ماهیت مواجه شده‌اند. تا جایی که پیش‌بینی‌ها حکایت از این واقعیت دارند که حداکثر طی دو دهه آینده، جز فلسفه وجودی آنچه در گذشته به‌عنوان پول می‌شناختیم، نشانه دیگری باقی نخواهد ماند. «بیت‌کوین» یکی از سرشناس‌ترین انواع پول مجازی است که در کشور ما، غیر از گروهی از شهروندان ایرانی که به دنیای مجازی در رفت و آمد هستند و با پدیده‌های این دنیای شگفت‌انگیز بیگانه نیستند، برای بخش عمده‌یی از مردم ایران یک نام ناآشناست. این پدیده که مرکز تحقیقات کنگره امریکا بیت‌کوین را «یک ارز دیجیتالی همتا به همتا و متن باز» نام نهاد، یکی از نوآوری‌ها در حوزه تجارت الکترونیکی و مالی است که در سال 2009 میلادی برای نخستین‌بار توسط یک برنامه‌نویس با نام مستعار «ساتوشی ناکوموتو» و با کارکردی مشابه «پول بی‌پشتوانه» وارد فرایندهای تجاری و مبادلات مالی شهروندان دنیای مجازی یا شبکه وندان شد و طی این سال‌ها، ارزش آن در بازارهای جهانی از چند صدم دلار به صدها دلار افزایش یافته است. انواع پول مجازی پول مجازی یک طرح مفهومی از پدیده‌یی قراردادی به نام پول است که بسته به نحوه تعامل میان «پول بدون پشتوانه» و پول واقعی، به سه گروه اصلی دسته‌بندی می‌شود. مهندس سفیدپور کارشناس ابزارهای پرداخت‌ الکترونیک می‌گوید: یکی از انواع پول مجازی، پول «بسته» است که به‌طور معمول برای خرید کالاها و خدمات مجازی در فضای بین جامعه مجازی - واقعی استفاده می‌شود و با انجام برخی فعالیت‌های کاری یا تجاری در فضای مجازی قابل دریافت است. به‌گفته این کارشناس؛ پول مجازی با «جریان یک‌طرفه» نیز نوع دوم پول مجازی است که مانند سکه‌های آمازون به جای پول واقعی خریداری می‌شوند، تنها تفاوت آن با پول بسته در این است که امکان تبدیل معکوس آن به پول واقعی وجود ندارد و در آخر نیز پول مجازی با «جریان دوطرفه» است که رایج‌ترین و برجسته‌ترین آنها، بیت‌کوین است. از این نوع پول مجازی می‌توان برای خرید پول واقعی استفاده کرد و همچنین این امکان وجود دارد تا آن را به شکل معکوس نیز به پول رایج واقعی مبدل کرد. با وجود این دسته‌بندی‌ها که در ظاهر کمترین ابهامی در تعریف آنها وجود ندارد، همپوشانی آنها در موراد خاصی موجب می‌شود تا کارشناسان برای دسته‌بندی پول مجازی، یک معیار دیگر نیز درنظر گرفته‌اند. اقتصاددانان براین اساس تنها وجه تمایز بین انواع پول مجازی، متمرکز یا غیرمتمرکز بودن آنها است که می‌تواند فارغ از همپوشانی‌های مجازی مورد استفاده قرار بگیرد. سفیدپور می‌گوید: پول مجازی متمرکز از یک نظام متمرکز برای تایید و انجام معامله‌ها با صادر‌کننده پول برخوردار است که بارزترین نمونه آن پول مجازی موسوم به «دلار لیندن» است. اما در طرح پول مجازی غیرمتمرکز که بیت‌کوین یکی از انواع آن محسوب می‌شود، معاملات از طریق شبکه‌یی انجام می‌شود و تایید آن نیز از سوی کاربران فضای مجازی صورت می‌گیرد. وی در عین حال تصریح می‌کند که در بسیاری موارد ممکن است؛ «پول مجازی» با «پول الکترونیکی» اشتباه گرفته شود. درحالی که پول مجازی متفاوت از پول الکترونیکی است و مهم‌ترین وجه تمایز میان این دو نوع، برخورداری یا عدم برخورداری از پشتوانه قانونی آنهاست. پول مجازی پولی است که پشتوانه قانونی ندارد و همین مورد، مهم‌ترین تفاوت بین پول مجازی، واقعی و الکترونیکی به شمار می‌آید. حجم بیت‌کوین موجود در جهان آمارهای موجود حکایت از این دارند که در اوایل سال 2013 میلادی (1392) مقدار کل بیت‌کوین‌های در گردش در فضای مجازی، حداکثر به 12میلیون می‌رسید. این درحالی است که مقدار کل بیت‌کوین‌هایی که می‌توانند تولید شوند به‌صورت قراردادی به 21میلیون بیت‌کوین محدود شده، اما به‌نظر می‌رسد این رقم در حال حاضر به اندازه سقف قراردادی بیت‌کوین رسیده است. همچنین از جایی که هر بیت‌کوین تا هشت رقم اعشار قابل تقسیم است، مقدار کل بیت‌کوین‌های قابل خرج کردن بیش از دوهزارتریلیون خواهد بود. این کارشناس بانکداری الکترونیکی می‌گوید: در حال حاضر شماره حساب موسوم به «ساتوشی ناکوموتو» که نخستین و معتبرترین حساب بیت‌کوین در جهان است، صاحب بالاترین سهم از کل بیت‌کوین‌های منتشر شده است. این کابر ژاپنی فضای مجازی در آغازین روزهای شروع به کار شبکه، تعداد زیادی بیت‌کوین را به اصطلاح «استخراج یا معدن کاری» کرده و از 12میلیون بیت‌کوین موجود در سال 2013 میلادی، بیش از یک‌میلیون بیت‌کوین به وی تعلق داشت. بیت‌کوین توسط یک برنامه‌نویس با نام مستعار «ساتوشی ناکوموتو» در سال 2009میلادی ایجاد شد. کاری که در ابتدا تصور نمی‌شد تا این اندازه بر مبادلات مالی و تجاری مردم جهان به‌خصوص در فضای مجازی تاثیرگذار باشد. تاجایی که در سال گذشته میلادی رشد قیمت بیت‌کوین بسیار شگفت‌انگیز بود. آمارها نشان می‌دهند که طی سال 2013 میلادی قیمت هر واحد بیت‌کوین6هزاردرصد افزایش یافت و به همین دلیل، کارآفرین‌ها و دیگر سرمایه‌گذاران فعال در حوزه‌های پولی به سمت بازار این پول دیجیتال توجه نشان دادند.